اینترنت در ایران در سال ۱۴۰۴ و بهار ۱۴۰۵ فقط چند بار قطع نشد؛ شکل استفاده از آن تغییر کرد. در این بازهای ۱۵ماهه، کاربران ایرانی ۱۱۶ روز با محدودیت شدید و قطعی اینترنت مواجه بودند؛ ۴۸ روز در سال ۱۴۰۴ و ۶۸ روز در بهار ۱۴۰۵. از این میان، قطعی ۸۸روزهای که از اسفند ۱۴۰۴ آغاز شد، طولانیترین خاموشی پیوسته اینترنت در مقیاس ملی و حتی جهانی بود که تا آن زمان برای یک کشور ثبت شده بود.
اما مهمترین اتفاقی که در این ۱۱۶ روز رخ داد، فقط مهاجرت اجباری کاربران به پلتفرمهای داخلی نبود. کاربر ایرانی، برخلاف تصور سادهای که میتوانست از یک خاموشی طولانی شکل بگیرد، اینترنت را ترک نکرد؛ بلکه با صرف هزینههای میلیونی و با امتحان VPNهای مختلف تلاش کرد همچنان به جهان آزاد اطلاعات متصل بماند. از سوی دیگر فعال شدن کاربران ایرانی در شبکههای اجتماعی دوبرابر شده است. به عنوان نمونه در گزارش جدید «دیتاک» نشان میدهد که اگر در سال ۱۴۰۳ هر کاربر ایرانی بهطور متوسط ۱.۵ حساب فعال در شبکههای اجتماعی داشت، این عدد در بهار ۱۴۰۵ به سه حساب رسید؛ یعنی دو برابر شد. کاربران پلتفرمهای بینالمللی را رها نکردند و در عین حال، برای ادامه فعالیت، پلتفرمهای داخلی را نیز به سبد خود اضافه کردند.
این شاید مهمترین روایت گزارش سالانه دیتاک از «سال بقا» باشد: در بحران، کاربر ایرانی یک جایگزین نساخت؛ چند مسیر موازی درست کرد. اینترنت از «انتخاب» به «مسیر بقا» تبدیل شد
سال ۱۴۰۴ پیش از آنکه با جنگ و خاموشی ۸۸روزه اینترنت تعریف شود، با مجموعهای از اختلالها و قطعیهای اینترنتی همراه بود. گزارش دیتاک دوره بررسی خود را ۱۵ ماه در نظر گرفته و ۱۱۶ روز محدودیت و قطعی اینترنت بینالملل را ثبت کرده است؛ رقمی که تقریبا یکچهارم کل دوره بررسی را شامل میشود. در چنین شرایطی، مفهوم «پلتفرم اصلی» نیز تغییر میکند. وقتی دسترسی به یک سکو قابل پیشبینی نیست، کاربر دیگر نمیتواند همه ارتباطات، سرگرمی، خرید، فروش یا ارتباط کاری خود را روی یک بستر بنا کند. …
