فصل اول این مجموعه در سال ۱۳۷۵ به کارگردانی حسن هدایت روی آنتن رفت و با ترکیب متفاوت ژانر پلیسی، معمایی و روایت تاریخی توانست جای خود را در میان سریالهای خاطرهانگیز تلویزیون باز کند. احمد نجفی با بازی در نقش کارآگاه علوی، چهرهای را ساخت که برای مخاطبان آن سالها به یکی از شخصیتهای شناختهشده تلویزیونی تبدیل شد. دوازده سال بعد، فصل دوم در سال ۱۳۸۷ ساخته شد و بار دیگر مخاطبان را با همان شخصیت و فضای تاریخی همراه کرد. اکنون پس از نزدیک به دو دهه، فصل سوم این مجموعه به تلویزیون بازگشته است.
حضور احمد نجفی به عنوان نمادِ این سریال، در کنار ورود چهرههای جدیدی مانند بهنام تشکر، تلاش دست اندرکاران سریال برای تزریق کمی خلاقیت و مخاطب به سریال بوده؛ گرچه این اتفاق موفقیت را گارانتی نمیکند. تلویزیون هم با این خلاقیت نهچندان بهروز واقعاً ما را کشته! هر وقت ایدهای کم میآورد، دست میگذارد روی یک نوستالژی قدیمی و بازسازیاش میکند. واقعاً سازمان مرکز ایدهپردازی ندارد یا قرار است تا ابد با خاطرات گذشته سر کنیم؟به هر حال در اینجا به بررسی افتتاحیه فصل سوم میپردازیم. فیسآف «کارآگاه علوی» جواب داد؟
"شهر سینما" شروع فصل سوم را موفقیتآمیز توصیف کرده و پس از کمی رپورتاژِ نهچندان قابل اتکا برای کارگردان اثر برای خلق یک نوآر ایرانی، درباره حضور بهنام تشکر نوشت: در پی سیاست جدید تلویزیون مبنی بر زنده کردن برندهای موفق قدیمیاش فصل سوم سریال «کارآگاه علوی» سال گذشته با تغییراتی اساسی که مهمترین آنها تعویض کارگردان و بازیگر نقش اصلی بود جلوی دوربین رفت. یکی از مهمترین تغییرات فصل سوم حضور بهنام تشکر در نقش برادرزاده «محمد علوی» است که حالا به عنوان کارآگاه پروندهها را به سرانجام میرساند. تشکر در همین قسمت اول نشان داد که انتخاب خوبی بوده و مخاطب میتواند به عنوان یک کارآگاه باهوش و زیرک با او همراه شود.
روزنامه جام جم(ارگان مطبوعاتی صداوسیما) نیز در بخشی از گزارش مثبت خود برای این سریال مینویسد: اما چرا بازگشت به آثار قدیمی اهمیت دارد؟ پاسخ در کلمه کلیدی نوستالژی نهفته است. تلویزیون امروز با درک عمیق از روانشناسی مخاطب، به سراغ پروژههایی رفته است که در حافظه جمعی مردم جای دارند. بازگشت سریالهایی همچون «مرد سههزارچهره»، «زیر آسمان شهر»، «آژانس دوستی» و اکنون کارآگاه علوی، نشاندهنده یک تحول راهبردی در سیاستهای پخش است.
نوستالژی صرفا رجوع به گذشته نیست؛ بلکه ابزاری برای ایجاد امنیت روانی در میان خانوادههاست. در دنیایی که تغییرات بسیار سریع رخ میدهد، تماشای آثاری که با آنها بزرگ شدهایم، نوعی بازگشت به آرامش و هویت ملی فراهم میکند. تلویزیون با این رویکرد، سعی دارد «خاطرات خوش جمعی خانوادهها» را که در سند تحول رسانهای نیز بر آن تأکید شده، احیا کند. اما واقعا کارآگاه علوی ورژن 1405 آنقدرها تعریفی است؟
تیویبان تلاش کرده واقعبینانهتر به ماجرا نگاه کند: فصل سوم سریال «کارآگاه علوی» شب گذشته در شبکه یک شروع شد و قرار است جمعهها روی آنتن برود. حالا بهنام تشکر بهجای احمد نجفی کارآگاه است. تشکر در مجموع موفق است؛ اما در لحظاتی رفتار و گفتارش، ذهن را به سمت تجربیات پیشین این بازیگر میبرد. همچنین شمایل او طوری است که انگار از مسابقات مافیایی که در آنها حضور مستمر داشته به سریال آمده. چون در آن مسابقات هم کلاه و بارانی داشت و شاید فکر نمیکرد روزی برای نقش کارآگاه علوی انتخاب شود و شاید هم کارگردان روی عادت مخاطب سوار شده است.
داستان قسمت اول مقدمهای طولانی دارد و وقتی دیگران پرونده را بستهشده میدانند، کارآگاه دنبال نشانههایی دیگر میرود. این کار چندان نوآورانه نیست و نیز نبوغ علوی بهدرستی آشکار نمیشود. همچنین یک اثر معمایی باید ذهن مخاطب را تا حد زیادی درگیر کند؛ اما قسمت اول فاقد این ویژگی است. پایان قصه شبیه آثار ضدپهلوی است. به این ترتیب که راننده سرهنگ، او را کشت؛ چون به زنش نظر بد داشته. عدم گزارش واقعی پرونده به بالادستیها برای اینکه خاطر اعلیحضرت مکدر نشود نیز از همین جنس است. هرچند شهرک غزالی کار را راحتتر کرده؛ اما صحنه و دکور، لباسها، گریم و موسیقی فضایی باورپذیر از تهران قدیم ایجاد کردهاند. تنش قدیمی حسن هدایت و احمد نجفی!
با آغاز پخش فصل جدید «کارآگاه علوی»، اظهارات قدیمی حسن هدایت، کارگردان دو فصل نخست این مجموعه، درباره انتخاب بازیگران بار دیگر مورد توجه قرار گرفته است. هدایت پیشتر درباره حضور احمد نجفی در نقش کارآگاه علوی صراحتاً گفته بود که این بازیگر انتخاب مناسبی برای این نقش نبوده و اگر از ابتدا از حضور او در پروژه مطلع میشد، نظر مخالف خود را مطرح میکرد. هدایت حتی عملکرد نجفی در فصل دوم را نیز چندان موفق نمیداند و معتقد است او در اجرای نقش کارآگاه علوی توانایی لازم را نداشته؛ انتقادی که با توجه به فاصله زمانی قابل توجه از تولید آن مجموعه، حالا با شروع فصل جدید دوباره به بحث انتخاب بازیگر اصلی بازگشته است.
این کارگردان درباره بهنام تشکر نیز نظر مشابهی از زاویهای دیگر داشت. او تشکر را بازیگری توانمند برای نقشهای مکمل و فرعی میداند، اما معتقد است حضور او در نقش اصلی و بهعنوان کارآگاه علوی انتخاب مناسبی نیست. کاربران چه گفتند؟
ژوبین نوشت: فیلم کاراگاه علوی مثلا مربوط به دوره رضاخان هست. بعد تو این قسمت بازیگر زن قاتل، ۲ سیسی ژل به لبش زده.
گُلپر هم یاد کاراکترهای کمدی بهنام تشکر افتاده: هی میخوام کارآگاه علوی رو جدی بگیرم، یاد جلف بازیاش تو "پادری" میفتم...
و کاربری به نام ۵۲hz: از تولید تصویری ایرانی، فیلمبردارها رو فاکتور بگیرن چیزی باقی نمیمونه. بازیها داغون، فیلمنامه انشای بچه دبیرستانی. زن ایرانی پایین شهری دهه ۲۰ دماغش عملیه، آرایش دم در اومدنش مدل ۱۴۰۵. بهنام تشکر مثل همیشه ادای مطلق. دریغ از یک سکانس بازیگری. راننده حساب بانکی داره!
