خانواده هایی که قصد دارند کودکی را به فرزندخواندگی بپذیرند، می توانند سرپرسی این کودکان را با مراجعه به سازمان بهزیستی بر عهده بگیرند. اما سرپرستی این کودکان شرایط و ضوابط خاصی دارد که این خانواده ها باید از آنها برخوردار باشند.
این در حالی است که قانون جدید بسیاری از شرایط را برای فرزندخواندگی تسهیل کرده است. به گفته حبیب الله مسعودی فرید، به عنوان مثال سومین نشست منطقه ای با برخی استان ها مانند اردبیل، زنجان، آذربایجان و کرمانشاه برای تسهیل اجرای این قانون برگزار شده، درحالی که این قانون نسبت به قانون قبلی که مصوب سال ۵۱ بود خیلی بهتر است.
در قانون قبلی کودک سن ۱۲سال فرزندخوانده می شد اما در قانون جدید تا ۱۶سالگی است. همچنین در قانون قبلی افرادی که بچه نداشتندد می توانستند فرزندخوانده داشته باشند اما در قانون جدید با داشتن یک فرزند هم می توان اقدام کرد. از سوی دیگر، در این قانون به زنان مجرد بالای ۳۰سال می توان فرزند دختر برای سرپرستی واگذار کرد. شرایط فرزندخواندگی
معاون اجتماعی سازمان بهزیستی کشور در توضیح بیشتر می گوید: در قانون قبلی فرزندخواندگی فقط به فرزند بی سرپرست اجازه واگذاری داده می شد اما اکنون کودکان بدسرپرست هم می توانند به خانواده ها سپرده شوند البته به شرط آنکه قاضی این موضوع برایش ثابت شود که خانواده جدید می تواند کودک را به سرپرستی بگیرد، در این میان ما فقط نقش مشاور و کارشناس را داریم.
در این میان، این را هم باید گفت که در گذشته یک سوم مال باید به نام فرزند می شد این در حالی بود که خیلی از خانواده هاا شرایط خوبی داشتند اما از نظر مالی درآمد بالایی نداشتند. در نتیجه در قانون جدید آمده مسئولیت سپردن کودکان در چنین خانواده هایی با بررسی تمهیدات از سوی قاضی پرونده انجام شود و قاضی بر اساس آن تصمیم بگیرد.
به گفته مسعودی فرید، قبل از انقلاب ۱۲هزار کودک در مراکز بی سرپرست نگهداری می شدند اما اکنون ۹هزار و ۸۰۰نفر شده است زیرا فرزندخواندگی بیشتر شده و به عنوان امین موقت هم کودکان را فرستاده ایم. از دیگر آماری که این مقام مسئول ارائه می کند این است که بیشتر خانواده ها متقاضی دختر هستند. از سوی دیگر، طبق قانون هر کسی که برای فرزندخواندگی اقدام کند صلاحیتش در مدت ۲ماه تأیید و پس از تأیید قاضی کودک سپرده می شود.
در حالی این آمار و سخنان را معاون اجتماعی سازمان بهزیستی کشور هفته پیش بیان می کند که روز گذشته نیز مدیرکل دفتر امور کودک و نوجوان سازمان بهزیستی کشور توضیح می دهد که قانون فرزندخواندگی در سال ۹۲ در قالب ۳۷ ماده و ۱۷ تبصره با عنوان حمایت از کودکان بی سرپرست و بدسرپرست بهه تصویب مجلس و آیین نامه اجرایی آن نیز ۲۲سال بعد به تصویب هیئت وزیران رسید و در حال حاضر ملاک واگذاری فرزند همین قانون است.
اولویت های واگذاری فرزند به خانواده ها
محمد نفریه سه اولویت واگذاری فرزند به خانواده ها و شرایط فرزندخواندگی را اعلام می کند و می افزاید: اول اینکه باید پنج سال از ازدواج متقاضیانی که فرزند ندارند گذشته باشد و مدارکی مبنی بر بچه دار نشدن شان از سوی پزشک قانونی به سازمان بهزیستی ارائه کنند و دوم اینکه اولویت با دختران و زنانی است که بیش از ۳۰سال سن دارند و هنوز مجرد هستند همچنین زنانی که ازدواج کرده اند و در حال حاضر تنها زندگی کنند جزو اولویت های ما برای سپردن کودک محسوب می شوند. در این میان، در مرحله سوم نیز اولویت با والدینی است که فرزند دارند اما متقاضی فرزندخواندگی دیگری هستند که البته در این میان اولویت با زوجینی است که بچه دار نمی شوند. از سوی دیگر، پدر و مادرهایی که سن شان کمتر از ۵۰سال است نسبت به مابقی افراد در اولویت هستند.
خانواده ها ۶ماه تحت نظر هستند
نکته ای که این مقام مسئول بر آن تاکید دارد این است که خانواده ها پس از گذراندن تمام مراحل، ۶ماه زیرنظر مشاوران بوده و سپس حکم فرزندخواندگی دائم صادر می شود. توضیح مدیرکل دفتر امور کودک و نوجوان سازمان بهزیستی درباره طولانی شدن واگذاری فرزند نیز این است که خانواده های متقاضی در ابتدا باید تشکیل پرونده و مدارک خود را مبنی بر نداشتن اعتیاد، تمکن مالی، سلامت روح و جسم و غیره ارائه دهند و سپس مددکار سازمان از محل سکونت آنها تحقیق کرده و در نهایت پرونده در کمیته ویژه در سازمان بهزیستی هر استان پیگیری و بررسی می شود. پس از سپری کردن مراحل قانونی، خانواده متقاضی فرزندخواندگی، فرزند مورد نظرشان را تحویل می گیرند.
در این میان، یکی از بندهای جدید به تصویب رسیده این است که قانون اجازه داده ایرانیان خارج از کشور هم متقاضی فرزند باشند و همچنین کودکان زیر ۱۶سال و بدسرپرست که در گذشته امکان واگذاری آنها وجود نداشت، شرایط فرزندخواندگی شان فراهم شده است. اما سازمان بهزیستی آمارهایی نیز از کودکانی که نگهداری می کند ارائه داده است. براساس این اطلاعات، سالانه حدود ۱۵۰۰ کودک به فرزندخواندگی سپرده می شوند و در این میان، ۸۰۰ کودک از مراکز سازمان بهزیستی ترخیص می شوند که فرزندان بعد از رسیدن به سن ۱۸سالگی یا به دلیل ازدواج یا سربازی و تحصیلات دانشگاهی، از مراکز خارج می شوند که البته مددکاران ما چندین سال آنها را حمایت می کنند.
همچنین بخوانید: شرایط فرزند خواندگی برای دختران و زنان مجرد مدیرکل بهزیستی البرز از شرایط جدید فرزندخواندگی در ایران خبر داد و جزئیاتی جدید در این رابطه ارائه داد...
از سوی دیگر، نفریه اضافه می کند که ۸۵درصد کودکان نگهداری شده بدسرپرست هستند، برخی از کودکان دچار بیماری و معلولیت هستند و شرایط فرزندخواندگی را ندارند یا اینکه سن شان بالاست، به همین دلیل در مراکز سازمان بهزیستی نگهداری می شوند. به گفته وی، در مجموع هر چه سن کودک بیشتر می شود، متاسفانه درصد شانس فرزندخواندگی نیز کم خواهد شد.
جلوگیری از ناسازگاری و فرار کودک
اما همین مقام مسئول یکسری نکات درباره بهترین زمان اعلام فرزندخواندگی به کودک را هم اعلام می کند و می گوید: برای این اقدام ۸سالگی بهترین زمان است، باید در این سن به کودک گفته شود که در بهزیستی بوده و این خانواده، او را به فرزندی پذیرفته است و البته این موضوع باید به صورت قصه و بازی به کودکان گفته شود.
اگر بزرگتر شوند و به یک باره از راه های گوناگون این موضوع به گوش شان برسد دچار ناسازگاری، فراز از منزل یا آسیب های مختلفی می شوند و به همین دلیل باید این موضوع به فرزندان گفته شود.
به گفته مدیرکل امور کودک و نوجوان سازمان بهزیستی، عنوان کردن موضوع فرزندخواندگی باعث نمی شود که میان فرزند و والدین فاصله بیفتد و عوارض آن بسیار کمتر از عنوان ناگهانی این موضوع است.
تمامی اظهارات درحالی است که وقتی آمارها حاکی از آن است که به ازای هر کودک بهزیستی ۵/۷ خانواده متقاضی برای فرزندخواندگی وجود دارد و بهترین و سالم ترین حالت برای هر انسانی، بزرگ شدن در کانون گرم خانواده است بدیهی است کاهش مشکلات افراد برای فرزندخواندگی به طور حتم به نفع جامعه ایران و ایرانیان در آینده خواهد بود. چه مدارکی مورد نیاز است؟
متقاضیان فرزند خواندگی باید تقاضای رسمی خود مبنی برفرزند پذیری را به سازمان بهزیستی اعلام نمایند. این تقاضا حتما باید به امضای متقاضیان رسیده و شامل نشانی و شماره تلفن متقاضیان باشد. گاهی متقاضیان شروع کار را از دادگاه آغاز می کنند و سپس به بهزیستی معرفی می شوند.
تصویر شناسنامه زوجین (صفحه اول و دوم)، تصویر سند ازدواج، گواهی عدم بچه دار شدن از پزشک متخصص زنان و زایمان در مورد زوجه، گواهی پزشکی قانونی مبنی بر عقیم بودن زوجین یا یکی از آنان، ارائه حکم سرپرستی آزمایشی از مراجع قضایی، گواهی برگ عدم سوء پیشینه کیفری زوجین، گواهی سلامت جسم و روان از پزشک قانونی برای زوجین، گواهی تمکن مالی (اعم از فیش حقوقی، فتوکپی سند منزل مسکونی، ماشین، ...)، گواهی سلامت از پزشک مبنی بر عدم ابتلا به بیماری های صعب العلاج و واگیردار و گواهی عدم اعتیاد از جمله مدارک مورد نیاز برای فرزندپذیری است.
سازمان بهزیستی موظف است درصورت لزوم متقاضیان را برای دریافت گواهینامه های مورد نیاز به سازمان های ذیربط معرفی کند.
مشاوره قبل از فرزندپذیری از موارد مهمی است که زوجین قبل از تشکیل کمیته فرزندخواندگی باید در آن شرکت نمایند؛ نتیجه جلسات باید در پرونده درج شود.
