بازار
«حامد آذرگون » در روزنامه دنیای اقتصاد نوشت: در کنار این دوره‌های رونق، اقتصاد ایران چهار شوک بزرگ کاهش درآمد نفتی را نیز پشت سر گذاشته است. نخست، اختلال در تولید و صادرات نفت پس از انقلاب ۱۳۵۷، دوم، سقوط قیمت جهانی نفت در سال ۱۳۶۵، سوم، تشدید تحریم‌ها و کاهش قیمت نفت در فاصله سال‌های ۱۳۹۱ تا ۱۳۹۴ و چهارم، بازگشت تحریم‌های آمریکا در سال‌های ۱۳۹۷ تا ۱۳۹۹. بررسی این تحولات نشان می‌دهد که وابستگی اقتصاد ایران به درآمدهای نفتی، چگونه نوسانات بازار جهانی و تحولات سیاسی را به بی‌ثباتی‌های اقتصادی تبدیل کرده است.
مقایسه دو قله تاریخی
بررسی ارزش واقعی درآمدهای نفتی نشان می‌دهد که اوج درآمد صادرات نفت ایران، در سال ۱۳۹۰ و با حدود ۱۶۴میلیارد دلار(به قیمت‌های ثابت سال ۲۰۲۵) رخ داده است. با این حال، سال ۱۳۵۳ نیز یکی از قله‌های تاریخی درآمد نفتی ایران بوده و ارزش واقعی صادرات نفت در آن سال به حدود ۱۳۶میلیارد دلار رسیده است. تفاوت مهم این دو دوره، جمعیت کشور است. جمعیت ایران در سال ۱۳۹۰ حدود ۲٫۴ برابر جمعیت سال ۱۳۵۳ بوده و در نتیجه، با وجود بالاتر بودن مجموع درآمد نفتی در سال ۱۳۹۰، سرانه درآمد واقعی نفتی در سال ۱۳۵۳ تقریبا دو برابر سال ۱۳۹۰ بوده است. اگر ارزش کل صادرات نفتی به‌طور فرضی میان جمعیت کشور تقسیم شود، سهم هر ایرانی در سال ۱۳۵۳ حدود ۳۴۷ دلار در ماه و در سال ۱۳۹۰ حدود ۱۷۵ دلار در ماه خواهد بود. سهمی که در سال‌های اخیر به حدود ۴۰ دلار رسیده است. چهار شوک کاهش درآمد نفت …
