احمدرضا بخشی، دبیر کمیسیون تخصصی مواد غذایی و دخانیات اتاق اصناف ایران، با اشاره به وضعیت تأمین کالاهای اساسی گفت که با برنامهریزی دولت و وزارت جهاد کشاورزی تاکنون تلاش شده سطح عرضه حفظ شود و بازار از نظر موجودی با مشکل جدی مواجه نشود. کمبود کالا نداریم؛ مشکل اصلی گرانی مواد غذایی است
بخشی تأکید کرد که در شرایط فعلی مشکل اصلی بازار، کمبود کالا نیست، بلکه افزایش قیمتهاست. به گفته وی، حجم واردات و ذخایر کالا در سطح مطلوبی قرار دارد و شبکه توزیع، شامل شرکتهای پخش، فروشگاههای بزرگ و واحدهای خردهفروشی، نیز با اختلال جدی مواجه نیست.
با این حال، افزایش قیمت کالاهای اساسی باعث شده بخشی از خانوارها توان خرید برخی محصولات را از دست بدهند. ممکن است یک کالا در فروشگاه موجود باشد، اما قیمت آن به اندازهای افزایش یافته باشد که خرید آن برای بسیاری از مصرفکنندگان دشوار یا حتی غیرممکن شود. چرا قیمت مواد غذایی افزایش یافته است؟
دبیر کمیسیون تخصصی مواد غذایی و دخانیات اتاق اصناف ایران، افزایش هزینه مواد اولیه و بستهبندی را از عوامل اصلی رشد قیمت مواد غذایی دانست.
به گفته بخشی، افزایش قیمت مواد پتروشیمی تأثیر قابلتوجهی بر هزینه بستهبندی مواد غذایی گذاشته است. برای نمونه، هزینه بستهبندی ظرف مورد استفاده برای ۱۰۰ گرم ادویه که پیشتر حدود ۳ هزار تومان بود، اکنون به حدود ۹ تا ۹.۵ هزار تومان رسیده است.
این افزایش هزینه در نهایت در قیمت تمامشده کالا محاسبه میشود و مصرفکننده باید بخش قابلتوجهی از آن را پرداخت کند. کاهش خرید خشکبار و برنج از سوی خانوارها
افزایش قیمت مواد غذایی، رفتار مصرفکنندگان را نیز تغییر داده است. بخشی با اشاره به وضعیت تقاضا در بازار گفت خرید خشکبار با کاهش قابلتوجهی مواجه شده و حتی در مورد کالاهای مصرفی مانند برنج نیز افت تقاضا مشاهده میشود.
به نظر میرسد کاهش قدرت خرید باعث شده خانوارها اولویتهای مصرفی خود را تغییر دهند و برخی کالاها را از سبد خرید حذف کنند. در واقع، اگرچه کالا در بازار موجود است، اما افزایش قیمت باعث شده تقاضای مؤثر برای آن کاهش پیدا کند. اختلال در مسیر امارات و تأثیر آن بر قیمت کالاها
یکی دیگر از نگرانیهای فعالان بازار، اختلال در مسیرهای تجاری و وارداتی کشور است. برای مدت طولانی بخش مهمی از تجارت ایران از مسیر امارات انجام میشد، اما مشکلات ایجادشده در این مسیر میتواند زمان ورود کالا به کشور را افزایش دهد.
افزایش زمان حمل کالا، هزینههای تجارت و ریسک واردات در نهایت میتواند قیمت تمامشده کالاهای وارداتی را افزایش دهد و فشار بیشتری بر مصرفکننده وارد کند. مسیرهای جایگزین برای واردات کالا
با وجود مشکلات ایجادشده در برخی مسیرهای تجاری، ایران از ظرفیتهای دیگری برای تأمین کالا برخوردار است. به گفته بخشی، مسیرهای تجاری شمال کشور و مبادلات با کشورهای حوزه CIS میتواند بخشی از نیازهای وارداتی را پوشش دهد.
همچنین ظرفیت حملونقل ریلی از مسیر پاکستان نیز میتواند برای توسعه تجارت مورد استفاده قرار گیرد. با این حال، هزینه حمل ریلی در برخی مسیرها بیشتر از حملونقل دریایی است و استفاده گسترده از این ظرفیت نیازمند حمایت دولت و ایجاد مشوقهای لازم برای تجار است. آیا تحریمها باعث کمبود مواد غذایی میشوند؟
دبیر کمیسیون تخصصی مواد غذایی و دخانیات اتاق اصناف ایران درباره احتمال ایجاد کمبود کالا در صورت تداوم فشارهای اقتصادی هشدار داد که نمیتوان انتظار داشت تمام مسیرهای ورود کالا به کشور محدود شود و هیچ اثری بر بازار نداشته باشد.
به گفته وی، اگر فشارهای موجود ادامه پیدا کند، شرایط تأمین کالا میتواند دشوارتر شود. با این حال، فعالان بازار و وزارت جهاد کشاورزی در حال بررسی مسیرهای جایگزین و راهکارهایی برای جلوگیری از تبدیل اختلال در تجارت به کمبود کالا هستند.
بنابراین در شرایط فعلی، نشانهای از کمبود گسترده مواد غذایی در بازار گزارش نشده، اما تداوم محدودیتهای تجاری میتواند ریسک اختلال در عرضه و افزایش بیشتر قیمتها را در ماههای آینده بالا ببرد. کاهش هزینه بستهبندی؛ راهکار کنترل قیمت مواد غذایی
یکی از راهکارهای مطرحشده برای کاهش فشار قیمتی، اصلاح هزینههای بستهبندی است. بخشی اعلام کرد کمیسیون تخصصی مواد غذایی اتاق اصناف ایران در حال بررسی راهکارهایی برای کاهش هزینه عرضه محصولات غذایی است.
کاهش میزان مصرف مواد پتروشیمی، طراحی بستهبندیهای جدید و استفاده از روشهای کمهزینهتر میتواند بخشی از هزینههای تولید و عرضه را کاهش دهد. این موضوع بهویژه برای کالاهایی که سهم بستهبندی در قیمت نهایی آنها بالاست، اهمیت بیشتری دارد. چشمانداز بازار مواد غذایی در ماههای آینده
بازار مواد غذایی در شرایطی وارد ماههای حساس پیشرو میشود که از یک سو سطح موجودی کالاها در شرایط فعلی مناسب ارزیابی میشود و از سوی دیگر، افزایش هزینههای تولید، بستهبندی و واردات همچنان ادامه دارد.
در صورتی که مسیرهای تجاری کشور با محدودیت بیشتری مواجه شوند، احتمال افزایش هزینه تأمین کالا وجود خواهد داشت. در چنین شرایطی، حتی بدون ایجاد کمبود فیزیکی کالا، افزایش قیمت میتواند دسترسی خانوارها به مواد غذایی را دشوارتر کند.
در نهایت، کنترل هزینههای تولید و بستهبندی، ایجاد مسیرهای جایگزین وارداتی، حمایت از تجار و حفظ سطح عرضه میتواند نقش مهمی در جلوگیری از تشدید فشار قیمتی بازار مواد غذایی داشته باشد.
