نشست کشورهای ساحلی خلیج فارس صلاله در عمان / آیا ابتکار عملی برای پایان جنگ ارائه خواهد شد؟

خبرآنلاین - رسول صَفرآهنگ - قرار است روز دوشنبه، شهر ساحلی صلاله در استان ظفار عمان میزبان نشستی کم‌سابقه باشد. نشستی که در صورت برگزاری کامل، نخستین گردهمایی رسمی و مستقیم وزیران خارجه شش کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس با وزیر امور خارجه کشورمان از زمان آغاز درگیری‌های نظامی در منطقه خواهد بود. این نشست که به ابتکار مسقط و با هدف جلب حمایت کشورهای منطقه از یک توافق موقت برای مدیریت تردد کشتی‌ها در تنگه هرمز طراحی شده است، در شرایطی برنامه‌ریزی شده که این آبراه راهبردی بیش از شش ماه عملاً مسدود مانده و قیمت نفت برنت به ۱۰۵ دلار در هر بشکه رسیده است.

آنچه این نشست را از یک گردهمایی دیپلماتیک معمول متمایز می‌کند، ترکیب بازیگران و همزمانی آن با مجموعه‌ای از تحولات منطقه‌ای است. از یک سو، کشورهای عرب حوزه خلیج فارس که پس از حملات موشکی و پهپادی ایران علیه خاک خود، در جستجوی راهی برای کاهش تنش هستند. از سوی دیگر، ایران که تنگه هرمز را مهم‌ترین اهرم فشار خود در مناقشه با آمریکا می‌داند و در نهایت، عمان که با موقعیت جغرافیایی منحصربه‌فرد خود در محدوده تنگه هرمز، نقش میانجی بی‌طرف را ایفا می‌کند. بستر بحران: از تفاهم نامه ژوئن تا بن‌بست شش‌ماهه

برای درک اهمیت نشست صلاله، باید به ریشه‌های بحران بازگشت. تنگه هرمز که مهم‌ترین آبراه ترانزیت نفت، گاز طبیعی و کالاهای اساسی در جهان محسوب می‌شود، در پی آغاز حملات نظامی ایالات متحده و اسرائیل به ایران عملاً مسدود شد. واشنگتن با اعمال محاصره دریایی و فشار بر تهران تلاش کرد رفت‌وآمد آزاد کشتی‌ها را برقرار کند، در حالی که مقامات جمهوری اسلامی ایران تأکید داشتند حاکمیت و کنترل این تنگه را حفظ خواهند کرد.

در ماه ژوئن، امیدها با امضای تفاهم نامه‌ای میان ایران و آمریکا زنده شد. تفاهم نامه‌ای که قرار بود آتش‌بس را برای ۶۰ روز تمدید کند، روند بازگشایی تدریجی تنگه هرمز را آغاز نماید و در نهایت مذاکراتی برای دستیابی به توافق نهایی جهت پایان دادن به جنگ شکل بگیرد. اما این تفاهم نامه دوام نیاورد. تهران و واشنگتن یکدیگر را به نقض توافق متهم کردند و بخشی از اختلافات به نحوه عبور کشتی‌ها از تنگه هرمز بازمی‌گشت. این اختلافات در نهایت چرخه‌ای از حملات متقابل و تشدیدشونده را میان دو طرف به راه انداخت که تا زمان برگزاری نشست صلاله ادامه دارد. …