چرا دیگر حشره‌ای روی شیشه

خاطره عجیبی است؛ آن‌قدر کوچک که شاید هیچ‌کس فکر نمی‌کرد روزی ارزش دلتنگ‌شدن داشته باشد. وقتی ماشین چند ساعت در جاده می‌راند، شیشه جلو و چراغ‌هایش پر می‌شد از لکه حشرات. راننده در پمپ‌بنزین دستمالی خیس می‌کرد و شیشه را پاک می‌کرد. مزاحم بودند، سمج بودند و کسی دوستشان نداشت. حالا جاده‌ها طولانی‌تر شده‌اند، ماشین‌ها سریع‌تر و سفرها بیشتر، اما شیشه‌ها اغلب تمیزترند. شاید این تمیزی، خبر خوبی نباشد.

دانشمندان برای این خاطره ساده اصطلاحی ساخته‌اند: «پدیده شیشه جلو»؛ مشاهده‌ای غیررسمی که می‌گوید تعداد حشراتی که هنگام رانندگی با شیشه خودرو برخورد می‌کنند، نسبت به دهه‌های گذشته کمتر به نظر می‌رسد. خود شیشه خودرو ابزار علمی دقیقی برای اندازه‌گیری جمعیت حشرات نیست، اما چیزی که پشت این مشاهده عامیانه ایستاده، مدت‌هاست دانشمندان را نگران کرده است. سکوتی میان بال‌های کوچک

یکی از مشهورترین پژوهش‌ها در این زمینه، داده‌های ۲۷ساله مناطق حفاظت‌شده آلمان را بررسی کرد. نتیجه تکان‌دهنده بود: زیست‌توده حشرات پرنده در طول فصل بیش از ۷۵ درصد کاهش یافته بود. در میانه تابستان، این کاهش به بیش از ۸۰ درصد می‌رسید؛ عددی که دیگر نمی‌شد آن را به خاطره مبهم چند راننده نسبت داد.

البته جهان حشرات را نمی‌توان با یک عدد توضیح داد. وضعیت گونه‌ها، مناطق و زیست‌بوم‌ها یکسان نیست و پژوهشگران درباره ابعاد جهانی این کاهش همچنان با احتیاط سخن می‌گویند. بااین‌حال، مجموعه تحقیقات زنگ خطری جدی را به صدا درآورده است. تغییر کاربری زمین، نابودی و تکه‌تکه‌شدن زیستگاه‌ها، آفت‌کش‌ها، … …