«پیمان شهروندی»؛راهی برای تقویت «انسجام » در عرصه ملی

آرمان امروز- گروه سیاسی: پیمانی در داخل کشور با صداها، اقوام، گروه‌های مختلف و جناح‌های مختلف سیاسی لازم است تا بتوانیم به یک وفاق ملی دست پیدا کنیم؛ موضوعی که در گزارش قبلی نیز به آن اشاره شده بود. در واقع، باید در عین تکثر، وحدت داشته باشیم؛ یعنی صداهای مختلف در یک راستا و در مسیر واحدی حرکت کنند. به نظر می‌رسد ما به یک «پیمان برادری» در داخل و در سیاست داخلی نیاز داریم، اما چون برابری، حق خانم‌ها را پایمال می‌کند، باید از تعبیر «پیمان شهروندی در سیاست داخلی» استفاده کنیم.

دولت پزشکیان می‌تواند در سیاست داخلی به دنبال شکل دادن به چنین پیمانی باشد. بحث این است که دولت باید به داخل نگاه کند و تلاش کند جناح‌های مختلف، نقاط اشتراک خود را ببینند و این نقاط اشتراک را به یکدیگر وصل کنند و در مقابل، برای نقاط اختلاف فضای گفت‌وگو ایجاد کند.

دولت باید از طریق این دیالوگ‌ها و گفت‌وگوها تلاش کند اختلافات موضوعی را حل‌وفصل و کاهش دهد. می‌دانیم که نمی‌توان جامعه‌ای داشت که هیچ اختلافی در آن وجود نداشته باشد. چنین سیاستی افسانه است و می‌تواند یک داستان باشد، اما در واقعیت ممکن نیست.

اگر سازوکارهایی ایجاد شود که دولت با صداهای مختلف در جامعه و با تکیه بر نقاط اشتراک آنها گفت‌وگو کند و تلاش کند نقاط اختلاف را کاهش دهد، می‌توان گفت یک پیمان شهروندی در سیاست داخلی شکل گرفته است؛ پیمانی که می‌تواند به سیاست وفاق ملی کمک کند.

البته این پیمان لزوماً با شخص یا گروه خاصی بسته نمی‌شود. می‌توان به‌صورت سمبلیک و در عرصه سیاسی چنین کاری را انجام داد، اما این موضوع می‌تواند یک سیاست واقع‌گرایانه باشد؛ سیاستی که البته باید مدون و تضمین شود و همه تلاش کنند آن را در پیش بگیرند و پیش ببرند. دولت وفاق ملی طی دو سال اخیر تلاش کرده است چنین رویکردی را دنبال کند؛ زمانی که صداهای مختلف را شنیده، اقوام مختلف را دعوت به حضور در قدرت کرده و این رویکرد را پیموده و پیش برده است. با این حال، به نظر می‌رسد برای تکامل این رویکرد، نیازمند تدوین چنین منشوری هستیم.

«منشور در سیاست داخلی» یا همان «پیمان شهروندی در سیاست داخلی»، می‌تواند یک مسیر راهگشا باشد؛ مسیری که به ما کمک کند بر اشتراکات تأکید کنیم، از اختلافات نترسیم، درباره اختلافات با یکدیگر حرف بزنیم، گفت‌وگو کنیم و تلاش کنیم این اختلافات را تا حداقل ممکن کاهش دهیم.

با این حال، باید به خاطر داشته باشیم که از بین بردن همه اختلافات ممکن نیست. ما برای رشد و تعالی به سطحی معقول از اختلافات نیاز داریم.

این موضوع با توجه به قرار گرفتن در آستانه میلاد و سالروز میلاد حضرت محمد(ص) نیز قابل توجه است؛ شخصیتی که در زمانی که اسلام سیاسی را شکل داد و قدرت را به دست گرفت، تلاش کرد با جناح‌های مختلف سیاسی و قومی آن زمان پیمان ببندد. البته امروز در عالم سیاست، «قوت» و چنین مفاهیمی دیگر همان معنای گذشته را ندارد؛ چراکه زن و مرد به یک سطح در سیاست حضور دارند و از همین رو، تعبیر «پیمان شهروندی» می‌تواند تعبیر مناسب‌تری باشد.

«منشور در سیاست داخلی» یا همان «پیمان شهروندی در سیاست داخلی»، می‌تواند یک مسیر راهگشا باشد؛ مسیری که به ما کمک کند بر اشتراکات تأکید کنیم، از اختلافات نترسیم، درباره اختلافات با یکدیگر حرف بزنیم، گفت‌وگو کنیم و تلاش کنیم این اختلافات را تا حداقل ممکن کاهش دهیم.

در همین خصوص و درباره تأثیر شکل‌گیری چنین رویکردی بر پیشرفت و تعالی جامعه، با صدرا آرین‌نژاد، استاد دانشگاه و کارشناس سیاسی در گفت‌وگو با روزنامه «آرمان امروز» به گفت‌وگو نشستیم. آرین‌نژاد در این گفت‌وگو با تأکید بر ضرورت تقویت گفت‌وگو در جامعه، اظهار کرد: یکی از الزامات پیشرفت جامعه این است که بتوانیم اختلافات موجود را به رسمیت بشناسیم و به جای تلاش برای حذف آنها، زمینه گفت‌وگو درباره این اختلافات را فراهم کنیم. جامعه‌ای که در آن صداهای مختلف امکان حضور و بیان دیدگاه‌های خود را داشته باشند، می‌تواند مسیر توسعه و پیشرفت را با ثبات بیشتری طی کند.

وی افزود: وفاق ملی به معنای از بین بردن تمام اختلافات نیست، بلکه به این معناست که بتوانیم در عین وجود دیدگاه‌های متفاوت، بر نقاط اشتراک تمرکز کنیم و اجازه ندهیم اختلافات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی مانع حرکت جامعه به سمت اهداف مشترک شود.

این استاد دانشگاه ادامه داد: شکل‌گیری یک پیمان شهروندی در سیاست داخلی می‌تواند به ایجاد چارچوبی برای گفت‌وگو میان گروه‌های مختلف کمک کند. در چنین شرایطی، دولت می‌تواند نقش تسهیل‌گر را ایفا کند و با نزدیک کردن دیدگاه‌های مختلف، زمینه‌ای فراهم کند که اختلافات به جای تبدیل شدن به تقابل، از مسیر گفت‌وگو و تعامل دنبال شوند. آرین‌نژاد تصریح کرد: یکی از مهم‌ترین آثار این رویکرد، افزایش اعتماد میان جامعه و حاکمیت است. زمانی که گروه‌های مختلف احساس کنند صدای آنها شنیده می‌شود و در فرآیند تصمیم‌گیری و گفت‌وگو حضور دارند، سرمایه اجتماعی نیز تقویت خواهد شد و این مسئله می‌تواند مستقیماً بر ثبات و پیشرفت جامعه تأثیر بگذارد. وی افزود: جامعه برای رشد و تعالی به اختلاف نظر نیاز دارد و نمی‌توان انتظار داشت همه افراد و جریان‌ها درباره مسائل مختلف یک دیدگاه داشته باشند. مسئله اصلی، نحوه مدیریت این اختلافات است. اگر اختلافات در یک فضای منطقی و گفت‌وگومحور مدیریت شوند، می‌توانند به جای تهدید، به فرصتی برای اصلاح و پیشرفت تبدیل شوند.