ناصری نیک: تفاهمنامه با هدف آمادهسازی شبکه بانکی برای ورود به عصر جدید امنیت سایبری منعقد شد و موضوع آن توسعه فناوریهای رمزنگاری پساکوانتومی است. هم اکنون از روشهای رمزنگاری کلاسیکی استفاده میکنیم که سالهاست در عصر کامپیوترهای مجهز به پردازشگرهای کلاسیک و حتی سوپرکامپیوترها، قابلاطمینان و امن بودهاند، اما با پیشرفت رایانههای کوانتومی، این روشها و الگوریتمهای رمزنگاری ممکن است در آیندهای نهچندان دور شکسته شوند.
این تفاهمنامه با هدف ترسیم یک نقشهراه و انجام مشترک اقدامات اجرایی آن برای مهاجرت تدریجی به سمت روشهای رمزنگاری جدیدی است که در برابر حملات کوانتومی مقاوم باشند. هدف اصلیآن این است که این مهاجرت پیش از آنکه دیر شود و کامپیوترهای کوانتومی به سطح تولید تجاری برسند، به صورت برنامهریزیشده و با استفاده از ظرفیتهای داخلی انجام دهیم. چرا بانک مرکزی چنین اقدامی را دنبال میکند؟ چه ضرورتی باعث شده که وارد این حوزه شود؟
ناصری نیک: بانک مرکزی متولی امنیت بخش حاکمیتی زیرساختهای پولی و مالی کشور است. روزانه حجم عظیمی از تراکنشهای مالی در شبکههای شتاب و شاپرک پردازش میشود و عملاً تمامی مبادلات روزمره مردم از این مسیر عبور میکند. این حجم گسترده از مبادلات، قطعاً برای دشمنان ما یک هدف جذاب است. ما در سالهای اخیر حملات سایبری سنگینی را تجربه کردهایم و میدانیم که تهدیدات روزبهروز پیچیدهتر و با استفاده از فناوریهای پیشرفتهتر طراحی و انجام میشوند. از سوی دیگر، کشورهای پیشرو مثل آمریکا و چین سالهاست که روی فناوریهای کوانتومی و رمزنگاری پساکوانتومی کار میکنند.
اگر ما امروز شروع نکنیم، زیرساختهای ما ممکن است در سال های آینده با حملات مجهز به فناوریهای کوانتومی مواجه شود و از این رو ما با یک بحران جدی مواجه خواهیم شد. رئیسکل بانک مرکزی هم تأکید دارد که این یک ضرورت اجتنابناپذیر است و باید پیشدستانه عمل کنیم، نه درمانی. همچنین دکتر افشین، معاون علمی رئیسجمهور، اشاره کرد که بر اساس این تفاهمنامه، بانک مرکزی قرار است توسعه و راهبری استقرار رمزنگاری پساکوانتومی در شبکه بانکی کشور را رهبری کند و این نشان میدهد که عزم جدی برای این تحول در بالاترین سطوح وجود دارد. در این تفاهمنامه، بانکها چه نقشی دارند و دقیقاً در چه بخشهایی باید ورود کنند؟
ناصری نیک: نقش بانکها دوگانه است. اول آنکه آنها باید نیازهای عملیاتی خود را به ما اعلام کنند و در تدوین نقشهراه مهاجرت همکاری داشته باشند. هر بانکی با توجه به سامانهها و داراییهای اطلاعاتیاش، اولویتهای خاص خودش را دارد. ثانیاً بانکها مجری اصلی این مهاجرت هستند. یعنی باید بر اساس تجربیات، الگوها و الگوریتمهای توسعه و آزمون شده در آزمایشگاه بانک مرکزی، زیرساختهای خود را به تدریج به سمت الگوریتمهای پساکوانتومی بهروز کنند. البته این کار یکشبه انجام نمیشود؛ با اولویتبندی سامانههای حیاتی شروع میکنیم و مرحلهبهمرحله پیش میرویم.
نکته مهمی که بانکها باید به آن توجه کنند این است که سیستمهایشان را باید طوری طراحی کنند که در آینده، وقتی الگوریتمهای رمزنگاری جدیدتری هم وارد بازار شد، بتوانند به راحتی و بدون دردسر آنها را جایگزین کنند. یعنی نیاز نباشد کل سیستم را از نو طراحی کنند یا هزینههای سنگینی بپردازند. این یعنی توجه به انعطافپذیری در معماری و طراحی زیرساختهای اطلاعاتی. شرکت ملی انفورماتیک در این تفاهمنامه دقیقاً چه جایگاهی دارد و قرار است چه کاری انجام دهد؟
ناصری نیک: ما به عنوان بازوی فناوری بانک مرکزی، مسئولیت سنگینی بر عهده داریم. شرکت ملی انفورماتیک متولی اصلی طراحی، پیادهسازی و مدیریت بسیاری از سامانههای کلیدی و زیرساختهای حیاتی شبکه بانکی کشور است. بنابراین هر تحولی در این حوزه، مستقیماً به ما مربوط میشود و طبیعتاً نقش ما در عملیاتیکردن این تفاهمنامه، نقشی کلیدی و تعیینکننده خواهد بود. از تدوین نقشهراه توسعه فناوری کوانتومی تا طراحی، توسعه، آزمون و استقرار در زیرساختهای اطلاعاتی.
یکی از مهمترین گامهایی که برمیداریم، راهاندازی یک آزمایشگاه تخصصی در گروه ملی انفورماتیک است. شرکتهای دانشبنیان و مراکز علمی میتوانند الگوریتمها و محصولات خودشان را در این محیط امن آزمایش کنند.
اینجا جایی است که ایدهها و دستاوردهای پژوهشی، در عمل محک میخورند و ما با همکاری نزدیک با این مراکز، زمینه را برای ارزیابی و بهبود راهکارها فراهم میکنیم.
از طرف دیگر، ما نقش پل ارتباطی بین پژوهش و عمل را ایفا میکنیم. دانشگاهها و شرکتهای دانشبنیان ایدههای خوبی دارند، اما ممکن است با الزامات عملیاتی شبکه بانکی آشنا نباشند. ما اینجا هستیم تا این شکاف را پر کنیم و اطمینان حاصل کنیم که پژوهشها به نتیجهای عملی و قابل استفاده ختم میشوند. در واقع ما مسئله صنعتی خود را به زبان علمی دانشگاه تبدیل خواهیم کرد و راهحل علمی آنها را به محصول صنعتی خود مبدل میکنیم. همچنین در کمیته راهبری مشترک بین بانک مرکزی و معاونت علمی، نماینده داریم و در تمام تصمیمگیریهای کلان نقش فعالی ایفا میکنیم. به عبارت سادهتر، شرکت ملی انفورماتیک قرار است موتور محرکه اجرایی این تفاهمنامه باشد و این توافق راهبردی را به یک واقعیت ملموس در شبکه بانکی کشور تبدیل کند.
انتهای پیام
