بازار
نرخ فقراز حدود ۱۰ درصد در سال ۱۳۸۳ به ۳۱ درصد در سال ۱۴۰۳ رسیده و فقر شدید نیز از حدود ۲ درصد به ۶ درصد افزایش یافته است. نکته مهم‌تر، تمرکز بخش قابل توجهی از این تغییر در سال‌های اخیر است، نرخ فقراز حدود ۱۶ درصد در سال ۱۳۹۶ به ۳۱ درصد در سال ۱۴۰۳ رسیده است.
بنابراین، با یک نوسان کوتاه‌مدت روبه‌رو نیستیم، بخشی از جامعه طی چند سال، سطح قابل توجهی از قدرت خرید و رفاه خود را از دست داده است. اما شاید حساس‌ترین نشانه وضعیت موجود، آن چیزی باشد که در اطراف خط فقر اتفاق افتاده است. در سال ۱۴۰۳ حدود ۳۱٫۵ درصد زیر خط فقر قرار داشته‌اند و ۴۸٫۸ درصد در فاصله یک تا دو قدمی خط فقر بوده‌اند. این ۴۸٫۸ درصد را نباید فقیر یا دارای «فقر نسبی» نامید، این رقم سهم خانوارهایی است که مخارج آنها در این محدوده قرار دارد.
اهمیت آن از این جهت است که نشان میدهد بخش بزرگی از جامعه حاشیه امن محدودی در برابر شوک‌های اقتصادی دارد. همچنین سهم خانوارهایی که مخارجشان بیش از چهار برابر خط فقر بوده، از ۴٫۸ درصد به ۱٫۶ درصد کاهش یافته است.
این تغییر، معنای مهمی دارد، مرز میان فقیر و طبقه متوسط دیگر به‌تنهایی برای شناخت وضعیت اقتصادی جامعه کافی نیست. خانواری که اندکی بالاتر از خط فقر قرار دارد، ممکن است در آمار فقیر محسوب نشود، اما افزایش قیمت‌ها، کاهش درآمد یا یک شوک اقتصادی می‌تواند آن را به زیر خط فقر منتقل کند. این همان نقطه‌ای است که مفهوم ناامنی اقتصادی از مفهوم صرفاً آماری فقر فراتر می‌رود. کاهش فاصله خانوارهای غیر فقیر با خط فقر نیز این وضعیت را تأیید می‌کند. …
