پاسداری از گفتمان امام در امتداد زمان

امام خمینی(س) را نمی‌توان صرفاً به‌عنوان یک شخصیت تاریخی یا رهبر یک تحول سیاسی در مقطعی معین از تاریخ معاصر ایران مطالعه کرد. اهمیت او زمانی بهتر فهمیده می‌شود که مجموعه‌ای از ابعاد فکری، علمی، اجتماعی و سیاسی در کنار یکدیگر دیده شوند؛ فقیهی که در حوزه‌های گوناگون علوم اسلامی صاحب‌نظر بود، اندیشمندی که نسبت میان دین و جامعه را در متن مسائل زمانه دنبال می‌کرد، رهبری که توانست یک حرکت اجتماعی گسترده را سامان دهد و شخصیتی که آثار و پیامدهای حضور او از مرزهای جغرافیایی و زمانیِ حیاتش فراتر رفت. از این منظر، مسئله اصلی امروز تنها «حفظ آثار امام» نیست. پرسش اساسی‌تر این است که چگونه می‌توان این میراث را همچنان زنده، قابل فهم و مؤثر نگاه داشت؛ به‌گونه‌ای که نسل‌های جدید بتوانند با آن ارتباط برقرار کنند و اندیشه امام بتواند در مواجهه با مسائل تازه جامعه، سخنی روشن و قابل استفاده داشته باشد.

این پرسش، وظیفه نهادهایی را که مأموریت آنان حفظ و نشر آثار امام خمینی است، از یک فعالیت صرفاً آرشیوی و انتشاراتی فراتر می‌برد. حفظ اسناد، انتشار کتاب‌ها، گردآوری خاطرات و صیانت از آثار، ضروری است؛ اما کافی نیست. مرحله‌ای مهم‌تر در پیش است: تبیین «امامِ امروز»؛ یعنی بازشناسی اصول و منطق اندیشه امام و ترجمه آن به زبان مسائل و نیازهای زمان حاضر.

  شخصیتی فراتر از یک دوره تاریخی

یکی از دشواری‌های مطالعه شخصیت‌هایی مانند امام خمینی آن است که گاه یک بُعد از شخصیت آنان چنان برجسته می‌شود که سایر ابعاد در حاشیه قرار می‌گیرد. در مورد امام، نقش سیاسی و رهبری انقلاب اسلامی، به‌درستی بخش مهمی از تصویر عمومی او را تشکیل داده است؛ اما اگر این تصویر به همان بُعد محدود شود، بخش قابل توجهی از میراث فکری و علمی او دیده نخواهد شد. …