یک مناسبت مورد تأیید جهان اسلام
پیش از شکلگیری سازوکار ملی بزرگداشت این رویداد، اول باید جایگاه تقویمی آن با پشتوانهای معتبر در جهان اسلام روشن میشد. از همین رو، استفساری رسمی از «مجمع بینالمللی فقه اسلامی» مستقر در جده انجام گرفت. این نهاد فقهی، پس از بررسی محاسبات تاریخی و تقویم هجری قمری، اعلام کرد که سال ۱۴۴۷ هجری قمری، مصادف با هزاروپانصدمین سال ولادت حضرت محمد(ص) است.
بر اساس اعلام این مجمع، این مناسبت در روزهای ۱۱ یا ۱۲ ربیعالاول ۱۴۴۷ هجری قمری، برابر با ۳ یا ۴ سپتامبر ۲۰۲۵ میلادی، قرار میگیرد. این تأیید، زمینهای مهم برای طرح موضوع در سطح نهادهای بینالمللی اسلامی فراهم کرد. در گام بعدی، موضوع با پیگیری وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در سازمان همکاری اسلامی مطرح شد. قطعنامه پیشنهادی جمهوری اسلامی ایران درباره گرامیداشت هزاروپانصدمین سالگرد ولادت پیامبر اکرم(ص)، در نشست شورای وزیران امور خارجه کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی که در روزهای ۳۱ خرداد و اول تیر ۱۴۰۴ در استانبول برگزار شد، با اجماع به تصویب رسید. این قطعنامه، سال ۱۴۴۷ هجری قمری (مصادف با ۱۴۰۴ -۱۴۰۵ شمسی) را سال بزرگداشت هزاروپانصدمین سال میلاد پیامبر اکرم(ص) معرفی کرد و بر انجام فعالیتهای ملی و بینالمللی برای تکریم شخصیت والای رسول خدا(ص)، تبیین آموزههای ایشان و معرفی میراث گرانبهای نبوی تأکید داشت. از این منظر، بزرگداشت ۱۵۰۰ سالگی میلاد پیامبر، تنها یک برنامه داخلی نیست؛ بلکه نقطهای برای همافزایی کشورهای اسلامی، پیوند میان مذاهب و گفتوگو با پیروان ادیان دیگر به شمار میآید.
چرا ستاد بزرگداشت تشکیل شد؟
پیشنهاد تشکیل ستاد بزرگداشت هزار و پانصدمین سال ولادت پیامبر رحمت(ص) از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مطرح شد. این پیشنهاد با موافقت رئیسجمهوری همراه شد و پس از ارجاع به معاون اول رئیسجمهور، در هیأت وزیران به تصویب رسید. در جلسه ۲۲ تیر ۱۴۰۴، تشکیل این ستاد با ریاست معاون اول رئیسجمهور و با حضور شماری از اعضای هیأت دولت، شخصیتهای حقوقی ملی و پنج نفر از نخبگان اهل سنت تصویب شد؛ ترکیبی که خود، بیانگر توجه ستاد به مسأله وحدت اسلامی، بهرهگیری از ظرفیتهای ملی و حضور فعال همه مذاهب اسلامی در این رویداد است. نخستین جلسه ستاد به ریاست دکتر محمدرضا عارف، معاون اول رئیسجمهور، برگزار شد. شرح وظایف ستاد نیز در جلسه پنجم مرداد ۱۴۰۴ تصویب و در ۲۶ مرداد همان سال به تأیید رئیسجمهوری رسید. دبیری ستاد بر عهده وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی قرار گرفت و دبیرخانه ستاد نیز در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تشکیل شد تا هماهنگی میان دستگاهها، پیگیری برنامهها و رصد اجرای مصوبات را بر عهده گیرد.
تشکیل این ستاد از یک ضرورت روشن برآمده است: مناسبت هزار و پانصدمین سال میلاد پیامبر(ص)، ظرفیتی استثنایی برای بازنمایی چهره حقیقی اسلام و پیامبر اسلام در جهان امروز است؛ جهانی که بیش از هر زمان به اخلاق، صلح، مدارا، گفتوگو، عدالت و کرامت انسانی نیاز دارد. این ستاد بنا دارد سیره پیامبر اکرم(ص) را نه صرفاً در قالب موضوعی تاریخی، بلکه بهعنوان الگویی زنده برای مسائل انسان معاصر عرضه کند.
اهداف؛ از انسجام ملی تا گفتوگوی جهانی
فعالیتهای ستاد بر چند هدف و راهبرد اصلی استوار شده است. اولین هدف، تولید پژوهشهای نوآمد و تبیین ویژگیهای والای شخصیت و معارف نبوی برای نسل امروز، در داخل و خارج از کشور و با استفاده از زبانها و قالبهای نوین است.
تحکیم انسجام ملی و وحدت اسلامی با محوریت سیره پیامبر رحمت(ص)، از دیگر اهداف اساسی ستاد است. در کشوری که اقوام، مذاهب و فرهنگهای متنوع در کنار یکدیگر زندگی میکنند، سیره نبوی میتواند نقطه مشترک و پیونددهندهای برای تقویت همدلی اجتماعی باشد. توجه به ظرفیت اهل سنت و نخبگان مناطق مختلف کشور نیز در همین چارچوب معنا پیدا میکند.
ستاد همچنین تولید و ترویج محتوای فرهنگی، رسانهای و هنری در تراز جهانی را دنبال میکند تا معارف پیامبر اکرم(ص) به زبان قابل فهم مخاطبان بینالمللی معرفی شود. محوریتبخشی به شخصیت رسول خدا(ص) در تقویت امت اسلامی، گسترش تعامل میان مسلمانان جهان، گفتوگو با پیروان دیگر ادیان و برگزاری برنامههای علمی، فرهنگی، هنری و رسانهای در داخل و خارج از کشور، دیگر اضلاع این نقشهراه را تشکیل میدهد.
تقسیم کار ملی پنج کارگروه برای یک مأموریت بزرگ
برای آنکه بزرگداشت این رویداد به مجموعهای پراکنده از برنامهها تبدیل نشود، ستاد ساختار اجرایی خود را در قالب پنج کارگروه تخصصی طراحی کرده است؛ کارگروههایی که هر یک بخشی از ظرفیت دستگاههای کشور را در خدمت معرفی سیره نبوی قرار میدهند.
کارگروه دیپلماسی و ارتباطات اسلامی: با مسئولیت وزارت امور خارجه و دبیری سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مأموریت دارد ارتباط با کشورهای اسلامی، نهادهای دینی، مراکز فرهنگی و نمایندگیهای جمهوری اسلامی ایران در خارج از کشور را سامان دهد.
کارگروه علمی و پژوهشی: با مسئولیت وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و دبیری دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، بر نشستهای علمی، حمایت از پژوهشها، پایاننامهها، آثار دانشگاهی و گفتمان نخبگانی تمرکز دارد.
کارگروه تبلیغ و ترویج: با مسئولیت شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی و دبیری سازمان تبلیغات اسلامی، مسئولیت گسترش برنامههای مردمی، مذهبی و ترویجی را بر عهده دارد.
کارگروه اجتماعی: با مسئولیت معاونت امور زنان و خانواده ریاست جمهوری و دبیری وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، به پیوند سیره نبوی با خانواده، همدلی اجتماعی، خدمات عمومی و انسجام ملی توجه دارد.
کارگروه هنری و رسانهای: با مسئولیت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و دبیری سازمان صدا و سیما، مأمور تولید آثار هنری، رسانهای، سینمایی، نمایشی و دیجیتال است.
در کنار این کارگروهها، دبیرخانه ستاد نیز بهعنوان محور هماهنگی و پیگیری، برنامهها و فعالیتهای مستقلی را در دستور کار قرار داده است. برنامههای دستگاهها پس از دریافت، در نشستهای کارشناسی و جلسات دبیران کارگروهها بررسی شد و در نهایت، ۲۰۳ برنامه برای کارگروهها و ۲۱ برنامه و فعالیت برای دبیرخانه ستاد پیشبینی شد. این حجم از برنامهریزی نشان میدهد که ستاد، بزرگداشت ۱۵۰۰ سالگی میلاد پیامبر(ص) را رویدادی یکروزه یا محدود به هفته وحدت نمیداند؛ بلکه آن را یک افق یکساله برای تولید جریان فرهنگی و اجتماعی میبیند.
از بودجه تا اجرا تلاش برای استفاده از همه ظرفیتها
جلساتی با سازمان برنامه و بودجه برگزار شد تا برنامههای کارگروهها در یک بازه زمانی یک ساله بررسی و برای تأمین اعتبار آنها برنامهریزی شود. بر اساس پیگیریهای انجام شده و با تأکید معاون اول رئیسجمهور، مقرر شد اعتباری برای برنامههای کارگروهها و دبیرخانه در اختیار ستاد قرار گیرد. اما رویکرد ستاد صرفاً متکی به بودجه اختصاصی نبوده است. با توجه به محدودیتهای مالی کشور، استفاده از ظرفیتهای جاری قوه مجریه، نهادهای فرهنگی، مراکز علمی، رسانهها، مساجد، مدارس، دانشگاهها و تشکلهای مردمی نیز در دستور کار قرار گرفته است.
برخی برنامهها به دلایلی از جمله جنگ رمضان، جنگ ۱۲ روزه و پیامدهای آن، همچنین محدودیت و تأخیر در تخصیص اعتبارات، با دشواریهایی در اجرا روبهرو شدند. با این همه، گزارش اقدامات سال ۱۴۰۴ و برنامههای در دست اقدام سال ۱۴۰۵، همراه با برآوردهای مالی، برای بررسی و پیگیری به سازمان برنامه و بودجه ارسال شده است.
هنر و رسانه؛ زبان فراگیر معرفی پیامبر رحمت
یکی از برجستهترین عرصههای فعالیت ستاد، حوزه هنر و رسانه است؛ زیرا پیامبر رحمت(ص) باید با زبان امروز، در قالبی اثرگذار و متناسب با ذائقه نسل جدید معرفی شود. طراحی و انتشار هویت بصری و پوستر ملی میلاد پیامبر(ص)، شامل طراحی لوگو، پوستر، اکران شهری، انتشار در روزنامهها و پایگاههای خبری و رونمایی از تمبر اختصاصی این مناسبت گرامی از اولین اقدامات در این مسیر بوده است. تولید نماهنگ «رسول عشق»، ساخت سمفونی «پیامبر رحمت»، تولید تیزرهای فرهنگی و برنامههای تلویزیونی ویژه میلاد رسول اکرم(ص)، بخشی از تلاشها برای تبدیل پیام نبوی به تجربهای هنری و رسانهای است. در همین چارچوب، ۱۰ تیزر تبلیغاتی ملی، یک نماهنگ ملی و یک قطعه اختصاصی موسیقی با محوریت نبی مکرم اسلام(ص) تولید شده و ۳۰ قسمت برنامه تلویزیونی استانی نیز بر رویدادها و پویش «امت احمد(ص)» تمرکز یافته است.
برگزاری جشنهای «رحمةللعالمین»، «ایران عزیز»، «دفنوازان» و «پیامبر رحمت» در تهران و استانهای مختلف، از دیگر جلوههای مردمی این حرکت بوده است. بر اساس گزارشها، ۶۹ جشن وحدت، میلاد پیامبر، جشنواره، جنگ شادی و جشن مردمی در ۲۴ استان برگزار شده و ۱۵ برنامه موسیقی، شامل دفنوازی، موسیقی محلی و منقبتخوانی، در ۱۵ استان به اجرا درآمده است. در عرصه نمایش نیز ۷۳ اجرای خیابانی، صحنهای، کودک، مذهبی و مناسبتی در ۲۴ استان برگزار شده است. دو نمایشگاه هنری شامل نقاشی، خوشنویسی و آثار تجسمی در دو استان برپا شده و ۲۶ کارگاه در زمینههایی چون قصهگویی، خوشنویسی، نقاشی، نقالی، سواد رسانهای و هنرهای مختلف برگزار شده است.
«امت احمد»؛ جشن مردمی وحدت و همدلی
برنامههای مردمی ستاد تنها به تولید آثار و برگزاری جشن محدود نشده است. پویش «امت احمد(ص)» کوشیده است میلاد پیامبر را به فرصتی برای تقویت پیوندهای اجتماعی و مذهبی تبدیل کند. برگزاری ۱۵ جشن متمرکز استانی و ۱۶۳۰ جشن شهرستانی «امت احمد(ص)» در سراسر کشور، یکی از مهمترین نمودهای این رویکرد است. برگزاری ۲۴ مسابقه فرهنگی و هنری با موضوع پیامبر(ص)، ۱۴ اردوی آموزشی و فرهنگی ویژه دانشآموزان و نخبگان جوان، ۹ یادواره شهدا و ۵۷ آیین تجلیل از علما و خانوادههای شهدای اهل سنت، در زمره فعالیتهایی است که پیوند میان سیره نبوی، هویت ملی و انسجام اجتماعی را تقویت میکند. اعزام ۱۰۰ مبلغ شیعه و اهل سنت به استانها و مناطق مختلف کشور برای دعوت به وحدت و همبستگی اسلامی، برگزاری ۱۱ پیادهروی خانوادگی وحدت و اعزام هفت کاروان شادی سیار به مناطق محروم نیز از دیگر برنامههای اجرا شده در این حوزه است. این اقدامات نشان میدهد ستاد، وحدت را نه در سطح شعار، بلکه در قالب حضور مشترک مردم، علما، جوانان و گروههای اجتماعی پیگیری میکند.
کتاب، دانش و فضای دیجیتال مخاطب امروز و جهان فردا
سیره پیامبر(ص) برای ماندگاری در ذهن نسل امروز، به کتاب، پژوهش، رسانه و فناوری نیاز دارد. از این منظر، طرح «میلاد نور» در بازار کتاب با اعطای یارانه خرید کتاب و ارائه آثار مرتبط با پیامبر(ص) اجرا شده است. اختصاص بخشهای ویژه به جوایز ادبی، ترجمه آثار برتر به زبانهای بینالمللی، چاپ کتابهای تخصصی و برگزاری نشستهای کتابمحور، از جمله مسیرهایی است که در برنامه جامع ستاد دیده شده است. در حوزه علمی نیز برگزاری کنفرانسهای بینالمللی درباره سیره، اخلاق، تاریخ، صلح و مدارا، حمایت از پایاننامهها و رسالههای دکتری با موضوعات نبوی، فرصتهای تحقیقاتی کوتاهمدت و ایجاد شبکهای از نخبگان و پژوهشگران، در دستور کار قرار دارد.
فضای مجازی و فناوریهای نوظهور نیز جایگاهی جدی در این نقشه راه دارند: تولید محتوا در شبکههای اجتماعی، راهاندازی پویشهای فراگیر، طراحی بازیهای رایانهای و تولیدات آموزشی از جمله بازیهای «محمد کیست» و «قرآن و زندگی پیامبر(ص)»، طراحی پلتفرم چندرسانهای پیامبر رحمت و بهرهگیری از هوش مصنوعی برای تولید محتوای متناسب با مخاطب جهانی، از جمله برنامههای این بخش است.
برگزاری هشت پویش مجازی سراسری، تولید ۲۰ مورد فضاسازی شهری و دیوارنگاره در مراکز استانها با موضوع وحدت اسلامی و برگزاری ۱۰ شب شعر وحدت، نشان میدهد پیوند میان فضای واقعی و فضای مجازی، یکی از رویکردهای مهم ستاد است.
پیامبر رحمت نقطه اتصال ایران و جهان اسلام
دیپلماسی فرهنگی و ارتباط با جهان اسلام، یکی دیگر از پایههای اصلی این حرکت است. رایزنی با هیأتهای کشورهای اسلامی، هماهنگی با دفتر دبیرکل سازمان همکاری اسلامی برای برنامههای جمعی کشورهای عضو، تشکیل کارگروه دیپلماسی اسلامی با حضور نهادهای فرهنگی، دینی و رسانهای و ارسال دستورالعمل به نمایندگیهای جمهوری اسلامی ایران در خارج از کشور، بخشی از این اقدامات است. برگزاری ویژهبرنامه فرهنگیـهنری «رحمةللعالمین» با حضور وزیر امور خارجه، شهردار تهران و سفرا، نمونهای از تلاش برای پیوند دادن دیپلماسی رسمی و دیپلماسی فرهنگی با محوریت شخصیت رسول خدا(ص) است. افق این برنامهها روشن است: معرفی پیامبری که دعوتش بر پایه رحمت بود؛ پیامبری که اخلاق را برای تکمیل مکارم آن برگزید؛ پیامبری که کرامت انسان، عدالت، خانواده، دانش، صلح و همزیستی را در متن زندگی اجتماعی قرار داد.
ستاد بزرگداشت هزاروپانصدمین سال ولادت پیامبر رحمت(ص)، در حقیقت تلاشی است برای آنکه این پیام، از قاب مراسم و مناسبت عبور کند و در زبان هنر، دانش، رسانه، خانواده، مدرسه، دانشگاه، مسجد، فضای مجازی و روابط بینالملل جریان یابد. ۱۵۰۰ سال پس از میلاد پیامبر رحمت، همچنان میتوان از او آموخت که جهان را با اخلاق، انسان را با کرامت و امت را با همدلی میتوان
ساخت.
نقطه اوج؛ طنین همدلی و هنر در تالار وحدت
پایانبخش و نقطه اوج این تکاپوی گسترده فرهنگی و هنری، برگزاری چهار شب ویژهبرنامه کمنظیر در پایتخت است؛ رویدادی چندساحتی که پیوند میان هنر فاخر، آیینهای اصیل اقوام و معارف نبوی را به تصویر میکشد. در طول این چهار شب، مجموعه تئاترشهر و تالار وحدت، میزبان نغمهها و نواهای متنوعی از موسیقی محلی و اقوام سراسر ایران، اجرای آثار درخشان موسیقی پاپ با صدای هنرمندانی چون دکتر محمد اصفهانی، اجرای نمایشهای صحنهای و تئاترهای آیینی و شبهای شعرخوانی با حضور شاعران برجسته کشور خواهد بود تا جلوهای تماشایی از تنوع فرهنگی ایران، ذیل نام بلند پیامبر رحمت خلق شود.
در نهایت، همزمان با شب میلاد فرخنده حضرت محمد مصطفی(ص)، آیین بزرگ و باشکوه «جشن پیامبر رحمت» در تالار وحدت برگزار میشود؛ محفلی پرشور با حضور اهالی فرهنگ، هنر و اندیشه، رهبران و نمایندگان ادیان توحیدی، نمایندگان مجلس شورای اسلامی، سفیران و دیپلماتهای کشورهای مختلف جهان و چهرههای برجسته قومیتهای گوناگون ایرانزمین. این گردهمایی باشکوه، تجلیگاه پیوند عمیق میان ادیان، اقوام و ملل در سایه پیام وحدتبخش رسول اکرم(ص) خواهد بود. بخش مهم و ماندگار این آیین، تجلیل و قدردانی از هنرمندان، نویسندگان و اندیشمندانی است که در طول سالها با خلق آثار فاخر و اثرگذار، به تبیین و ترویج ابعاد شخصیت والای پیامبر مهربانی پرداختهاند؛ گامی در جهت تکریم هنر متعهد و پاسداشت کوششهایی که نام و سیره نبوی را در جان و جهان معاصر جاودانه ساختهاند.
انتهای پیام/
