روایت تورم در ایران این روزها به یک داستان ترسناک تبدیل شده است. اگر کسی خارج از مرزهای کشور باشد و مانند شهروندان ایرانی با گوشت و پوست و استخوانش تغییرات قیمت کالاها را حس نکند، کافی است گزارش مراجع اقتصادی از روند تورم را بخواند تا مو بر تنش راست شود. حالا که تعداد کشورهای درگیر تورم بالا در دنیا از انگشتان دو دست فراتر نمیرود، ایران با تورمی که به سهرقمی شدن نزدیک میشود، جزو کشورهای سرلیست تورم است. بار قبل که ایران چنین تورمی را تجربه کرد، سالهای اشغال ایران به دست متفقین در جنگ جهانی دوم بود. حالا در سال 1405 درحالیکه کشور در شرایط هم جنگ و هم صلح بهسر میبرد، گونهای جدید از تورم بسیار بالا و فزاینده گریبان اقتصاد و جامعه ایرانی را گرفته است. مسعود نیلی، اقتصاددان، با تقسیمبندی تورم به چهار دسته متفاوت از لحاظ شدت، ریشهها و راههای کنترل آن را بررسی کرده و تورم این روزهای کشور را از نوع تورم شدید برمیشمارد که علاوهبر سیاست پولی و کسری بودجه، عامل مهم و اثرگذار «انتظارات» در آن دخیل است و سهم بزرگی در آن دارد؛ سهمی به اندازه حدود 40 واحددرصد اختلاف میان رشد نقدینگی و تورم.
****
* برابر آخرین گزارش مرکز آمار ایران، تورم در مرز 90 درصد قرار گرفته و بهنظر میرسد فعلاً هیچ اهرمی برای متوقف کردن روند فزاینده آن در دسترس نیست. تورم برخی کالاهای مصرفی تا 160 درصد هم بالا رفته که فشار سنگین معیشت روی دوش خانوار ایرانی را نشان میدهد. از نظر تاریخی تقریباً 85 سال پیش چنین تورمی در ایران تجربه شد. در دوران جنگ جهانی دوم بعد از اشغال ایران از سوی نیروهای متفقین در سالهای ۱۳۲۱ و 1322 تورم به ترتیب به ۹۶ درصد و ۱۱۰ درصد رسید؛ اما همان زمان هم بهسرعت کاهش پیدا کرد و حتی برای دو سال منفی شد. در دهه 1360 هم با اینکه کشور به مدت هشت سال درگیر جنگ بود، تورم حتی به مرز ۳۰ درصد هم نرسید. بااینحال ما در سالهای اخیر درگیر تورمی فزاینده هستیم که اکنون در آستانه سهرقمی شدن قرار گرفته است. تفاوت تورمی که امروز گریبان اقتصاد ما را گرفته با تورمهای گذشته چیست و چرا روند فزاینده آن متوقف نمیشود؟ …
