هوش مصنوعی؛ از فناوری تا معماری اقتصاد

عصر ایران؛ محمدمهدی تقی‌پور - هوش مصنوعی را اگر فقط فناوری تازه‌ای برای انجام سریع‌تر کارهای قدیمی ببینیم، احتمالاً بخش مهمی از ماجرا را از دست داده‌ایم. مسأله اصلی از جایی آغاز می‌شود که این فناوری، نه فقط در انجام کار، بلکه در تصمیم‌گیری درباره اینکه چه کاری، توسط چه کسی و با چه ساختاری انجام شود، وارد می‌شود.

فناوری‌های بزرگ پیش از این نیز چنین تغییری ایجاد کرده‌اند. ماشین بخار فقط نیروی بیشتری به کارخانه نداد، برق صرفاً جای‌گزین نیروی بخار نشد و اینترنت نیز تنها سرعت انتقال اطلاعات را افزایش نداد. هر یک، به‌تدریج شیوه تولید، توزیع، تصمیم‌گیری و خلق ارزش را تغییر دادند.

هوش مصنوعی نیز از همین جنس فناوری‌هاست؛ با این تفاوت که مستقیماً به یکی از مهم‌ترین اجزای فعالیت اقتصادی، یعنی پردازش اطلاعات و تصمیم‌گیری، وارد شده است.

بنابراین پرسش اصلی دیگر فقط این نیست که هوش مصنوعی چه کاری را سریع‌تر یا ارزان‌تر از انسان انجام می‌دهد. پرسش مهم‌تر این است که چه فعالیت‌هایی را می‌توان با منطق تازه‌ای سازمان داد و این تغییر، در نهایت چه اثری بر معماری اقتصاد خواهد گذاشت. از بهینه‌سازی عملیات تا بازطراحی خدمات

در صنعت مالی و پرداخت، این تغییر از همین حالا قابل مشاهده است. نخستین سطح استفاده از هوش مصنوعی، بهینه‌سازی عملیات موجود است؛ از کشف تقلب و مبارزه با پول‌شویی گرفته تا شناسایی مغایرت‌ها، کنترل‌های عملیاتی و تضمین درآمد.

در این سطح، هوش مصنوعی الزاماً مدل کسب‌وکار تازه‌ای نمی‌سازد، اما همان فعالیت‌های موجود را با دقت، سرعت و مقیاسی متفاوت انجام می‌دهد. این نقطه آغاز است، نه نقطه پایان.

تأثیر واقعی زمانی آشکارتر می‌شود که از بهینه‌سازی فرایندهای موجود به بازطراحی خودِ خدمات برسیم.

در این مرحله، پرسش دیگر این نیست که یک فعالیت را چگونه سریع‌تر یا ارزان‌تر انجام دهیم؛ پرسش این است که آیا اساساً می‌توان همان خدمت را با منطق دیگری ارایه کرد. …