فلاکت اقتصادی؛ آیا تاب آوری جامعه ایران شکننده شده است؟

در اقتصاد، شاخص فلاکت در ساده‌ترین تعریف از جمع نرخ تورم و نرخ بیکاری به دست می‌آید.  اما همین شاخص ساده، یک واقعیت مهم را آشکار می‌کند. جامعه زمانی بیشتر تحت فشار قرار می‌گیرد که هم‌زمان قدرت خریدش آب برود و فرصت‌های شغلی نیز ناامن یا محدود شود.

آخرین داده‌های اقتصادی بانک مرکزی ایران؛ عددی است که عمق فشار اقتصادی بر زندگی خانوارهای جامعه ایرانی را به‌خوبی نشان می‌دهد. اما پرسش اصلی اینجاست که این فلاکت کی متوقف می شود و تاب آوری جامعه ایران چقدر دوام می آورد؟

برای اینکه تصویری ناقص از واقعیت نسازیم؛ دو پرسش مهم روبروی ماست.

آیا می بایست فلاکت امروز و تمامی مشکلات اقتصادی را به تحریم و جنگ نسبت دهیم و نقش سیاست‌گذاری ها و کیفیت حکمرانی  را نادیده بگیریم؟  از طرفی آیا می توان  همه‌چیز را  به سوءمدیریت داخلی نسبت دهیم و نقش تحریم‌ها، محدودیت‌ها، تنش‌های ژئوپلیتیک و شوک‌های بیرونی را حذف کنیم؟

آنچه بسیاری از کارشناسان باور دارند اینکه فلاکت اقتصادی امروز جامعه ایران محصول انباشت تصمیم‌های غلط، محدودیت‌های بیرونی و ناتوانی در اصلاح ساختارهای فرسوده داخلی است.

مسئله مهم‌تر اما این است که آثار فلاکت اقتصادی علاوه بر تورم شدید و کوچک شدن سفره مردم و فرو افتادن طبقه متوسط ، اعتماد اجتماعی را نیز هدف قرار داده است. این نگرانی وجود دارد که فلاکت امروز جامعه ایران رفتارهای جمعی آنها را خشونت آمیز تر کند و اعتماد عمومی را نیز نحیف تر کند.

امروز افق تصمیم‌گیری بسیاری از  خانوارها در ایران  از "چگونه بهتر زندگی کنیم؟" به "چگونه دوام بیاوریم؟" تغییر کرده است و طبیعی است که برای دوام و بقاء در این وضعیت، اگر چه عده ای زندگی نجیبانه ای با فقر خواهند داشت؛ اما در سطوحی نیز خشونت تشدید شود.

جامعه‌ای که در آن بخش بزرگی از مردم مدام نگران امنیت اقتصادی خود است، به‌تدریج بخشی از سرمایه اجتماعی از دست می‌ رود. در چنین جامعه‌ای، نارضایتی به وضعیت خطرناکی می رسد؛ فاصله میان جامعه و نهادهای حکمرانی  نیز افزایش پیدا می کند. در این وضعیت بنظر می رسد اصلاحات اساسی تنها راه کاستن از بی اعتمادی است. 

در مقایسه تطبیقی نیز یک پرسش جدی نزد افکار عمومی وجود دارد. چرا برخی کشورها توانسته‌اند در مواجهه با شوک‌های بیرونی و حتی جنگ وتحریم، ثبات اقتصادی بیشتری ایجاد کنند وبه مرحله فلاکت نرسند؛ اما ما همچنان در چرخه تورم، کاهش ارزش پول ملی، نااطمینانی و کاهش اعتماد اجتماعی گرفتاریم و به وضعیت فلاکت رسیده ایم؟

چرخه تورم در جامعه ایران تنها به خاطر جنگ نیست و قبل از آن نیز روند صعودی داشت. جامعه ایران سالهای زیادی است که کیفیت زندگی را به تعویق انداخته است و خودش را با تورم تطبیق داده است؛ اما امروز که به شاخص فلاکت رسیده ایم شاهد آن هستیم که در تمام سطوح و طبقات جامعه، کیفیت زندگی نیز در حال فرسایش است.

تحریم، جنگ و ناامنی می‌توانند در شکل گیری این وضعیت سهم داشته باشند؛ اما سیاست‌گذاری اقتصادی، کیفیت حکمرانی، شیوه مواجهه با جهان و حتی نحوه توزیع منابع نیز در وضعیت امروز جامعه و فلاکت رخ داده سهم دارند. امروز جامعه ایران حق دارد بداند هر بخش از این وضعیت حاصل کدام تصمیم، کدام سیاست، کدام محدودیت و کدام خطای انباشته شده است.

حالا که به قول برخی صاحبنظران،  فلاکت به مسئله جامعه ایران تبدیل شده است و تمام اقشار و طبقه های اجتماعی را درگیر کرده است باید طرحی نو درانداخت.جامعه‌ای که با فلاکت مواجه شده، بیش از وعده، به ثبات نیاز دارد؛ بیش از شعار، به اعتماد؛ بیش از سیاست‌های مقطعی، به اصلاحات ساختاری؛ و بیش از آمارهای زیبا، به سیاست‌هایی نیاز دارد که نتیجه آن را در زندگی روزمره خود احساس کند .

فلاکت، سطح تاب آوری جامعه را  نیز بسیار شکننده می کند؛ به طوری که روزنامه آمریکایی وال استریت ژورنال به تازگی نوشت "جنگ ترامپ علیه ایران از فاز نظامی، به مرحله مسابقه تاب آوری اقتصادی رسیده است." یقین بدانیم جامعه ای که تاب آوری آن به مرز شکنندگی رسیده باشد، آستانه تحمل بالایی ندارد.

 اگر جنگ، جنگ تاب آوری باشد پس سرمایه های اجتماعی یک مولفه بسیار مهم برای عبور از این وضعیت خواهد بود. همه اجزاء نظام حکم رانی می بایست نگران فرسایش اعتماد و تضعیف امید اجتماعی باشند تا کشور بتواند از این وضعیت سخت عبور کند. پربیننده ترین پست همین یک ساعت اخیر تایید حمله به زیرساخت‌ها از طریق فیلترشکن‌ نظرات کاربران خبر قبل اشتراک گذاری : صندوق نقره «یاس» چهارشنبه ۲۸ مرداد پذیره‌نویسی می‌شود + آموزش شرکت در پذیره‌نویسی بیشتر بخوانید: دگردیسی نیچه وار در برابر نیستی وطن به مانند پاره تن خاورمیانه در عصر جی-صفر؛ آیا همگرایی منطقه‌ای بدون دموکراسی ممکن است؟ مردم ایران «تاب‌آوری» بالایی دارند؛ اما این موضوع نباید بهانه‌ای برای تحمیل فشار شود جامعه ایران: زندگی در بن بست «جنگ» تا «جام»: از زیست‌ِ دلهره آور تا زیستِ شادمانه تماشاخانه موتورسیکلت هست، زن موتورسوار هست؛ پس چه چیزی کم است؟ خلبانان ایرانی در اسارت / ببینید روایت‌ها چه می‌گویند؟ فیلم های دیگر عضویت در اینستاگرام عصر ایران ۱۵ سال پیش در چنین روزی این لحظه با حافظ گلستان سعدی آموزش زبان انگلیسی آپارات عصر ایران اپلیکیشن عصر ایران