راز چربی‌سوزی و عضله‌سازی در خواب چیست؟

همشهری آنلاین - مریم شیرافکن : خواب شبانه شاید آرام‌ترین ساعت‌های زندگی به نظر برسد، اما در پس این سکون، مغز و بدن در حال اجرای مجموعه‌ای پیچیده از فرایندهای زیستی هستند؛ از تنظیم ترشح هورمون رشد گرفته تا کمک به حفظ عضلات و استخوان‌ها و تنظیم سوخت‌وساز چربی. پژوهشی منتشرشده در مجله علمی «سل» (Cell) نشان می‌دهد که دانشمندان اکنون بخش مهمی از مدار عصبی مسئول این فرایند را شناسایی کرده‌اند؛ کشفی که می‌تواند در آینده به درک بهتر ارتباط خواب، سوخت‌وساز و سلامت مغز کمک کند.

این مطالعه که پژوهشگران دانشگاه کالیفرنیا در برکلی انجام داده‌اند، نشان می‌دهد رابطه خواب و هورمون رشد پیچیده‌تر از آن چیزی است که پیش‌تر تصور می‌شد. خواب بر ترشح این هورمون اثر می‌گذارد و هورمون رشد نیز می‌تواند بر مدارهای عصبی مرتبط با بیداری تأثیر بگذارد.

هورمون رشد؛ بازیگر مهم ترمیم بدن در خواب

هورمون رشد معمولا با افزایش قد کودکان و نوجوانان شناخته می‌شود، اما نقش آن به دوران رشد محدود نیست. این هورمون در بزرگسالی نیز در حفظ بافت عضلانی، سلامت استخوان‌ها و تنظیم سوخت‌وساز چربی و قند نقش دارد.

با وجود این، دانشمندان مدت‌ها نمی‌دانستند مغز چگونه زمان و میزان ترشح هورمون رشد را هنگام خواب کنترل می‌کند. پژوهش جدید با بررسی مستقیم فعالیت سلول‌های عصبی در مغز موش‌ها، به بخشی از این معما پاسخ داده است. مغز چگونه هنگام خواب هورمون رشد ترشح می‌کند؟

پژوهشگران روی هیپوتالاموس تمرکز کردند؛ ناحیه‌ای از مغز که در تنظیم خواب، بیداری و ترشح هورمون‌ها نقش دارد.

در این ناحیه، دو گروه مهم از سلول‌های عصبی در کنترل هورمون رشد مشارکت دارند: سلول‌هایی که با تولید هورمون آزادکننده هورمون رشد، ترشح آن را تحریک می‌کنند و سلول‌هایی که با تولید سوماتواستاتین، این فرایند را مهار می‌کنند.

نتایج نشان داد که فعالیت این سلول‌ها در مراحل مختلف خواب تغییر می‌کند. در خواب غیرحرکت سریع چشم یا خواب غیررم (NREM)، فعالیت بخشی از سلول‌های مهارکننده کاهش می‌یابد و شرایط برای افزایش ترشح هورمون رشد فراهم می‌شود.

در مرحله خواب حرکت سریع چشم یا خواب رم (REM) نیز الگوی متفاوتی از فعالیت سلول‌های عصبی دیده می‌شود. در این مرحله، فعالیت هر دو گروه سلولی افزایش می‌یابد و هماهنگی میان آنها به تنظیم ترشح هورمون رشد کمک می‌کند. …