با وجود تشدید فشارهای اقتصادی آمریکا، محدودیتهای گسترده تجاری و تلاش برای کاهش دسترسی ایران به مسیرهای معمول صادراتی، اقتصاد ایران توانسته است بخش مهمی از فعالیتهای حیاتی خود را حفظ کند. تجربه چند دهه مواجهه با تحریم، ایجاد شبکههای جایگزین تجاری، توسعه روابط اقتصادی با شرکای غیرغربی، تقویت تولید داخلی و استفاده از ظرفیتهای جغرافیایی کشور، مجموعهای از ابزارهای مقاومتی را در اختیار ایران قرار داده که اجرای سیاست انزوای اقتصادی را با موانع جدی مواجه میکند.
آنچه امروز در اقتصاد ایران مشاهده میشود، فقط واکنشی مقطعی به یک دور جدید فشار خارجی نیست. ایران طی چند دهه گذشته به تدریج الگوی ویژهای برای ادامه فعالیت اقتصادی در شرایط محدودیت شکل داده است؛ الگویی که در آن تنوعبخشی به مسیرهای تجارت، کاهش وابستگی به کانالهای مالی و حملونقل تحت کنترل غرب و افزایش نقش تولیدکنندگان داخلی اهمیت ویژهای پیدا کرده است.
چند دهه تجربه در مدیریت اقتصاد تحت تحریم
یکی از مهمترین مزیتهای ایران در مواجهه با فشار اقتصادی، تجربه طولانی کشور در فعالیت تحت انواع محدودیتهای تجاری و مالی است. برخلاف کشورهایی که ممکن است به صورت ناگهانی با قطع کانالهای اصلی تجارت خارجی روبهرو شوند، بخشهایی از ساختار اقتصادی و تجاری ایران طی سالها برای فعالیت در چنین محیطی سازگار شدهاند. شبکهای از شرکتهای واسطه، روشهای متنوع تسویه تجاری و سازوکارهای ویژه صادرات انرژی، بخشی از این ظرفیت هستند. ایران در دورههای مختلف توانسته با استفاده از این ابزارها، ارتباط خود را با بازارهای خارجی حفظ کند و مانع قطع کامل جریان تجارت شود.
این تجربه انباشته اکنون به یکی از مؤلفههای اصلی تابآوری اقتصاد ایران تبدیل شده است. هر مرحله جدید از تحریم، علاوه بر ایجاد محدودیت، به توسعه مسیرها و روشهایی منجر شده که وابستگی اقتصاد ایران به ساختارهای سنتی تجارت جهانی را کاهش داده است. …
