فرمول ایرانی مالچ نفتی، قربانی خصوصی‌سازی پالایشگاه‌ها ‌

هفت صبح|  روزهایی که مهمترین درخواست مردم از حکومت کنترل شن‌های روان بود تا بتوانند به کشت و کار پرداخته و به زندگی خود ادامه دهند، گروهی از کارشناسان ایرانی مالچی را بومی سازی کردند که از ترکیبات نفتی غیر مضر در ساختار آن استفاده شده بود. برش‌های نفتی به کار گرفته شده برای مالچ، این روزها حتی در صنعت لوازم آرایشی هم استفاده می‌شود. تجهیزات مالچ پاشی هم حاصل ابداع ایرانیانی بود که می‌خواستند کشوری توسعه یافته داشته باشند و مهاجرت و مخاطرات ناشی از هجوم شن‌های روان را به حداقل برسانند.

این محصول حتی مشتری خارجی هم داشت اما متاسفانه به مرور زمان و با حذف آزمایشگاه‌های کنترل کننده کیفیت مالچ در ساختار سازمان منابع طبیعی، پس از خصوصی شدن پالایشگاه‌ها، تغییراتی در فرمول اولیه مالچ ایجاد شد و آن را به محصولی تبدیل کرد که نه تنها کیفیت و کارایی سال‌های ابتدایی استفاده از آن را نداشت، بلکه ترکیبی مضر بود که استفاده از آن مورد اعتراض فعالان محیط زیست است. با وجود همه این مسائل، هنوز هم مردمانی که روزهای سیاه دهه 40 را به خاطر می‌آورند، مالچ نفتی را نجات بخش زندگی خود می‌دانند.

روزهایی که نخستین برنامه‌های تثبیت شن در ایران اجرا شد، برنامه‌های توسعه از سال‌ها قبل شروع شده بود اما ایران آن‌طور که باید طعمش را نچشیده بود. در دهه 30 و 40 هنوز زندگی مردمانی که در مرکز ایران ساکن بودند، با هجوم شن و ماسه روان مختل می‌شد. دیگر روش‌های بومی و قدیمی برای حل این معضل جواب نمی‌داد زیرا راه‌ها و فرودگاه‌هایی که ابزار توسعه بودند، نمی‌توانستند هیچ خللی را در روند فعالیتشان تحمل کنند.

در آن سال‌ها، مردمان کویر کم و بیش خانه به دوشانی بودند که با هر بار رسوب شن و ماسه تا بالای دیوار قلعه‌هایشان، آن قلعه را ترک می‌کردند و بنایی جدید برای استقرار خود می‌ساختند؛ تا علاوه بر حفاظت از هجوم شن و ماسه، از گزند حمله دزدان هم در امان بمانند. مهمترین درخواست مردمان آن روزها از حکومت، به گواه اسناد موجود، کنترل حرکت شن و ماسه بود تا آنها بتوانند در یکجا ساکن شوند. شاید همین درخواست‌ها و توجه به صنعتی شدن ایران بود که نخستین ایستگاه تثبیت شن در حارث آباد سبزوار را ایجاد کرد. …