مهمترین اثر قیمتگذاری دستوری، حذف انگیزه اقتصادی برای اصلاح الگوی مصرف است. وقتی تعرفه برق به شدت پایینتر از هزینه نهایی تولید آن باشد، مصرفکننده (خانگی، تجاری یا صنعتی) هیچ انگیزهای برای جایگزینی تجهیزات فرسوده، بهینهسازی فرآیند تولید یا سرمایهگذاری در فناوریهای کممصرف ندارد. از سوی دیگر این سیگنال غلط، منجر به «تولید محصولات انرژیبر» و تداوم فعالیت صنایعی میشود که در صورت واقعیسازی قیمتها، توجیه اقتصادی خود را از دست میدهند. این صنایع نه بر اساس مزیت نسبی واقعی، بلکه بر اساس «یارانه پنهان انرژی» زنده ماندهاند و در فضای رقابت جهانی، به شدت آسیبپذیر هستند. نکته تلختر آنکه، بسیاری از این بنگاهها نه تنها به این رانت معترض نیستند، بلکه بزرگترین لابیکنندگان برای حفظ تعرفههای دستوری و ارزان هستند تا بقای اقتصادی خود را تضمین کنند .
برداشت غلط از قیمت برق
تصور عمومی بر این است که برق ایران بسیار ارزان است، اما این ارزانی یک توهم حسابداری است. بیش از ۹۰ درصد برق ایران در نیروگاههای حرارتی تولید میشود که برای تولید، به سوخت گاز (یا گازوئیل) نیاز دارند. در محاسبه قیمت تمامشده برق در ایران، هزینه سوخت تقریباً صفر در نظر گرفته میشود، اما اگر همین گاز با قیمت واقعی یا حتی قیمت صادراتی آن محاسبه شود، برق ایران به یکی از گرانترین برقهای تولیدی در جهان تبدیل میشود .
به این معادله، هزینههای سنگین استهلاک زیرساختهای فرسوده و نیاز به سرمایهگذاریهای کلان در شبکه انتقال و توزیع را اضافه کنید. افزودن سهم انرژیهای تجدیدپذیر به سبد تولید (که برای کاهش وابستگی به گاز ضروری است) نیز هزینه تمامشده را به شدت افزایش میدهد. بنابراین، قیمت دستوری پایین، نه تنها واقعیت هزینهها را پنهان میکند، بلکه منابع مالی لازم برای بازگشت سرمایهگذاریهای انجام شده، جایگزینی نیروگاههای فرسوده و توسعه انرژیهای پاک را نیز از بین میبرد. …

![[محمدهادی فقیهزاده] برق ارزان، ترمز تولید](/news/u/2026-10-21/ettelaat-wjszg.webp)
دانلود از کافه بازار



![[محمدهادی فقیهزاده] برق ارزان، ترمز تولید](/news/u/2026-10-21/ettelaat-wjszg.jpg)






























































































