آرمان امروز-سرویس دیپلماسی: عاصم منیر، رئیس ارتش پاکستان و وزیر خارجه عمان در روزهای اخیر مأموریت مشترکی را برای ایجاد زمینههای مذاکره دوباره میان ایران و آمریکا آغاز کردهاند.
این دو مقام با سفر به تهران و برگزاری نشستهای فشرده با مقامات ایرانی تلاش میکنند فضای تنشآلود موجود را کاهش دهند و راه را برای گفتوگوهای مستقیم یا غیرمستقیم باز کنند.
عمان به عنوان میانجی سنتی و قابل اعتماد در منطقه، سابقه طولانی در تسهیل ارتباطات میان طرفهای متخاصم دارد و اکنون نیز با بهرهگیری از روابط خوب خود با تهران و واشنگتن، نقش محوری ایفا میکند.
عاصم منیر نیز با توجه به روابط نزدیک پاکستان با ایران و همچنین جایگاه این کشور در معادلات منطقهای، به عنوان چهرهای که میتواند پیامهای حساس را منتقل کند وارد صحنه شده است.
هدف اصلی این مأموریت، کاهش تنشها و اختلافات موجود بهویژه در حوزههای تنگه هرمز، امنیتی و منطقهای است تا طرفین بتوانند بدون پیششرطهای سختگیرانه به میز مذاکره بازگردند.
طرفین درگیر به روشنی نشان دادهاند که تمایلی به ادامه جنگ یا درگیریهای نظامی گسترده ندارند.
ایران با وجود فشارهای اقتصادی و تحریمها، همواره بر دیپلماسی تأکید کرده و آمریکا نیز در شرایط کنونی که با چالشهای متعدد داخلی و بینالمللی روبهرو است، ترجیح میدهد از تشدید بحران در خاورمیانه اجتناب کند.
قدرتهای بزرگ از جمله چین، روسیه و کشورهای اروپایی نیز خواهان بازگشت آرامش به منطقه هستند زیرا بیثباتی در خاورمیانه پیامدهای گستردهای برای اقتصاد جهانی، بازار انرژی و امنیت بینالمللی به همراه دارد.
این همگرایی نسبی در منافع، فضای مساعدی برای از سرگیری مذاکرات فراهم کرده است. عمان با استفاده از کانالهای محرمانه و تماسهای دیپلماتیک مستمر، پیشنهادهایی را مطرح کرده که میتواند نقطه شروعی برای گفتوگوهای جدید باشد.
این پیشنهادها شامل کاهش گامبهگام تنشها، تبادل پیامهای اطمینانبخش و ایجاد مکانیسمهای نظارتی موقت در مورد تنگه هرمزاست که به هر دو طرف اجازه میدهد بدون از دست دادن وجهه سیاسی، به سمت مصالحه حرکت کنند.
در تهران، مقامات ایرانی پیامهای ارسالی را بررسی میکنند و نشانههایی از آمادگی برای گفتوگو مشاهده میشود، هرچند همچنان بر حفظ حقوق تنگه هرمز و رفع تحریمها تأکید دارند. از سوی دیگر، واشنگتن نیز از طریق کانال پاکستان پیامهایی مبنی بر آمادگی برای مذاکره بدون پیششرطهای غیرواقعی ارسال کرده است.
عاصم منیر در این میان نقش مهمی در انتقال دیدگاههای پاکستان و کشورهای منطقه ایفا میکند و تلاش دارد نگرانیهای امنیتی همسایگان ایران را نیز در معادلات بگنجاند.
این رویکرد چندجانبه میتواند به کاهش سوءتفاهمها کمک کند و فضای اعتمادسازی را تقویت نماید. قدرتهای بزرگ با حمایت از این ابتکار، عملاً فشار غیررسمی خود را برای جلوگیری از تشدید بحران به کار گرفتهاند و این موضوع احتمال موفقیت مأموریت را افزایش داده است.
با توجه به اینکه هیچیک از طرفین تمایلی به ادامه درگیری ندارند و هزینههای اقتصادی و انسانی جنگ برای همه سنگین است، احتمال از سرگیری مذاکرات جدیتر از گذشته به نظر میرسد.
بازگشت آرامش به خاورمیانه نه تنها به نفع ایران و آمریکا، بلکه به نفع کل منطقه و اقتصاد جهانی خواهد بود. کاهش تنشها میتواند به بهبود وضعیت اقتصادی ایران، کاهش قیمت انرژی و افزایش ثبات سیاسی در کشورهای همسایه منجر شود. عمان با تجربه موفق خود در میانجیگریهای قبلی، همچنان به عنوان پل ارتباطی عمل میکند و عاصم منیر نیز با بهرهگیری از روابط نظامی و سیاسی پاکستان، به این فرآیند عمق بیشتری بخشیده است.
اگر این تلاشها به نتیجه برسد، مذاکرات میتواند در قالب گفتوگوهای مستقیم آغاز شود و سپس به نشستهای مستقیم منجر گردد. در این مسیر، کاهش اختلافات بر سر مسائل منطقهای، تنگه هرمز و تحریمها از اولویتهای اصلی خواهد بود.
این مأموریت نشاندهنده تغییر تدریجی در فضای دیپلماتیک منطقه است که در آن به جای تقابل، رویکرد گفتوگو و مصالحه در حال تقویت شدن است.
طرفین با درک این واقعیت که ادامه تنشها منافع هیچکس را تأمین نمیکند، به سمت یافتن راهحلهای عملی حرکت کردهاند. قدرتهای بزرگ نیز با حمایت از بازگشت آرامش، عملاً زمینه را برای موفقیت این ابتکار فراهم ساختهاند.
در چنین شرایطی، احتمال از سرگیری مذاکرات بار دیگر مطرح شده و امیدواریها نسبت به کاهش تنشها افزایش یافته است. عاصم منیر و وزیر خارجه عمان با تلاشهای مستمر خود در تهران، سعی دارند این فرصت را به نتیجه عملی تبدیل کنند و مسیر را برای گفتوگوهای سازنده هموار سازند.
موفقیت این مأموریت میتواند نقطه عطفی در روابط ایران و آمریکا باشد و به تثبیت آرامش در خاورمیانه کمک شایانی نماید. همه طرفها اکنون منتظر نتایج این تماسها و نشستها هستند تا ببینند آیا فضای جدیدی برای دیپلماسی شکل خواهد گرفت یا خیر.
