جمعه, ۷ اردیبهشت, ۱۴۰۳ / 26 April, 2024
مجله ویستا

مراجع‌ تقلید عصر غیبت‌ کبری‌


مراجع‌ تقلید عصر غیبت‌ کبری‌
●حوزه‌ علمیه‌ مستقل‌ تشیع‌
از آثار جاودان‌ شیخ‌ طوسی(ره) در طول‌ تاریخ‌ جامعه‌ اسلامی‌ به‌ ویژه‌ جامعه‌ شیعیان‌ تاسیس‌ حوزه‌ علمیه‌ تشیع‌ بدون‌ وابستگی‌ به‌ دولت‌ مركزی‌ بود. شیخ‌ طوسی‌ بنیان‌گذار دانشگاه‌ علوم‌ اسلامی‌نجف‌ بر پایه‌ دیدگاه‌ سنت‌ نبوی‌ و روایات‌ اهل‌ بیت‌ معصومشان‌ بود كه‌ هیچ‌گونه‌ وابستگی‌ به‌ دولت‌ مركزی‌ نداشت. مطابق‌ همین‌ دانشگاه‌ شیعی، دانشگاه‌ اهل‌ سنت‌ در مصر تاسیس‌ شد كه‌ به‌ دولت‌ وابستگی‌ داشته‌ و دارد. مسئله‌ استقلال‌ حوزه‌ علمیه‌ شیعه‌ در سال‌های‌ بعد كه‌ حكومت‌ پادشاهان‌ ایرانی‌ به‌ نام‌ تشیع‌ تاسیس‌ شدند هرگز تحت‌ تاثیر قدرت‌ آنها قرار نگرفت‌ و هرگز مراجع‌ شیعه‌، استقلال‌ اقتصادی‌ و فكری‌ حوزه‌ علمیه‌ شیعه‌ را به‌ دید و نظر فلان‌ شاه‌ وابسته‌ نكردند. دانشگاه‌ غیردولتی‌ مراجع‌ شیعه‌ كه‌ از آن‌ به‌ حوزه‌ علمیه‌ تعبیر می‌كنیم‌ اكنون‌ بیش‌ از هزار سال‌ از نجف‌ اشرف‌ تا كربلا و سامرا و اصفهان‌ و قم‌ و مشهد به‌ جامعه‌ اسلامی، علوم‌ پیامبر(ص) و اهل‌ بیت‌ معصومش‌ را نورافشانی‌ می‌كند و در این‌ هزاره‌ پرفراز و نشیب‌ تاریخی‌ هرگز استقلال‌ خود را از دست‌ نداده‌ است‌ و مرزهای‌ فكری‌ صحیح‌ اسلام‌ را منطبق‌ با مبانی‌ و تفسیر اهل‌ بیت‌ پیامبر(ص) به‌ خوبی‌ حفظ‌ كرده‌ است. ترجمه‌ آثار فلسفی‌ یونان‌ و پیدایش‌ ده‌ها و صدها دانشگاه‌ در اروپا و آسیا و آمریكا هرگز نتوانسته‌ روش‌ و رویه‌ آموزش‌ و تربیت‌ طلبه‌های‌ علوم‌ دینی‌ در فهم‌ درست‌ دیدگاه‌ علمی‌ امام‌ صادق(ع) و... برای رسیدن به سنت رسول خدا (ص) را منحرف‌ كند.
●محور اصلی‌ آموزش‌ حوزه‌های‌ علمیه‌
حوزه‌های‌ علمیه‌ تشیع‌ در طول‌ تاریخ‌ حول‌ دو محور اصلی‌ به‌ آموزش‌ و تربیت‌ جوانان‌ پرداخته‌ است: اول‌ چگونه‌ اندیشیدن‌ و دوم‌ چگونه‌ زیستن.مسئله‌ اندیشه‌ انسان‌ در عقل‌ نظری، اولین‌ دغدغه‌ علوم‌ اسلامی‌است‌ كه‌ هرگز در آن‌ تقلیدنمی‌پذیرد و همه‌ فقها و صاحبنظران‌ علوم‌ اسلامی‌فهم‌ اصول‌ و مبانی‌ اعتقادی‌ دین توحید، عدالت،نبوت، امامت و معاد را تنها از راه‌ عقل‌ نظری‌ و اندیشه‌ فكری‌ می‌دانند كه بنا به‌ فصل‌ مشترك‌ تمام‌ بشریت‌ یعنی‌ عقل، قابل‌ قبول‌ است. وجود خداوند از قول‌ منسوب به خداوند ثابت‌ نمی‌شود. عدالت‌ خداوند از ادعای‌ كسی‌ ثابت‌ نمی‌شود بلكه‌ عقل‌ انسان‌ به‌ هستی‌ خالق‌ و عدالت‌ او پی‌ می‌برد. بها دادن‌ به‌ عقل‌ و تنها عامل‌ درك‌ اصول‌ دین‌ دانستن‌ آن‌ از مفاخر آموزش‌ دینی‌ حوزه‌های‌ علمی‌ تشیع‌ است.
محور دوم‌ آموزش حوزه های علمیه چگونه‌ زیستن‌ انسان‌ در زندگی‌ شخصی‌ و اجتماعی‌ است‌ كه‌ انسان‌ را از آغاز تولد تا انتهای‌ زندگی‌ قانونمند می‌سازد؛ قانونی‌ كه‌ اراده‌ برتر خالق‌ همراه‌ با اراده‌ مجاز مخلوق، سازنده‌ آن‌ در زندگی‌ شخصی‌ و اجتماعی‌ است. آثار ادبی، تاریخی، كلامی، فقهی، اصولی، رجالی، تفسیری، نجوم، ریاضیات، هندسه‌ و ده‌ها علوم‌ معمولی‌ و غریبه‌ از همین‌ حوزه‌های‌ علمیه‌ به‌ جهان‌ علم‌ عرضه‌ شد، اما افسوس‌ و هزار افسوس‌ كه‌ بهای‌ صحیح‌ و جدی‌ به‌ حوزه‌های‌ علمیه‌ در تاریخ‌ معاصر بنا به‌ دسیسه‌های‌ استعمار داده‌ نشده‌ است‌ و رنج‌ها و محنت‌های‌ فراوانی‌ بر مراكز علمی‌ تشیع‌ گذشت.
● سیاست، اقتصاد و حوزه‌ علمیه‌
از زمان‌ تاسیس‌ حوزه‌ علمیه‌ نجف‌ حدود سال‌ ۴۵۰ هجری‌ قمری‌ تا امروز به‌ سال‌ ۱۴۲۷ هجری‌ قمری‌ كه‌ قریب‌ به‌ هزار سال‌ می‌گذرد بی‌تردید ترویج‌ و توسعه‌ علوم‌ اهل‌ بیت(ع) تنها از همین‌ دانشگاه‌ بوده‌ كه‌ ابتدا در خاورمیانه‌ و سپس‌ در دنیا گسترش‌ یافته‌ است.حوزه‌ علمیه‌ به‌ لحاظ‌ عدم‌ پذیرش‌ سیاست‌ حكومت‌هایی‌ با گرایش‌ و ادعای‌ شیعه‌ و سنی‌ هرگز نظام‌های‌ حاكم‌ را مشروع‌ نمی‌دانستند و همواره‌ مراجع‌ شیعه‌ از طرف‌ حكومت‌های‌ ایران‌ و عراق‌ به‌ خاطر معنویات‌ آنها تحت‌ فشار بودند و از سوی‌ دیگر حوزه‌ علمیه‌ شیعه‌ هرگز به‌ لحاظ‌ اقتصادی‌ خود را وابسته‌ به‌ حكومت‌های‌ مدعی‌ تشیع‌ و تسنن‌ نكرده‌ است‌ و نظام‌ حوزه‌ هرگز در طول‌ تاریخ‌ دولتی‌ نبوده‌ است؛ بنابراین‌ رویه‌ و عملكرد شیخ‌ طوسی‌ و مراجع‌ بعدی‌ در دو حوزه‌ سیاست‌ و اقتصاد، عدم‌ اعتنا به‌ خواست‌ دولت‌ مركزی‌ ایران‌ و عراق‌ و عدم‌ نیاز نسبت‌ به‌ كمك‌های‌ مالی‌ آنها بوده‌ است‌ و به‌ همین‌ دلیل‌ در طول‌ تاریخ‌ ردیف‌ بودجه‌ برای‌ حوزه‌های‌ علمیه‌ در هیچ‌ حكومتی‌ خواه‌ با گرایش‌ سنی‌ یا شیعی‌ وجود نداشته‌ است‌ تا حكومت‌، بودجه‌ حوزه‌ علمیه‌ شیعه‌ را تامین‌ كند. بودجه‌ و اقتصاد حوزه‌ علمیه‌ شیعه‌ در طول‌ تاریخ‌ عصر غیبت‌ كبری‌ همواره‌ از هر دولتی‌ مستقل‌ بوده‌ است‌ و هرگز استعمار نتوانسته‌ است‌ از طریق‌ دولت‌های‌ استعماری‌ بر حوزه‌ علمیه‌ تشیع‌ تسلط‌ پیدا كند. بودجه‌ حوزه‌ علمیه‌ از طریق‌ یك‌ تاسیس‌ فقهی‌ وجوهات‌ شرعیه‌ كه‌ مومنین‌ شیعه‌ پرداخت‌ آن‌ را عبادت‌ الهی‌ می‌دانند تامین‌ می‌شود و این‌ مهم‌ از آغاز غیبت‌ كبری‌ از نیمه‌ اول‌ قرن‌ چهارم‌ هجری‌ سال‌ ۳۲۹ تاكنون‌ ادامه‌ دارد.
منبع : خانواده سبز


همچنین مشاهده کنید