انتخابات میاندورهای کنگره آمریکا روز سوم نوامبر ۲۰۲۶، برابر با ۱۲ آبان، برگزار میشود و بر اساس تقویم کمیسیون انتخابات فدرال، دوره ۹۰ روزه نهایی فعالیتهای انتخاباتی از پنجم آگوست آغاز شده است. از این مقطع، آثار هر تصمیم دولت ترامپ بر قیمت انرژی، هزینه زندگی و برداشت رأیدهندگان با حساسیت بیشتری وارد رقابتهای انتخاباتی خواهد شد. نزدیک شدن انتخابات به این معنا نیست که امکان هرگونه حمله آمریکا از بین میرود. حملات محدود، اقدامات تلافیجویانه یا تشدید ناگهانی درگیری بر اثر یک حادثه همچنان محتمل است؛ اما پنجره زمانی واشنگتن برای آغاز عملیاتی گسترده، طولانی و بدون نتیجه تضمینشده، هر روز محدودتر میشود.
فرصت عرضه یک پیروزی سریع در حال کاهش است
آغاز یک عملیات گسترده زمانی میتواند از نظر انتخاباتی برای دولت آمریکا قابل دفاع باشد که نتیجه آن سریع، روشن و قابل ارائه به افکار عمومی باشد. هرچه فاصله تا انتخابات کمتر شود، زمان لازم برای دستیابی به چنین نتیجهای نیز کاهش مییابد.
تجربه ماههای گذشته نشان داده است که حملات نظامی آمریکا لزوماً به تحقق اهداف سیاسی واشنگتن منجر نمیشود. چتمهاوس در تحلیلی از جنگ ایران نوشته است اهدافی مانند فروپاشی ساختار سیاسی ایران، وادار کردن تهران به تسلیم یا از میان بردن توان راهبردی کشور محقق نشده است. این مؤسسه تأکید کرده است که نتیجه جنگ را باید با تحقق اهداف سیاسی سنجید، نه تعداد اهداف بمبارانشده یا عملیاتهای انجامشده. همچنین بخوانید: مقاومت و فشار بازار؛ آمریکا را به پذیرش نظم ایرانی در تنگه هرمز مجبور میکند
در چنین شرایطی، حمله گسترده جدید ممکن است هزینههای نظامی و اقتصادی جنگ را افزایش دهد، بدون آنکه دولت ترامپ بتواند پیش از انتخابات نتیجهای قطعی از آن ارائه کند. هر عملیات تازه همچنین خطر ورود آمریکا به مرحلهای طولانیتر از جنگ را به همراه دارد؛ موضوعی که میتواند ادعای دستیابی به پیروزی را دشوارتر کند.
جنگ به مسئلهای انتخاباتی تبدیل شده است
هزینه سیاسی جنگ ایران برای دولت آمریکا دیگر محدود به اختلافهای سیاست خارجی نیست. تحلیل بروکینگز نشان میدهد بخش بزرگی از افکار عمومی آمریکا معتقد است دولت ترامپ برنامه روشنی برای جنگ ندارد و اهداف آن را بهدرستی توضیح نداده است. در نظرسنجی مورد استناد این اندیشکده، ۸۶ درصد پاسخدهندگان گفتهاند جنگ بر هزینه زندگی در آمریکا اثر منفی گذاشته است. همچنین بخوانید: بازدارندگی در برابر آمریکا با پاسخ کماثر شکل نمیگیرد
افزایش قیمت نفت و فرآوردههای سوختی، آثار جنگ را مستقیماً وارد زندگی روزمره رأیدهندگان میکند. شرکتهای بزرگ نفتی آمریکا نیز هشدار دادهاند که به دلیل اختلال ناشی از جنگ و کاهش جریان نفت از تنگه هرمز، قیمت سوخت ممکن است در نیمه دوم سال ۲۰۲۶ بالا باقی بماند. قیمت بنزین بیش از چهار دلار در هر گالن نیز به یکی از مشکلات سیاسی دولت ترامپ در آستانه انتخابات تبدیل شده است.
هرچه به انتخابات نزدیکتر شویم، افزایش دوباره قیمت نفت و بنزین میتواند با سرعت بیشتری در نظرسنجیها و رقابتهای کنگره منعکس شود. جمهوریخواهان در چنین شرایطی باید هم از ادامه جنگ دفاع کنند و هم پاسخگوی افزایش هزینه زندگی باشند.
گزارشی از رویترز نیز نشان داده بود که مشاوران دولت ترامپ از آغاز جنگ درباره آثار آن بر انتخابات میاندورهای هشدار دادهاند. بر اساس این گزارش، نگرانی اصلی آن بود که جنگ قابل مهار نباشد و هزینههای آن به موقعیت انتخاباتی جمهوریخواهان آسیب وارد کند.
متحدان آمریکا در منطقه هم مخالف جنگافروزی مجدد هستند
کشورهای حاشیه خلیج فارس نیز به دلیل آسیبپذیری زیرساختهای انرژی، بنادر و اقتصاد خود از یک حمله گسترده دیگر حمایت نمیکنند. ترامپ اعلام کرده است درخواست رهبران عربستان، قطر و امارات در تصمیم او برای توقف حملات برنامهریزیشده علیه ایران نقش مهمی داشته است. این حمله از سوی ترامپ اقدامی بسیار گسترده توصیف شده بود، اما نگرانی کشورهای منطقه از پیامدهای اقتصادی و امنیتی آن در تصمیم نهایی واشنگتن اثر گذاشت. همچنین بخوانید: بازدارندگی در برابر آمریکا با پاسخ کماثر شکل نمیگیرد
این تجربه نشان میدهد حتی در صورت تمایل بخشی از دولت آمریکا به تشدید درگیری، اجرای عملیات گسترده بدون در نظر گرفتن مخالفت شرکای منطقهای آسان نیست. با نزدیک شدن انتخابات و افزایش حساسیت به قیمت انرژی، وزن این مخالفتها بیشتر نیز خواهد شد.
تنگه هرمز مهمترین فشار انتخاباتی بر آمریکاست
در چنین شرایطی، تنگه هرمز به مسیر انتقال آثار جنگ به اقتصاد آمریکا و رقابتهای انتخاباتی این کشور تبدیل شده است. اختلال در هرمز هزینه نفت، فرآوردههای سوختی، بیمه و حملونقل را افزایش میدهد و دولت ترامپ را برای پایان دادن به بحران تحت فشار قرار میدهد.
واکنش بازارها به اخبار مذاکرات نیز این اهمیت را نشان میدهد. انتشار خبر پیشرفت گفتوگوها برای افزایش عبور کشتیها از تنگه هرمز موجب کاهش قیمت نفت و رشد بازار سهام آمریکا شد. اولویت فوری واشنگتن در مذاکرات جاری نیز بیش از تحقق اهداف اولیه جنگ، به بازگرداندن جریان نفت و کشتیرانی معطوف شده است.
بازگشایی تنگه هرمز به سود ایران نیست
بازگشایی تنگه هرمز بدون دریافت امتیاز عملی، این فشار را تا حد زیادی از روی دولت آمریکا برمیدارد. عادی شدن جریان انرژی میتواند قیمت نفت و بنزین را کاهش دهد، نگرانی کشورهای منطقه را کم کند و به دولت ترامپ فرصت دهد بدون پذیرش هزینه مشخص، از فشار انتخاباتی جنگ فاصله بگیرد.
به همین دلیل، باز کردن تنگه در برابر وعده مذاکره یا تعهداتی که اجرای آنها قابل تضمین نیست، به سود ایران نخواهد بود. هرگونه کاهش محدودیت در هرمز باید با اقدام عملی، همزمان، بازگشتناپذیر و قابل سنجش آمریکا همراه شود؛ از جمله توقف حملات، رفع محدودیتهای دریایی و فراهم شدن امکان واقعی صادرات نفت ایران. نکته بسیار مهم اینکه انجام چنین اقداماتی از سوی آمریکا نیازی به مذاکره مجدد ندارد و باید به عنوان پیششرط افزایش عبور و مرور از تنگه هرمز به صورت علنی از سوی ایران اعلام شود.
آمریکا در سه ماه آینده بیش از هر زمان دیگری به آرام شدن بازار انرژی و ارائه تصویری از پایان بحران نیاز دارد. ایران نیز نباید مهمترین ابزار فشار خود را پیش از دریافت امتیازی متناسب از دست بدهد.
میرهادی رهگشای
