خالقی: «نفتی فکر کردن» هیچ نسبی با پیشرفت واقعی و آبادانی پایدار ندارد | صندوق‌های ثروت ملی اعراب، یک اسلحه ژئوپلیتیک جدی در سیاست جهانی هستند

اقتصادنیوز: امیرحسین خالقی، اقتصاددان می‌گوید: گروهی نظم ایجاد می‌کنند و سپس سعی می‌کنند منابع در دسترس را برای حفظ آن نظم خرج کنند؛ بخش بزرگ‌تری از منابع نصیب نورچشمی‌ها می‌شود و برای عامه مردم هم حق‌السکوت در نظر می‌گیرند تا کافه را به هم نزنند! بهار عربی شاید صاحبان قدرت را تغییر داد، ولی منطق کلی و قواعد قدرت را تغییر نداد.

او ادامه داد: با نفت و عایدات سرشار آن، سیاسیون می‌توانند بدون محدودیت‌های معمول پروژه‌های خود را پیش ببرند و بند ناف آن‌ها از مالیات و در کل جامعه بیشتر و بیشتر بریده می‌شود. دو نظریه‌ای که زیاد از آن‌ها در توصیف این رفتارها شنیده‌ایم، نظریه نفرین منابع و همچنین دولت رانتیر است که در واقع تمرکز اصلی آن روی همین خودسری حکومت‌های نفتی و به‌اصطلاح پترو-استیت‌هاست. بزنگاهی که حکمرانی نفتی مصائب خود را نشان می‌دهد، شوک‌های انرژی است؛ چه در دهه ۱۹۷۰ و چه دهه اول قرن ۲۱ دیدیم که ثروت سرشار نفتی می‌تواند به چه مصیبتی بدل شود؛ یک ماه عسل اولیه و بعد سیل مصائب ناشی از بیماری هلندی و ولخرجی‌های سیاسی.

خالقی افزود: متأسفانه نفت فقط یک عامل در اقتصاد یا حتی سیاست نیست، نفتی فکر کردن به یک نوع ذهنیت بدل می‌شود که با پیشرفت واقعی و آبادانی پایدار کشورها نسبتی ندارد. اما نروژ تا اندازه زیادی نوعی استثناست؛ جمعیت و وسعت کم و جغرافیای مطلوب و از همه مهم‌تر قوت نهادی آن به این کشور بسیار کمک کرده است؛ حتی پیش از عایدات نفتی، این کشور از نظر نهادهای دموکراتیک و حاکمیت قانون و سنت پاسخگویی سیاسی وضعیت خوبی داشت و نفت در این ساختار توانست به واقع یک ثروت عمومی شود و نه آن نجاست شیطانی که بلای جان بسیاری از کشورهای خاورمیانه‌ای شد.

این اقتصاددان اظهار کرد: اما واقعاً نباید تفاوت‌ها در میان حتی این کشورهای خاورمیانه‌ای را ندیده گرفت؛ با تمام نقدهای جدی، باید میان جاهایی مثل ایران و لیبی از یک طرف، و امثال عربستان و قطر از طرف دیگر، فاصله گذاشت؛ صندوق‌های ثروت ملی اعراب با حدود ۴ تریلیون دلار ثروت، یک اسلحه ژئوپلیتیک جدی در سیاست جهانی هستند و طبیعی است که باید آن‌ها را با لنزی متفاوت بررسی کرد. همچنین بخوانید رمزگشایی از «شبکه‌های قدرت و سرمایه‌داری رفاقتی» در خاورمیانه | خالقی: بهار عربی صاحبان قدرت را تغییر داد، ولی منطق کلی و قواعد قدرت را تغییر نداد جهش قیمت نفت ماجرای لکه‌های نفتی خلیج فارس چیست؟/ توضیح مهم مدیرعامل شرکت ملی نفت روند کاهشی قیمت نفت معکوس شد