بازار
بر اساس گزارش سازمان زمین‌شناسی ایالات متحده (USGS)، این زمین‌لرزه در پی حرکت در امتداد یک گسل نرمال در فلات تبت رخ داد؛ منطقه‌ای که برخورد مداوم صفحات تکتونیکی هند و اوراسیا در آن تنش‌های زمین‌شناختی عظیمی ایجاد می‌کند. این فلات همچنان تحت فشار نیروهای زمین‌ساختی به سمت بالا رانده می‌شود و در جهت شرق و غرب گسترش می‌یابد.
این رویداد حادثه‌ای منفرد نبود. از سال ۱۹۰۰ تاکنون، فلات تبت و مناطق پیرامونی آن شاهد ۲۹ زمین‌لرزه با بزرگی ۷ ریشتر یا بیشتر بوده‌اند. زمین‌لرزه ویرانگر آسام–تبت در سال ۱۹۵۰ به بزرگی ۸.۶ ریشتر رسید و جان ۴۸۰۰ نفر را گرفت. همچنین زمین‌لرزه سال ۲۰۱۰ یوشو در استان همسایه، چینگهای، بیش از ۲۵۰۰ کشته بر جای گذاشت. زمین‌لرزه اخیر بار دیگر یادآور آن است که هیمالیا و فلات تبت همچنان از ناپایدارترین مناطق زمین‌شناختی جهان به شمار می‌روند.
این زمین‌لرزه کمتر از دو ماه پس از وقوع فاجعه‌ای دیگر در هیمالیا رخ داد. در ۲۶ اوت، فروریختن توده عظیمی از یخچال یخی و سنگ در نزدیکی مرز نپال و تبت، سیلابی ویرانگر از آب، گل‌ولای و تخته‌سنگ به راه انداخت. بر اساس ارزیابی سازمان زمین‌شناسی ایالات متحده، انرژی لرزه‌ای ناشی از این ریزش معادل زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۵.۲ ریشتر بود؛ در حالی که جریان آوار و سیلاب حاصل از آن حدود ۱۰۰ کیلومتر، معادل ۶۲ مایل، در مسیر پایین‌دست پیش رفت.
این فاجعه نشان داد که چگونه فروریختن کوهستانی در منطقه‌ای دورافتاده می‌تواند به‌سرعت به بحرانی فرامرزی تبدیل شود و سکونتگاه‌ها و زیرساخت‌هایی را که فاصله زیادی با منشأ حادثه دارند، درهم بشکند.
این دو فاجعه، یکی ناشی از نیروهای زمین‌ساختی و دیگری حاصل فروریختن یخ و سنگ، ابعاد متفاوتی از یک آسیب‌پذیری بنیادین را آشکار می‌کنند. این رویدادها همچنین پرسشی فوری را پیش می‌کشند: اگر چنین نیروهایی به مجموعه عظیم برق‌آبی چین در حال ساخت روی رودخانه یارلونگ تسانگپو در جنوب‌شرقی تبت آسیب برسانند، چه اتفاقی رخ خواهد داد؟ مخاطرات فعالیت چین در هیمالیا …
![[مهرداد احمدی شیخانی] زندگی کنار دماوند](/news/u/2026-11-10/ettelaat-8lklh.jpg)
