تجارت مردم‌پایه؛ الگویی از سیره نبوی برای مردمی‌سازی اقتصاد ایران - حکمرانی هوشمند

احسان فرامرزی، پژوهشگر اندیشکده رصد، در این یادداشت با بررسی سیره تجاری پیامبر اکرم (ص)، تجارت مردم‌پایه را الگویی برای تقویت مشارکت اقتصادی مردم، گسترش رفاه عمومی و کاهش آسیب‌پذیری اقتصاد در برابر فشارهای خارجی معرفی می‌کند. بر اساس این دیدگاه، تحقق اقتصاد مقاومتی به حضور فعال مردم در عرصه تجارت و نقش‌آفرینی دولت در تسهیل فعالیت‌های اقتصادی، نظارت بر بازار و فراهم‌کردن زیرساخت‌های لازم وابسته است. سه الگوی متفاوت برای سامان‌دهی تجارت

به گزارش پایگاه خبری حکمرانی هوشمند، فرامرزی معتقد است برای شناخت ظرفیت‌های سیره تجاری پیامبر اکرم (ص)، ابتدا باید تفاوت میان الگوهای مختلف سازمان‌دهی تجارت را در نظر گرفت. به باور او، در طول تاریخ می‌توان دو رویکرد عمده را شناسایی کرد؛ نخست، الگویی که تجارت را در اختیار حکومت و صاحبان قدرت قرار می‌دهد و دوم، رویکردی که فعالیت‌های تجاری را به مردم واگذار می‌کند، اما نقش مشخصی برای دولت در نظر نمی‌گیرد.

این پژوهشگر با اشاره به الگوی سوم در سیره نبوی، استدلال می‌کند که اسلام بر مشارکت مردم در فعالیت‌های اقتصادی همراه با تسهیل‌گری و نظارت حاکمیت تأکید دارد. در چنین الگویی، مردم بازیگران اصلی تجارت هستند و حکومت به‌جای تصدی‌گری گسترده، زمینه فعالیت آنان را فراهم می‌کند.

از این منظر، تجارت مردم‌پایه صرفاً به معنای واگذاری بازار به فعالان خصوصی نیست؛ بلکه به ایجاد رابطه‌ای متوازن میان مشارکت عمومی، نظارت حاکمیت و تسهیل فرایندهای اقتصادی اشاره دارد. فرامرزی بر این باور است که بازخوانی این الگو می‌تواند در تدوین سیاست‌های اقتصادی متناسب با شرایط امروز ایران مورد توجه قرار گیرد. تجارت مردمی؛ ابزاری برای مقابله با قحطی و بحران اقتصادی

فرامرزی یکی از مهم‌ترین کارکردهای تجارت مردم‌پایه را افزایش توان جامعه برای مواجهه با بحران‌های اقتصادی می‌داند. او با اشاره به تجربه‌های تاریخی، یادآور می‌شود که انحصار تجارت در دست حکومت‌ها می‌تواند توان جامعه برای تأمین نیازهای اساسی را محدود کند؛ درحالی‌که مشارکت فعال مردم در دادوستد، امکان توزیع گسترده‌تر کالاها و تأمین نیازهای عمومی را فراهم می‌سازد. …