جمعه, ۱ تیر, ۱۴۰۳ / 21 June, 2024
مجله ویستا


چرا خودمان THE BANKER نداریم؟


چرا خودمان THE BANKER نداریم؟
نشریه THE BANKERچاپ انگلیس که همه ساله اقدام به رتبه بندی بانک های برتر و نیز انتخاب بانک سال کشورهای جهان می کند، معتبرترین نشریه مرجع برای همه بانک هایی محسوب می شود که یا نامشان در فهرست یک هزاربانک برتر جهان منظور شده یادر رتبه بندی نشریه عنوان بانک سال کشور خودرا به دست آورده اند
در این دو نوع رتبه بندی یعنی RATING RANKING ،شاخص های گوناگونی از جمله سرمایه اولیه، افزایش سرمایه و شاخص های مربوط به عملکرد هر بانک در حوزه های مختلف مبنای ارزیابی های سالانهنشریه THE BANKER قرار می گیرد و به طور طبیعی هر بانکی که در این دو نوع رتبه بندی امتیاز بالاتری را در میان یک هزار بانک برتر جهان کسب کند یا عنوان بانک سال کشور متبوع خود را به دست آورد،در نزد موسسه پولی و مالی و در مبادلات بانکی جهانی از موقعیت و اعتبار بیشتری برخوردار خواهد شد و خواهد توانست از اعتبار به دست آمده به سود اهداف مورد نظر استفاده کرده منافع بیشتری را نصیب سهامداران خود سازد.
مشابه همین رتبه بندی ها هم همه ساله توسط برخی مراکز علمی، تحقیقاتی جهان در خصوص چندهزار مراکز عالی آموزشی و دانشگاه های جهان، صورت می پذیرد، اما در حالی که در اغلب سال ها بانک های ایرانی رتبه های نسبتا بالایی را در رتبه بندینشریه The banker در میان یک هزار بانک برتر جهان به دست می آورند. رتبه های دانشگاه های ما در میان چندهزار دانشگاه مورد بررسی، چه در سطح جهانی و چه در سطح منطقه ای در حدی است که به هیچ وجه در خور شان کشور و ملت بزرگ و پیشینه داری چون ایران نیست.نکته اصلی نویسنده از ذکر این مقدمه اشاره به یک واقعیت است که می تواند به عنوان یک آسیب شناسی اجتماعی مورد بررسی صاحب نظران قرار گیرد. واقعیت موردنظر این است کهنشریه The Banker برای انجام ارزیابی های سالانه خود به اطلاعات جامع و کامل درباره هر یک از یک هزار بانک برتر نیاز دارد و یقینا چنانچه صحت اطلاعات دریافتی از هر جهت برای کارشناسان نشریه مزبور محرز نشود، اقدام به رتبه بندی و گنجاندن نام بانک ها در فهرست یک هزار بانک برتر یا انتخاب بانک سال کشورها نخواهد کرد. بدون تردید منبع اصلی تامین اطلاعات موردنیاز نشریه The Banker هم کسی جز خود بانک های هر کشور نیستند که این موضوع شامل حال بانک های کشور ما هم می شود.
به عبارت دیگر بانک های کشور ما اعم از دولتی یا خصوصی به منظور راه یافتن به فهرست یک هزار بانک برتر نشریه The Banker و بهره گیری از امتیازهای بعدی آن، باید به قول معروف سیر تا پیاز اطلاعات مربوط به سرمایه، دارایی ها، جذب منابع، مانده حساب ها و دیگر شاخص های مربوط به عملکرد یکساله خود را با ذکر شواهد و مدارک و آمارهای دقیق برای نشریه مزبور ارسال کنند. حالا نکته موردنظر نویسنده این است که اگر نشریه ای شبیه به نشریه The Banker یا یک نشریه بسیار معتبر اقتصادی در داخل کشور با هدف رتبه بندی بانک های خودمان، نیاز به یک کپی از همان اطلاعات ارسالی برای نشریه The Banker را داشته باشد، آیا بانک های ما به این نیاز پاسخ مثبت خواهند داد؟
متاسفانه واقعیت های موجود به این پرسش، پاسخ مثبتی نمی دهد. چه در غیر این صورت امروز تصویر کاملا شفافی از نقاط ضعف و قوت و سود و زیان واقعی بانک ها و موسسات اعتباری که در کشور به فعالیت مشغولند در برابر کارشناسان و تحلیل گران مسائل بانکی کشور وجود می داشت و آنها با در اختیار گذاشتن چنین تصویری می توانستند همه ساله گزارشی از وضعیت Rating و Ranking بانک های کشور را به مردم و سهامداران آنها ارائه دهند و بانک سال کشور را هم با برگزاری مراسم جشن و شادمانی و تقدیر از دست اندرکاران آن بانک به مردم و جامعه معرفی کنند، اما چرا تاکنون چنین اتفاقی نیفتاده و کتاب مقدس بانک های ما برای سنجش جایگاه و موقعیت خودشان مختصر و محدود به نشریه The Banker شده است؟
آیا ایراد و اشکال در بی قضاوتی صاحب نظران مسائل بانکی و نشریات اقتصادی ما نسبت به این موضوع بوده یا بانک های ما حاضر به افشای اطلاعات و اسرار ناگفته خود برای تحلیل گران و نشریات اقتصادی داخلی نبوده اند؟
آنچه ما ایرانی ها در داخل کشور درباره عملکرد بانک هایمان می دانیم فقط منحصر به خبرهای افتتاح شعب و موفقیت هایی ختم می شود که آنها پی در پی از طریق روابط عمومی های شان در مطبوعات منعکس می کنند و گزارش کلان عملکرد بانک های ما نیز از حد گزارش هایی که همه ساله در جریان برگزاری مجامع عمومی از سوی هیات مدیره ها به سهامداران ارائه می شود، تجاوز نمی کند. اما آیا این همه آن اطلاعاتی است که همه ساله مبنای کار نشریه The Banker برای رتبه بندی یک هزار بانک برتر و انتخاب بانک سال کشورها قرار می گیرد؟
در شرایطی که همه روزه رسانه های ما خبر از ورشکستگی این یا آن بانک و موسسه اعتباری معتبر و معروف اروپایی و آمریکایی می دهند و فیلم های خبری از صف های طولانی سپرده گذارانی که برای دریافت سپرده های شان، جلوی شعب بانک های ورشکسته یا در شرف ورشکستگی به دفعات از شبکه های تلویزیونی ما پخش می شود، آیا کسی می تواند قبول کند که حتی در این شرایط سخت و دشوار که بانک های ما با انواع مشکلات و محدودیت های تحمیلی دست و پنجه نرم می کنند، هیچ خطری از نوع خطراتی که بانک های اروپایی و آمریکایی با آن مواجه شده اند، آنها را تهدید نکرده و نمی کند و همگی در یک صراط مستقیم و بدون دست انداز، به حرکت موفقیت آمیز خود ادامه می دهند. یقینا هیچ کس با حضور داشتن بانک ها در رتبه بندی های سالانه نشریه The Banker مخالفتی ندارند، اما چرا بانک های ما برای میزان سنجش شاخص های عملکرد خود صرفا متکی به ارزیابی های نشریه The Banker باشند.
چرا ما با وجود داشتن آن همه دانشکده های اقتصادی و آن همه استادان رشته اقتصاد که درصد بالایی از آنها درس خوانده دانشگاه های معتبر خارجی هستند، خودمان نمی توانیم موسسات مستقلی را برای انجام کارهایی مشابه آنچه نشریه مزبور انجام می دهد ایجاد کنیم و گزارش ارزیابی ها و رتبه بندی های سالانه خود را در اختیار رسانه های داخلی خودمان قرار دهیم و حتی از آن بالاتر چرا ما نباید یک نشریه در قد و قواره The Banker به منظور ارزیابی ماهانه و سالانه شاخص های عملکرد بانک های خودمان و بانک های کشورهای دیگر جهان داشته باشیم؟ آیا داشتن چنین نشریه ای مانند صنایع پیشرفته به دانش فنی و تکنولوژی خاصی که در اختیار ما نیست نیاز دارد؟
متاسفانه ما در ابراز و بیان سایر شاخص های اقتصادی خود نیز به همین درد مبتلا هستیم و با داشتن لشگر عظیمی از دانشمندان و متخصصان علوم اقتصاد حتی برای کسب آگاهی از وضعیت اقتصادی کشور خودمان چشم به آمارهای بانک جهانی، صندوق بین المللی پول یا مجله اکونومیست و MEED و امثالهم دوخته ایم.
متخصصان اقتصادی ما حتی برای اثبات دیدگاه های خود نسبت به تصمیم گیر ی ها و برنامه ریزی های اقتصادی کشور به جای آن که خودشان خالق تئوری و نظریه پردازی باشند دائما ما را به ضریب جینی و منحنی فیلیپس و مکتب کینز و آدام اسمیت و امثال این نظریه پردازان اقتصادی حوالت می دهند.
به راستی دانشجویان و دانش پژوهان و برنامه ریزان اقتصادی ما تا به کی باید برای حل هر مساله و معضل پولی و بانکی و اقتصادی از آبشخور نظریه پردازان معروف اقتصادی جهان تغذیه کنند.
چرا دانشمندان اقتصادی ما خودشان تاکنون جرات نکرده اند به جای آن که در علم اقتصاد خالق شریعت باشند به پیروان بی چون و چرای شریعت اقتصادی دیگران تبدیل شده اند.
آیا یکی از دلایل اصلی وجود آن همه معمای حل نشده در اقتصاد و بانکداری ما همین بومی نشدن تئوری های اقتصاد و عدم تلاش اقتصاددانان ما برای خلق شریعتی متناسب با دردهای اقتصادی خاص کشور ما نیست؟
بدون تردید تا زمانی که تحولی اساسی در فکر و ذهن اقتصاددانان ما نسبت به بومی کردن راه حل ها از طریق خلق شریعتی متفاوت از شریعت ابداع شده از سوی اقتصاددانان جهانی ایجاد نشود، اتکا و وابستگی بانک های ما به نتیجه ارزیابی ها و رتبه بندی های نشریه The Banker و برنامه ریزان اقتصادی ما به آمارها و شاخص های اعلام شده از سوی بانک جهانی و IMF و نشریات اقتصادی معروف جهان ادامه خواهد یافت و ما چاره ای نخواهیم داشت جز آن که خبرهای مربوط به داخل چاردیواری خانه خود را از زبان همسایه ها بشنویم. همچنان که متاسفانه مشاهده می کنیم درصد بالایی از مردم برای شنیدن اخبار وقایع سیاسی و اقتصادی و اجتماعی کشور، رسانه های معروف بین المللی را معیار صحت وسقم شنیده های خود قرار داده اند.
لیلا اکبرپور
مجید حبیبی
منبع : بانک نگار