هوش مصنوعی حسابداران را بیکار می‌کند؟

پاسخ صریح به تهدید هوش مصنوعی در دوگانگی میان دفترداری (Bookkeeping) و حسابداری استراتژیک (Strategic Accounting) نهفته است. اگر تعریف ما از حسابدار، فردی باشد که فاکتورها را به‌صورت دستی تطبیق می‌دهد، فیش‌های حقوقی را وارد نرم‌افزار می‌کند و تراز آزمایشی می‌گیرد، چنین نقشی بدون تردید محکوم به حذف است. مدل‌های مدرن هوش مصنوعی با الگوریتم‌های پردازش زبان و بینایی ماشین (OCR پیشرفته)، اسناد مالی را با دقتی نزدیک به ۱۰۰درصد، در چند ثانیه و بدون خطای انسانی ثبت و تطبیق می‌دهند.

اما حسابداری در سطح کلان، ابزار قضاوت تجاری، مدیریت ریسک و تخصیص بهینه منابع است. موسسات بزرگ حسابرسی و مشاوره مالی جهان - چهار غول حسابرسی (شامل Deloitte، PwC، EY و KPMG) - سال‌هاست سرمایه‌گذاری‌های چند‌میلیارددلاری را روی سیستم‌های هوش مصنوعی اختصاصی خود آغاز کرده‌اند. به‌عنوان نمونه، شرکت PwC با پیاده‌سازی مدل‌های مبتنی بر هوش مصنوعی برای اعتبارسنجی معاملات و تحلیل ناهنجاری‌ها در اسناد بانکی، زمان صرف‌شده برای نمونه‌گیری آماری در حسابرسی را تا ۶۰درصد کاهش داد. نتیجه این تغییر، تعدیل نیروی متخصص نبود؛ بلکه تغییر جهت کارشناسان از بررسی کورکورانه نمونه‌های کاغذی به تحلیل ریسک‌های عملیاتی، کنترل فساد سیستماتیک و مذاکره با مدیران ارشد درباره استراتژی‌های کاهش بهای تمام‌شده بود. درس‌هایی از بازارهای جهانی: تکامل تقاضای مهارت

تجربه شرکت‌های پیشرو آمریکایی و اروپایی نشان می‌دهد با استقرار نرم‌افزارهای خودکار، نقش‌های مالی سنتی حذف نمی‌شوند، بلکه دگرگون می‌شوند. طبق نظرسنجی موسسه حسابداران رسمی انگلستان و ولز (ICAEW)، بخش عمده مدیران مالی معتقدند فناوری جدید نیاز به تحلیلگران مالی با درک عمیق از مدل‌های کسب‌و‌کار و چارچوب‌های حاکمیت شرکتی را افزایش داده است.

چالش‌های اصلی که ماشین‌ها هنوز در حل آنها ناتوان مانده‌اند شامل موارد زیر است:

قضاوت در موارد عدم قطعیت: تشخیص ذخیره‌گیری برای مطالبات مشکوک‌الوصول یا ارزیابی ارزش منصفانه دارایی‌های نامشهود در بازارهای راکد، فرمول ثابتی ندارد و نیازمند شناخت شهودی از بازار و طرف‌های معامله است. …