در ذهن دولت‌های استعماری ایران یک کشور محذوف است!

جوان آنلاین: بی تردید درک اکنون ایران و چالش‌هایش، بدون فهم گذشته این مرزوبوم و هرآنچه استعمارگران برای آن در ذهن داشته‌اند، میسور نخواهد بود. هم از این روی و در موارد فراوان، فقدان نگاه تاریخمند به تحولاتی که در جریان است، برای برخی مسئولان خطایایی بزرگ و غیر قابل جبران به همراه داشته است. در گفت‌و‌شنودی که پیش‌روی شماست، دکتر موسی فقیه حقانی، پژوهشگر تاریخ معاصر ایران کوشیده است تا از اهداف تاریخی استعمارگران غرب درباره کشورمان، تصویری روشن به دست بدهد. او از همین مهم، درباره میزان توفیق مذاکره با غرب نیز نتایجی در خور تأمل و توجه می‌گیرد. امید آن‌که تاریخ پژوهان و عموم علاقه‌مندان را مفید و مقبول آید. 

 

ریشه تاریخی و انگیزه اصلی تقابل غرب با ایران، به چه دوره‌ای بازمی‌گردد؟ این رویارویی چگونه کلید خورد؟

ما ایرانیان از ۲۲۰ سال پیش تا به امروز، درگیر سیاست‌های استعماری غرب علیه کشور و مردم خود شده‌ایم. پیش از آن، ما چندان با این مسئله درگیر نبودیم؛ اما از آن مقطع تا به امروز، غرب با ما درچالش قرار گرفته است. (داخل پرانتز عرض کنم ما باید به فرزندانمان، از همان دوره دبستان این نکته را آموزش دهیم که غرب از چه مقطعی محکم جلوی ما ایستاد و نخواست که ایران پیشرفت کند). خب چرا این اتفاق افتاد؟ آنان ۲۲۰ سال پیش که به این منطقه آمدند با کشوری بزرگ و دارای ظرفیت‌های فراوان مواجه شدند. در این منطقه، سه یا چهار کشور بیشتر وجود نداشت؛ یکی ایران بود که مساحت آن روزش، سه برابر مساحت امروزش بود. انگلستان، فرانسه و روسیه، دعوا‌های خود در اروپا را به این منطقه کشاندند تا هندوستان را بگیرند و ما نیز، چون همسایه هند بودیم، خودبه‌خود درگیر کشمکش‌های آنان شدیم. ایران به عرصه رقابت‌های استعماری تبدیل شد و این رویداد، تمام توان کشور را گرفت. از لحاظ جغرافیایی، دو‌سوم مملکت ما را حذف کرد؛ از جهت اقتصادی، ایران را ضعیف نمود از جهت صنعتی، اجازه نداد این مرزوبوم پیشرفت کند؛ در حوزه فناوری، ما به‌هیچ‌وجه حق ورود نداشتیم و نهایتاً به وضعی منتهی شد که ما در دوره پهلوی شاهدش بودیم، یعنی ذلت ایران از دست رفتن استقلال کشور و پایمال شدن کیان مملکتی با سابقه تمدنی ۷‌هزارساله.  …