به گزارش تسنیم، محسن جوادی در ابتدای این دیدار با تشکر از زحمات دولت پاکستان برای پیشبرد گفتوگوها در تفاهمنامه اسلامآباد اظهار کرد: اشتراکات و ارتباطات فرهنگی ایران و پاکستان، زمینه خیلی خوبی است تا بتوانیم آن را توسعه بدهیم و به نسل جوان ایران و پاکستان منتقل کنیم. ایرانیها و پاکستانیها سابقه فرهنگی و شناخت زیادی از همدیگر دارند؛ برای مثال در ایران هر فردی که علاقهمند به ادبیات باشد، حتما نام اقبال لاهوری را شنیده است.
وی ادامه داد: با این حال ما نمیخواهیم این ارتباط فقط در گذشته بماند؛ یعنی نسل جوان پاکستان با شاعران قدیم ایران مثل حافظ و سعدی آشنا باشد و هموطنان ما نیز از فرهنگ و هنر پاکستان فقط نام اقبال را به خاطر داشته باشند. ما میخواهیم میان نویسندگان جوان ایرانی، شاعران جوان ایرانی و نویسندگان و شاعران جوان پاکستانی آشنایی متقابل ایجاد شود. فکر میکنم یکی از کارهایی که باید در اولویت قرار بدهیم این است که این ارتباط را میان نسل جوانمان ایجاد کنیم تا از یکدیگر خبر و اطلاعات داشته باشند؛ اطلاعاتی که میتواند مبنای دوستی و همکاری در آینده قرار بگیرد.
معاون امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به ظرفیت نویسندگان زن در دو کشور بیان کرد: من شنیدهام در پاکستان از خیلی سالهای پیش، نویسندگان زن زیادی فعالیت میکنند. در ایران هم بعد از انقلاب فعالیت نویسندگان زن شتاب بیشتری گرفته است. این موضوع میتواند زمینه ارتباط و شکلگیری اتحادیههای نویسندگان زن میان ایران و پاکستان باشد و برای جهان اسلام الگوی خوبی ایجاد کند.
جوادی در توضیح ضرورت اتحاد فرهنگی میان دو کشور گفت: خوشبختانه ما میراث مشترک فراوانی داریم. یکی از محورهای مهمی که میتوانیم بر آن تمرکز کنیم، تقابل با جریانهای افراطی از طریق فرهنگ است. این جریانهای افراطی سعی میکنند روایتهای خشونتآمیزی از اسلام ارائه کنند، در حالی که فرهنگ ما، شعر ما و ادبیات عرفانی ما سرشار از پیامهای انسانی، اخلاقی و محبت است.
وی ادامه داد: اگر ما بتوانیم این میراث مشترک را که در حافظه تاریخی مردم ایران و پاکستان وجود دارد، بازخوانی کنیم و آن را به زبان روز به نسلهای جوانمان معرفی کنیم، میتوانیم در برابر ترویج خشونت و افراطگرایی بایستیم. برگزاری نشستهای تخصصی با حضور عالمان دینی، فیلسوفان و ادیبان دو کشور میتواند به این موضوع کمک کند.
معاون امور فرهنگی وزیر فرهنگ با تاکید بر تداوم روابط فرهنگی میان کشورهای همسایه گفت: موضوع دیگر، تداوم این روابط است. متاسفانه ما گاهی دچار این مشکل میشویم که تفاهمنامهها امضا میشوند، اما در مرحله اجرا با کندی مواجه میشوند. ما پیشنهاد میکنیم یک کارگروه مشترک دائمی تشکیل شود که وظیفهاش پیگیری همین تفاهمنامهها باشد. این کارگروه باید متشکل از نمایندگان تامالاختیار از هر دو طرف باشد که دسترسی مستقیم به تصمیمگیرندگان داشته باشند.
وی افزود: ما در ایران ظرفیتهای خوبی برای حمایت از فعالیتهای فرهنگی داریم؛ از حمایت از ترجمه و نشر کتاب گرفته تا برگزاری سمینارها و همایشهای علمی. از این رو، این آمادگی را داریم تا این حمایتها را برای پروژههایی که خروجیهای ملموس دارند افزایش دهیم.
جوادی با تاکید بر نقش رسانهها در ارتقای شناخت متقابل عنوان کرد: در بحث رسانه هم ظرفیتهای زیادی وجود دارد. ما میتوانیم برنامههای مستند مشترکی درباره مشاهیر فرهنگی دو کشور بسازیم. این مستندها میتوانند در شبکههای تلویزیونی دو کشور پخش شوند و مردم ما را بیشتر با هم آشنا کنند. متاسفانه شناخت مردم ما از هم اغلب از طریق رسانههایی است که شاید تصویری کامل و درست ارائه نمیدهند، در حالی که ما خودمان باید راوی فرهنگ و تمدنمان برای یکدیگر باشیم. علاوه بر این، پیشنهاد میکنم دیدارهای گروههای هنری را به صورت متقابل افزایش دهیم.
وی ادامه داد: برای مثال گروه تئاتر یا گروه موسیقی سنتی ایران به پاکستان برود و متقابلا گروههای هنری پاکستان به ایران بیایند. موسیقی سنتی ما و موسیقی کلاسیک و فولکلور پاکستان اشتراکات بسیاری دارند و دیدن این هنرها میتواند برای مردم هر دو کشور بسیار جذاب باشد. در مجموع، اراده سیاسی برای گسترش روابط فرهنگی در بالاترین سطح وجود دارد و ما باید از این فرصت استفاده کنیم. من شخصا بسیار مشتاقم که این روابط را نه در قالب حرف، بلکه در قالب پروژههایی که تاثیرات ملموس دارند، پیش ببرم.
معاون وزیر فرهنگ با اشاره به پیشینه تعاملات فرهنگی دو کشور یادآور شد: سال گذشته وزیر فرهنگ ایران با مسئولان فرهنگی پاکستان دیدار داشت و صحبتها و تفاهمهای خوبی انجام شد. ما در مسیر همان تفاهمنامهها دنبال این هستیم که برنامههای مشخصی را شروع کنیم. بعضی از این کارها شروع شده است؛ برای مثال، گفتوگوهایی برای ساخت فیلمی درباره یک شخصیت فرهنگی میان بخش سینمایی ایران و بخش سینمای پاکستان آغاز شده است. این همکاری میتواند راهی باشد برای اینکه فرهنگ دو کشور را از طریق فیلم و هنر معرفی کنیم.
رئیس سیوهفتمین نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران در ادامه با دعوت از پاکستان برای حضور در رویدادهای بینالمللی کتاب اظهار کرد: ما آمادهایم در نمایشگاه کتابی که امسال به دلیل جنگ با تاخیر مواجه شده است، برنامهای با عنوان «روز پاکستان» داشته باشیم. برگزاری روز پاکستان میتواند فرصت خوبی برای معرفی فرهنگ و هنر پاکستان به جوانان ایرانی باشد.
جوادی با اشاره به پیوندهای زبانی میان دو کشور تاکید کرد: نکته مهم دیگر زبان فارسی است. زبان فارسی میراث فرهنگی بزرگی در زمینه عرفان و معنویت دارد. میدانم در پاکستان علاقهمندان زیادی به زبان فارسی وجود دارند؛ بنابراین در صورتی که مقررات و چارچوبهای کشور شما اجازه دهد، ما آمادگی داریم آموزش زبان فارسی را در پاکستان توسعه بدهیم. متقابلا آموزش زبان اردو در ایران نیز باید گسترش پیدا کند.
معاون امور فرهنگی در پایان سخنانش گفت: این تبادلات فرهنگی میتواند زمینههای عمیقتری برای دوستی، شناخت و همکاری علمی و فرهنگی در آینده ایجاد کند. ما دو کشور همسایه هستیم و پیوندهای تاریخی و فرهنگی بسیار نزدیکی داریم. در نتیجه رابطه فرهنگی ما هیچوقت کاملا قطع نشده است و نخواهد شد.
فرهنگ ایرانی یکی از پایههای اصلی تمدن اسلامی بوده است
در ادامه این نشست، عمران احمد صدیقی، سفیر پاکستان در ایران با ابراز خرسندی از این دیدار گفت: ما در پاکستان به خوبی میدانیم که ایران چه سهم بزرگی در شکلگیری و گسترش اسلام داشته و فرهنگ ایرانی چقدر در ایجاد فرهنگ اسلامی اهمیت دارد.
وی ادامه داد: فرهنگ ایرانی یکی از پایههای اصلی تمدن اسلامی بوده است. فرهنگ ایران قبل از حضور پیامبر اسلام، فرهنگی ریشهدار، مستقل و کهن بوده و بعد از ظهور اسلام، تاریخ ایران با تاریخ اسلام گره خورده است. این پیوند، یک پیوند عمیق تمدنی است و نشان میدهد که ایران نه فقط در جغرافیا، بلکه در شکلگیری فضای فرهنگی و معنوی جهان اسلام نقشی بسیار جدی داشته است.
سفیر پاکستان در ایران با اشاره به ضرورت گسترش روابط دو کشور گفت: باید از این ظرفیت استفاده کنیم و روابط فرهنگی را از سطح گفتوگوهای تشریفاتی به سطح اقدام عملی برسانیم. تفاهمنامههایی که امضا میشوند، زمانی ارزش واقعی پیدا میکنند که برای اجرای آنها کارگروههای مشترک تشکیل شود. اگر این کارگروهها فعال نباشند، تفاهمنامهها روی کاغذ میمانند و نتیجه ملموسی در زندگی فرهنگی مردم ایجاد نمیکنند.
وی افزود: یکی از زمینههای بسیار مهم، ترجمه آثار ادبی معاصر است؛ چراکه ترجمه آثار نباید تنها در حوزه کلاسیک محدود شود. همانطور که شاعران بزرگی مانند حافظ، سعدی و مولوی جایگاه خود را دارند، باید آثار معاصر نیز شناسانده شوند.
سفیر پاکستان با تاکید بر نقش مراکز علمی و دانشگاهی تصریح کرد: در کنار مسائل مطرح شده در این نشست، تبادل دانشجو و ارتباط میان دانشگاهها اهمیت فراوان دارد. آشنایی دانشگاهیان، استادان و دانشجویان دو کشور با یکدیگر، به فهم بهتر فرهنگها و تقویت همکاریهای علمی و ادبی کمک میکند. این ارتباط دانشگاهی میتواند به شکل نشستهای مشترک، برنامههای مطالعاتی، کارگاههای ترجمه و پروژههای پژوهشی مشترک دنبال شود.
وی ادامه داد: در حوزه هنر نیز ظرفیتهای بسیار مهمی وجود دارد. هنر خطاطی، مینیاتور، نقاشی و سایر هنرهای سنتی و معاصر، زبان مشترک فرهنگی میان ایران و پاکستان هستند. برگزاری نمایشگاههای دوجانبه، هم برای معرفی این ظرفیتها ضروری است و هم میتواند برای نسل جوان الهامبخش باشد. این نمایشگاهها فقط یک رویداد هنری نیستند، بلکه ابزار گفتوگوی تمدنی هستند.
عمران احمد صدیقی با اشاره به پیوندهای معنوی و اعتقادی مشترک گفت: شهادت رهبر ایران تاثیر بسیار عمیقی در میان مسلمانان داشته و همواره به نوعی عامل بیداری و اتحاد تبدیل شده است. این مفهوم، فراتر از مرزهای سیاسی، در دل ملتها اثر میگذارد و احساس مشترک و همدلی را تقویت میکند. ما باید این ظرفیت معنوی و فرهنگی را برای تعمیق پیوند میان ملتهای مسلمان، از جمله ایران و پاکستان، حفظ و تقویت کنیم.
وی افزود: پیوند ایران و پاکستان از جنس پیوندهای عادی و مقطعی نیست؛ این رابطه، ریشه در تاریخ، ادب، دین، هنر و تمدن دارد. اگر این سرمایه عظیم با برنامهریزی درست و همکاری واقعی همراه شود، میتواند به الگویی پایدار برای تعاملات فرهنگی در جهان اسلام تبدیل شود.
سفیر پاکستان با تشریح طرحهای انتشاراتی مشترک گفت: کتابی درباره اقبال لاهوری داریم که به زودی آن را به فارسی منتشر خواهیم کرد. بخش عمده کتاب به صورت نقاشی و تصویرهایی از آثار ایشان است. این کتاب را قبلا، زمانی که در جاکارتا بودم، چاپ کردهام. برنامه ما این است که آن را در ایران به زبان فارسی ترجمه کنیم و در اختیار جامعهی ایرانی قرار دهیم.
وی ادامه داد: همچنین در زمینه کتاب، میخواهیم ترجمه آثار یکی از بزرگترین شاعران اردو در قرن گذشته را در دستور کار قرار دهیم؛ شاعری که فارسی را بسیار خوب میدانست و زبان اولش فارسی بود؛ یعنی فیض احمد فیض. ما اکنون به دنبال مترجم بسیار خوبی از زبان اردو به فارسی هستیم تا بتواند گلچین اصلی آثار آقای فیض احمد فیض را ترجمه کند.
سفیر پاکستان در ایران در پایان سخنان خود با تاکید بر جایگاه رسانه در دنیای امروز گفت: از بحث رسانه هم نباید گذشت. ما باید از ابزارهای جدید، از جمله رسانههای دیجیتال و شبکههای اجتماعی، برای معرفی این میراث مشترک استفاده کنیم. اگر ما بتوانیم محتوای فرهنگی خود را در قالبهای مدرن به دست نسل جوان برسانیم، موفقتر خواهیم بود. در پایان، امیدوارم این مسیر که با هم آغاز کردیم، به ثمرات بزرگی منجر شود و شاهد فعالیتهای بسیار بیشتری در سالهای آینده باشیم.
در پایان این نشست عمران احمد صدیقی، سفیر پاکستان در ایران با حضور در دفتر امور چاپ معاونت امور فرهنگی با عباس زارع، مدیرکل دفتر امور چاپ این وزارتخانه دیدار و از نمایشگاه دائمی توانمندیهای صنعت چاپ ایران که در این دفتر دایر است، بازدید کرد.
![[کامران نرجه] ذینفعان تأمین اجتماعی صبور باشند](/news/u/2026-08-23/ettelaat-n4nc3.jpg)
