پروتکل مونترال، بهعنوان سندی حقوقی، نخستین معاهده بینالمللی با تعهدات الزامآور و ضمانت اجرا برای مقابله با تخریب لایه ازن است. این پروتکل مصداق بارز اثربخشی تلفیق تعهد و اراده سیاسی، دانش و سازوکار مالی محسوب میشود که بهمنظور مهار چالشهای جهانی طراحی شدهاند. گاهی مواد جدیدی به این پروتکل الحاق میشود. برای مثال، در سال ۲۰۱۶ اصلاحیه کیگالی با هدف ادامه مسیر حفاظت از لایه ازن و استفاده از آن بهعنوان ابزاری برای مقابله با تغییر اقلیم، به پروتکل افزوده شد.
همانطور که ذکر شد، در اصلاحیه کیگالی حفاظت از لایه ازن و مقابله با تغییر اقلیم به یکدیگر پیوند میخورند.
ایران در اجرای تعهدات پروتکل مونترال موفق عمل کرده است. برای مثال، ایران تا سال ۲۰۲۱ حدود ۸۰ درصد مصرف مواد مخرب لایه ازن را کاهش داده است. هالونها را بهطور کامل حذف کرده و آموزشهای فنی اصولی نیز صورت گرفته است. با این اوصاف، ایران در این مرحله بهخوبی عمل کرده است؛ البته این توفیق، بهعبارتی، در سایه جایگزینیهای ساده و کمهزینه رخ داده است، نه راهبردهای صنعتی پایدار.
اما با توجه به آنچه در دورنمای مرحله نوین اصلاحیه کیگالی وجود دارد و در زمره تعهدات ژرفتر و جدیتر قرار میگیرد، یعنی حذف مواد مبرد گلخانهای و ایجاد تغییرات اساسی در تجهیزات سرمایشی و گرمایشی که برای لایه ازن مخرب نیستند، … …
