آرمان امروز- گروه سیاسی: در شرایطی که دولت برای حل مشکلات اقتصادی، اجتماعی و سیاسی با موانع متعددی روبهروست، همراهی افکار عمومی و مشارکت مردم میتواند به یکی از مهمترین پشتوانههای دولت برای عبور از این چالشها و تقویت سرمایه اجتماعی تبدیل شود.
بیتردید مهمترین مانع این دولت، تندروها بودهاند؛ منتها اینکه چه اقداماتی انجام دادهاند، از جمله استعفاسازی، تحت فشار قرار دادن دولت برای استیضاح و شکل دادن به داستانها و حرکتهای مختلف، موضوعی است که باید مورد بررسی قرار گیرد. بررسی این موانع برای سپهر سیاسی ایران مهم است. در دولتهای قبلی نیز، زمانی که تلاش شده تا سیاست داخلی بهبود پیدا کند، چنین موانعی وجود داشته و به نظر میرسد حالا حالاها نیز نتوان بتوان آنها را از پیش رو برداشت.
بخشی از این موانع در فرهنگ سیاسی حاکم بر ایران ریشه دارد و رفع آنها به این راحتی ممکن و مقدور نیست. بنابراین، بررسی این موانع حائز اهمیت است. به نظر میرسد نمیتوان آنها را بهطور کامل از میان برداشت، بلکه میتوان بر آنها تأثیر گذاشت، آنها را مهار کرد یا تحت کنترل درآورد.
این سیاست باید صوری نباشد؛ چراکه اگر بگوییم مثلاً کاری انجام میدهیم، اما در عمل شدنی نباشد، نتیجهای حاصل نخواهد شد. این موانع ریشه در فرهنگ سیاسی ما دارند و کمتجربگی مردمسالاری در ایران و جوانی مردمسالاری در کشور نیز در این زمینه تأثیرگذار است. بنابراین، موضوع به این شکل نیست که بتوان با زور و با یک نسخه درمان سریع، این موانع را برطرف کرد. این مسئله نیازمند زمان است.
همانطور که گفته شد، برداشتن این موانع، چندجانبه و چندوجهی است. صرفاً در حوزه سیاست داخلی نمیتوان با عملکرد مناسب، این موانع را برطرف کرد؛ بلکه نیازمند آن است که در حوزههای اقتصادی، اجتماعی، سیاست داخلی و حتی فرهنگی نیز بتوانیم موفق باشیم تا بتوانیم بر این موانع غلبه کنیم.
سارا نظامی، استاد دانشگاه و کارشناس سیاسی، در گفتوگو با روزنامه «آرمان» درباره نقش مردم و افکار عمومی در کمک به دولت برای حل مشکلات کشور و عبور از موانع موجود، اظهار کرد: حل مسائل کشور صرفاً به عملکرد دولت و نهادهای رسمی وابسته نیست و بدون همراهی جامعه و مشارکت افکار عمومی، بسیاری از سیاستها به نتیجه مطلوب نخواهد رسید.
وی افزود: دولت زمانی میتواند در حل مشکلات موفقتر عمل کند که بتواند میان سیاستهای خود و مطالبات جامعه ارتباط مؤثری ایجاد کند. مردم باید احساس کنند که در فرآیند تصمیمگیری و حل مسائل کشور دیده و شنیده میشوند. این احساس مشارکت، میتواند به افزایش اعتماد عمومی و همراهی جامعه با سیاستهای دولت منجر شود.
این استاد دانشگاه ادامه داد: افکار عمومی تنها به معنای حمایت از دولت نیست، بلکه میتواند نقش نظارتی و اصلاحی نیز داشته باشد. جامعه از طریق نقد، مطالبهگری و بیان دیدگاههای مختلف میتواند به دولت کمک کند تا نقاط ضعف سیاستهای خود را شناسایی و برای اصلاح آنها اقدام کند. بنابراین، نقد اجتماعی را نباید الزاماً به معنای مخالفت با دولت تلقی کرد.
نظامی با بیان اینکه یکی از موانع مهم در مسیر حل مشکلات کشور، فاصله میان جامعه و ساختار تصمیمگیری است، گفت: هر اندازه این فاصله بیشتر شود، امکان شکلگیری بیاعتمادی و کاهش سرمایه اجتماعی افزایش پیدا میکند. به همین دلیل، دولت باید زمینه گفتوگو با جامعه را فراهم کند و اجازه دهد مطالبات و نگرانیهای مردم از مسیرهای مختلف بیان و پیگیری شود.
وی افزود: همراهی مردم زمانی شکل میگیرد که جامعه نسبت به صداقت، کارآمدی و پاسخگویی مسئولان اطمینان داشته باشد. نمیتوان انتظار داشت مردم در شرایط دشوار اقتصادی و اجتماعی صرفاً با دعوت به صبر و تحمل، همراه دولت باقی بمانند. لازم است در کنار درخواست همراهی از مردم، دولت نیز اقدامات ملموسی برای بهبود شرایط انجام دهد و درباره تصمیمات خود شفاف باشد.
این کارشناس سیاسی تأکید کرد: مشارکت مردم در حل مشکلات کشور الزاماً به معنای حضور مستقیم در فرآیندهای اجرایی نیست، بلکه میتواند از طریق مشارکت مدنی، فعالیتهای اجتماعی، ارائه پیشنهاد، نقد سیاستها و مطالبهگری مسئولانه شکل بگیرد. چنین مشارکتی میتواند ظرفیتهای موجود در جامعه را در اختیار سیاستگذاران قرار دهد.
نظامی در پایان خاطرنشان کرد: برای عبور از موانع موجود، دولت نیازمند استفاده از تمام ظرفیتهای اجتماعی کشور است. اگر میان دولت و جامعه گفتوگویی مستمر شکل بگیرد و مردم احساس کنند صدایشان شنیده میشود، میتوان امیدوار بود که بخشی از مشکلات با هزینه اجتماعی کمتری مدیریت شود و سرمایه اجتماعی نیز به عنوان یکی از مهمترین پشتوانههای حکمرانی تقویت شود.
