نشست هماندیشی با موضوع گسترش گردشگری ایران و عراق با حضور سیدرضا صالحی امیری، وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، مدیران ستادی، مدیرانکل و معاونان استانهای مرزی ایلام، خوزستان، کردستان، کرمانشاه و آذربایجانغربی و جمعی از فعالان بخشخصوصی گردشگری، دوشنبه دوم شهریورماه ۱۴۰۵ این وزارتخانه برگزار شد و نمایندگان برخی استانها نیز بهصورت برخط در این نشست حضور داشتند.
به گزارش ایسنا، صالحی امیری در این نشست با اشاره به گفتوگوهای اخیر میان مقامات ایران و عراق و طرح موضوع توسعه گردشگری در دیدار نخستوزیر عراق با رییسجمهوری اسلامی ایران، اظهار کرد: یکی از محورهای اصلی این گفتوگوها، ارتقای سطح روابط گردشگری و افزایش حجم مبادلات گردشگری میان دو کشور بوده است و باید پیشنهاد مطرحشده از سوی نخستوزیر عراق را به یک نقشه راه اجرایی تبدیل کنیم.
سفر ۳.۶ میلیون نفر از عراق به ایران و ۳.۵ میلیون نفر از ایران به عراق
او افزود: در حال حاضر حدود ۳.۶ میلیون گردشگر عراقی به ایران سفر میکنند و حدود ۳.۵ میلیون ایرانی نیز به عراق میروند و هدفگذاری باید این باشد که این رقم در یک افق مشخص به پنج میلیون نفر برای هر طرف افزایش یابد؛ البته اربعین را باید از آمار گردشگری تفکیک کرد.
وزیر میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی با اشاره به تفاوت ماهوی زیارت اربعین با گردشگری متعارف تصریح کرد: اربعین یک جریان آیینی، مردمی، خودجوش و در بسیاری موارد رایگان است و مؤلفههای اصلی گردشگری در مفهوم کلاسیک آن، از جمله الگوی اقامت و خدمات گردشگری، در این جریان الزاما شکل نمیگیرد؛ بنابراین تفسیر اربعین بهعنوان گردشگری به معنای مصطلح آن، نیازمند دقت مفهومی است.
صالحیامیری گفت: تمرکز ما باید بر ارتقای گردشگری واقعی میان دو کشور و توسعه ظرفیتهایی باشد که امکان برنامهریزی، اقامت، ارائه خدمات و ایجاد ارزش اقتصادی و فرهنگی دارند.
سفر به ایران و عراق از زیارت فراتر برود
او با بیان اینکه مناسبات گردشگری ایران و عراق باید از قالب محدود گردشگری زیارتی فراتر رود، افزود: گردشگری میان دو کشور ظرفیتهای بسیار گستردهتری دارد و باید زیارت، سلامت، سیاحت، خرید، گردشگری فرهنگی، علمی و دانشگاهی و سایر اشکال سفر را در یک چارچوب جامع مورد توجه قرار داد.
وزیر میراث فرهنگی با اشاره به الگوی سفر گردشگران عراقی به ایران خاطرنشان کرد: بخش قابل توجهی از گردشگران عراقی پس از ورود به کشور، به مقاصدی همچون مشهد، شیراز و اصفهان سفر میکنند و این نشان میدهد ظرفیتهای گردشگری ایران برای بازار عراق بسیار فراتر از گردشگری زیارتی است.
صالحی امیری بر ضرورت تولید محتوای حرفهای و هدفمند برای معرفی جاذبههای کمترشناختهشده دو کشور تاکید کرد و گفت: باید مقصدها را تعیین و گردشگری را هدفمند کنیم. ایران و عراق باید ظرفیتهای تاریخی، تمدنی، فرهنگی، طبیعی، سلامت و سایر جاذبههای خود را به یکدیگر معرفی کنند.
جنگ عاملی مطلق و تعیینکننده درنظر گرفته نشود
وزیر میراث فرهنگی همچنین بررسی تأثیر شرایط منطقهای و جنگ بر گردشگری میان ایران و عراق را یکی از محورهای ضروری سیاستگذاری دانست و گفت: متغیر جنگ و تحولات امنیتی منطقه بر گردشگری عراق و ایران اثرگذار است، اما این تأثیر را نباید بهعنوان عاملی مطلق و تعیینکننده در نظر گرفت.
او افزود: باید با ارزیابی دقیق شرایط، ظرفیتهای موجود، مسیرهای امن و زیرساختهای حملونقل را فعال کنیم و اجازه ندهیم مسائل مقطعی، ظرفیتهای راهبردی روابط گردشگری دو کشور را تحتالشعاع قرار دهد.
سفر خودرویی بین ایران و عراق را آسان کنیم
صالحی امیری با تاکید بر ضرورت توسعه سفرهای زمینی و خودرویی میان دو کشور گفت: سفر خودرویی را باید بهصورت جدی پیگیری کنیم. اگر مرزها را برای سفرهای خانوادگی و خودرویی تسهیل کنیم، بخش قابل توجهی از تقاضای بالقوه گردشگری فعال خواهد شد.
او همچنین ظرفیت ایرلاینها و حملونقل هوایی را از دیگر موضوعات نیازمند بررسی دانست و گفت: باید مشخص شود ظرفیت ناوگان هوایی برای افزایش گردشگری میان دو کشور تا چه میزان است و در کنار آن، توسعه حملونقل زمینی، ایجاد شاتل از شهرهای عراق به مقاصد گردشگری ایران و تسهیل تردد در مرزها باید در دستور کار قرار گیرد.
یک نفر مسئولیت ستاد گردشگری سلامت را بپذیرد
صالحیامیری در بخش دیگری از سخنان خود، گردشگری سلامت را یکی از محورهای مهم همکاری ایران و عراق دانست و گفت: این حوزه در سالهای گذشته مسیر پرفرازونشیبی را طی کرده و یکی از مهمترین چالشهای آن، فقدان یک زنجیره منسجم از مبدأ تا مقصد بوده است.
او افزود: در دو سال گذشته تلاش گستردهای برای ایجاد هماهنگی میان دستگاههای مسئول صورت گرفته و اکنون به سمت شکلگیری یک سامانه جامع در حوزه گردشگری سلامت حرکت کردهایم؛ اقدامی که میتواند نقطه عطفی برای عبور از سازوکارهای پراکنده و رسیدن به یک نظام شفاف، منسجم و قابل نظارت باشد.
وزیر میراث فرهنگی با اشاره به ضرورت مشارکت وزارتخانههای بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، تعاون، کار و رفاه اجتماعی، اقتصاد و دارایی، کشور، امور خارجه و میراث فرهنگی، گفت: امروز در دولت یک اجماع شکل گرفته است که گردشگری سلامت نیازمند یک ساختار بیندستگاهی و مسئولیتپذیر است. مهم این نیست که این مسئولیت به کدام دستگاه واگذار شود، مهم آن است که یک نفر مسئولیت ستاد را بپذیرد و مسائل را بهصورت سیستمی در مجموعه دولت پیگیری کند.
او ادامه داد: بخشی از توسعه زیرساختهای درمانی کشور نیز با درآمدهای ارزی حاصل از حضور بیماران و گردشگران سلامت تقویت شده است و اکنون باید این ظرفیت اقتصادی را از یک جریان پراکنده به یک نظام ساختاری، شفاف و منضبط تبدیل کرد.
صالحی امیری از رونمایی قریبالوقوع سامانه جامع گردشگری سلامت خبر داد و افزود: این سامانه باید بتواند مسیر گردشگر سلامت را از مبدأ تا مقصد مدیریت کند و با ایجاد هماهنگی میان دستگاههای ذیمدخل، زمینه کاهش واسطهگری، شفافیت خدمات و ارتقای کیفیت ارائه خدمات را فراهم آورد.
او بر ضرورت رفع مشکلات بانکی و ارزی، فعالیت دلالان، مسائل مربوط به دسترسی ارتباطی و سیمکارت و سایر موانع موجود در مسیر گردشگران سلامت تاکید کرد و گفت: باید از وضعیت موجود عبور کنیم و یک نظم ساختاری و قابل نظارت در این حوزه ایجاد شود.
یک متن واحد و روشن درباره گردشگری ایران و عراق تدوین شود
وزیر میراث فرهنگی تشکیل یک سازوکار مشترک و مستمر میان ایران و عراق را از الزامات توسعه روابط گردشگری دانست و گفت: باید در ادامه نشستهای کارشناسی، یک متن واحد و روشن درباره ظرفیتها، چالشها، موانع و راهکارهای توسعه گردشگری میان دو کشور تدوین شود تا در گفتوگوهای دوجانبه با طرف عراقی به جمعبندی نهایی برسد.
او افزود: تشکیل شورایعالی گردشگری ایران و عراق، ایجاد کارگروه تخصصی مشترک و دفتر مشترک برای برگزاری منظم جلسات، پیگیری مصوبات و ارائه گزارش عملکرد میتواند روند همکاریها را از سطح گفتوگو به مرحله اجرا و ارزیابی مستمر منتقل کند.
صالحیامیری تاکید کرد: آنچه اهمیت دارد، داشتن یک حرف واحد در حوزه گردشگری است، باید ملاحظات بخشخصوصی، دستگاههای اجرایی و استانهای مرزی را روی کاغذ بیاوریم و سپس با طرف عراقی به یک متن مشترک برسیم.
وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در ادامه، برگزاری نمایشگاههای مشترک گردشگری و صنایعدستی در استانهای مرزی ایران و عراق و همچنین تهران را از دیگر ابزارهای تقویت تعاملات اقتصادی و گردشگری میان دو کشور دانست و گفت: تقویت اقتصاد استانهای مرزی باید بخشی از راهبرد توسعه روابط ایران و عراق باشد و گردشگری میتواند در این مسیر نقش پیشران ایفا کند.
او تاکید کرد: هر میزان که بتوانیم گردشگران سلامت، زیارتی، سیاحتی و سایر گروههای گردشگری را در یک چارچوب منسجم ساماندهی کنیم، علاوهبر آثار مستقیم اقتصادی، زمینه تعمیق روابط اجتماعی و فرهنگی میان دو ملت نیز فراهم خواهد شد.
صالحی امیری در جمعبندی این نشست گفت: هدفگذاری افزایش گردشگری ایران و عراق باید از سطح شعار عبور کند و به برنامهای دارای زمانبندی، مسئول مشخص، شاخص ارزیابی و سازوکار نظارت تبدیل شود.
پیشنهاد نخستوزیر عراق را جدی بگیریم
وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خاطرنشان کرد: پیشنهاد نخستوزیر عراق را باید جدی بگیریم و با برنامهریزی مشخص ببینیم با چه سازوکارهایی میتوانیم ظرف یک سال آینده به مرز پنج میلیون گردشگر برسیم.
او افزود: در تدوین این نقشه راه باید همزمان چند متغیر اصلی از جمله شرایط منطقهای و جنگ، ظرفیت ایرلاینها و حملونقل زمینی، ظرفیت مرزها، گردشگری سلامت، گردشگری زیارتی و سیاحتی، سفرهای خانوادگی و خودرویی، مدت اقامت، زیرساختهای اقامتی و خدماتی و نقش بخشخصوصی مورد ارزیابی قرار گیرد.
صالحی امیری گفت: این نشست آغاز یک مسیر است و باید به یک متن مصوب و مورد توافق تبدیل شود؛ متنی که هم ملاحظات دستگاههای دولتی و هم دیدگاههای بخشخصوصی را دربرگیرد و بتواند مبنای گفتوگو و توافق با وزیر عراق و در نهایت مورد تایید مقامات عالی دو کشور قرار گیرد.
در ادامه این نشست، فعالان بخشخصوصی گردشگری نیز دیدگاهها و پیشنهادهای خود را درباره توسعه روابط گردشگری ایران و عراق مطرح کردند.
تفکیک انواع گردشگران عراقی و تحلیل دقیق رفتار و الگوی سفر آنان، افزایش مدت اقامت به جای تمرکز صرف بر شمار گردشگران، تسهیل صدور روادید و تردد، توسعه و تنوعبخشی حملونقل زمینی، ایجاد شاتل از شهرهای عراق به مقاصد گردشگری ایران، توسعه گردشگری سلامت، علمی و دانشگاهی، طراحی تورهای مشترک ایران و عراق، معرفی ظرفیتهای تاریخی و تمدنی دو کشور، استفاده از ظرفیت بازارهای بینالمللی برای توسعه سفرهای غیرزیارتی، تعیین تکلیف نقش و اختیارات بخشخصوصی، رفع موانع گردشگری سلامت، مقابله با فعالیت دلالان، حل مشکلات بانکی و ارزی و ارتباطی، تشکیل شورایعالی گردشگری ایران و عراق، ایجاد کارگروه تخصصی و دفتر مشترک و اجرای دقیق مصوبات موجود از مهمترین پیشنهادهای مطرحشده در این نشست بود.
فعالان بخشخصوصی همچنین بر ضرورت هماهنگی میان دستگاههای مسئول، ایجاد نگاه ملی به بازار گردشگری عراق و تبدیل استانهای مرزی به کانونهای فعال دیپلماسی گردشگری تاکید کردند.
بر اساس جمعبندی این نشست، قرار است دیدگاههای استانهای مرزی، دستگاههای اجرایی و فعالان بخشخصوصی در قالب یک متن جامع تدوین و پس از بررسی کارشناسی، در مذاکرات دوجانبه ایران و عراق مبنای تصمیمگیری برای طراحی نقشهراه جدید همکاریهای گردشگری دو کشور قرار گیرد.
انتهای پیام/
![[مهرداد احمدی شیخانی] روح کلوزیوم](/news/u/2026-08-25/ettelaat-xof3f.jpg)
