سفر به میانمار؛ سرزمین معابد

صبح، یانگون (Yangon) آرام‌آرام بیدار می‌شود. کنار خیابان، بخار کاسه‌های موهینگا (Mohinga)، که خیلی‌ها روزشان را با آن شروع می‌کنند، بالا می‌رود. زنی با لانگی (Longyi) رنگارنگ از پیاده‌رو می‌گذرد و روی صورتش نقش‌های زردرنگ تاناکا (Thanaka) نشسته است. آن‌سوتر، گنبد طلایی یک پاگودا (معبد بودایی) از میان ساختمان‌های شهر سر برآورده است.

به میانمار خوش آمدید؛ کشوری که خیلی‌ها هنوز آن را با نام قدیمی‌ترش، برمه (Burma)، می‌شناسند. نام انگلیسی رسمی کشور در سال ۱۹۸۹ از برمه به میانمار تغییر کرد؛ تغییری که هنوز هم بار سیاسی و تاریخی خودش را دارد. اما برای شناخت این سرزمین، شاید در آغاز بهتر است ببینیم کجای آسیا ایستاده است.

میانمار در غرب با هند و بنگلادش همسایه است، در شمال و شرق به چین می‌رسد و در سوی دیگر، با لائوس و تایلند مرز مشترک دارد. جنوب و جنوب‌غربش هم به دریای آندامان و خلیج بنگال باز می‌شود. یعنی درست جایی نشسته است که راه‌های زمینی جنوب آسیا به چین می‌رسند و راه‌های آبی اقیانوس هند به سرزمین اصلی جنوب‌شرقی آسیا. همین موقعیت، این سرزمین را قرن‌ها در مسیر رفت‌وآمد بازرگانان، مهاجران، اندیشه‌ها و آیین‌ها قرار داده است؛ رد این رفت‌وآمدها را می‌شود در تنوع مردمش هم دید. بامرها (Bamar)، شان‌ها (Shan) و کارن‌ها (Karen)، تنها نمونه‌هایی از ۱۳۵ گروه قومی به‌رسمیت‌شناخته‌شده در کشورند که هرکدام بخشی از چهره امروز میانمار را می‌سازند.

شاید برای همین است که وقتی در تاریخش عقب می‌رویم، با یک فرهنگ یک‌دست روبه‌رو نمی‌شویم. پیش از آنکه پادشاهی پاگان و معابد بودایی‌اش چهره مشهور میانمار را بسازند، شهرهای باستانی پیو (Pyu Ancient Cities)، شامل هالین (Halin)، بیکتانو (Beikthano) و سری کسترا (Sri Ksetra)، در دشت‌های اطراف رود ایراوادی (Ayeyarwady) … …