جنگلداری نوین را متوقف کنید

نگارندگان در این نامه همچنین آورده‌اند: «به‌عنوان جمعی از استادان دانشگاه، پژوهشگران و متخصصان حوزه منابع طبیعی، ضمن تأکید بر ضرورت مدیریت علمی، برنامه‌ریزی‌شده و مبتنی بر دانش روز جنگل‌های طبیعی کشور، بر این باوریم که مدیریت پایدار جنگل نیازمند طرح‌ها و برنامه‌های جامع مدیریتی است. همچنین تأکید می‌کنیم که مفهوم «طرح جنگلداری» در دانش نوین جنگل‌شناسی، الزاماً مترادف با بهره‌برداری چوبی نیست. یک طرح جنگلداری می‌تواند و باید با توجه به شرایط هر اکوسیستم، اهدافی همچون حفاظت از تنوع زیستی، احیای طبیعی، پایش سلامت جنگل، افزایش تاب‌آوری در برابر تغییرات اقلیمی، حفاظت از ذخایر ژنتیکی، مدیریت مناطق حساس و حفظ خدمات اکوسیستمی را دنبال کند. با این رویکرد، نگرانی جامعه علمی کشور متوجه اصل برنامه‌ریزی و مدیریت جنگل نیست، بلکه مربوط به ضرورت اطمینان از مناسب بودن چارچوب مدیریتی پیشنهادی، انطباق آن با ویژگی‌های منحصربه‌فرد جنگل‌های هیرکانی، پشتوانه علمی تصمیمات و پیامدهای احتمالی اجرای گسترده آن است. با توجه به تدوین و پیگیری الگوی موسوم به «جنگلداری نوین» و احتمال اجرای آن در جنگل‌های هیرکانی، نگرانی جدی جامعه علمی کشور این است که اجرای شتاب‌زده یک رویکرد مدیریتی، پیش از انجام ارزیابی جامع علمی، حقوقی و محیط‌زیستی و بدون مشورت گسترده و مستند با جامعه تخصصی، ممکن است پیامدهایی غیرقابل‌جبران برای ساختار طبیعی، تنوع زیستی، ذخایر ژنتیکی و کارکردهای اکولوژیک این جنگل‌های ارزشمند به همراه داشته باشد. بدیهی است هر الگوی مدیریتی جدید در جنگل‌های طبیعی باید متناسب با ظرفیت‌های اکولوژیک هر رویشگاه، بر پایه داده‌های علمی معتبر، مطالعات بلندمدت و با در نظر گرفتن تمامی کارکردهای اکوسیستم طراحی و اجرا شود.» در بخش دیگری از این نامه، امضاکنندگان از رئیس‌جمهور درخواست کرده‌اند:

۱- «هرگونه اقدام اجرایی در چارچوب الگوی موسوم به «جنگلداری نوین» در جنگل‌های هیرکانی تا زمان انجام ارزیابی جامع علمی، حقوقی و محیط‌زیستی متوقف شود. پیشنهاد می‌شود پیش از هرگونه اقدام اجرایی گسترده، کارگروهی مستقل متشکل از متخصصان حوزه‌های جنگلداری، بوم‌شناسی، ژنتیک حفاظت، اقلیم‌شناسی، اقتصاد منابع طبیعی و حقوق محیط‌زیست، ابعاد مختلف این الگو را بررسی کند و نتایج آن مبنای تصمیم‌گیری قرار گیرد. این درخواست به معنای مخالفت با اصل مدیریت جنگل یا نفی ضرورت وجود طرح‌های مدیریتی نیست؛ بلکه تأکیدی است بر اینکه هر برنامه مدیریت جنگل باید پس از اطمینان از سازگاری آن با ظرفیت‌های طبیعی اکوسیستم و با رعایت اصل احتیاط اجرا شود.»

۲- «نحوه تفسیر و اجرای تبصره‌های (۱) و (۲) ماده (۳۶) قانون برنامه هفتم پیشرفت از منظر حفاظت از جنگل‌های طبیعی مورد بررسی کارشناسی قرار گیرد و در صورت احراز ابهام یا ضرورت اصلاح، اقدامات قانونی لازم از مجاری ذی‌صلاح پیگیری شود. ضروری است اجرای این احکام با اصول مندرج در اصل پنجاهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، ضرورت حفاظت از محیط‌زیست، حقوق بین‌نسلی و تعهدات بین‌المللی لازم‌الاجرای کشور در حوزه حفاظت از تنوع زیستی و محیط‌زیست و نیز ملاحظات مرتبط با تغییر اقلیم هماهنگ باشد.»

۳- «شورای ملی حفاظت و مدیریت پایدار جنگل‌های هیرکانی تشکیل شود. پیشنهاد می‌شود این شورا با حضور نمایندگان دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی، متخصصان مستقل، دستگاه‌های اجرایی مرتبط، نمایندگان جوامع محلی و سازمان‌های مردم‌نهاد تخصصی فعال در حوزه محیط‌زیست و منابع طبیعی و صاحب‌نظران حوزه حفاظت تشکیل شود و وظایف ارزیابی وضعیت موجود جنگل‌های هیرکانی، بررسی علمی برنامه‌ها و الگوهای مدیریتی پیشنهادی، تدوین چارچوب ملی حفاظت و مدیریت پایدار جنگل‌های هیرکانی و ایجاد هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول، جامعه علمی و سایر ذی‌نفعان مرتبط را بر عهده گیرد.»

۴- «نقش دانشگاه‌ها و جامعه علمی کشور در تصمیم‌سازی‌های کلان حوزه جنگل تقویت شود. تجربه جهانی نشان داده است که موفقیت مدیریت اکوسیستم‌های طبیعی، حاصل پیوند میان علم، سیاست‌گذاری و مشارکت اجتماعی است. دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی کشور دارای ظرفیت ارزشمندی در حوزه‌های جنگلداری، اکولوژی، ژنتیک حفاظت، تغییر اقلیم و مدیریت منابع طبیعی هستند و باید به‌عنوان بازوی علمی تصمیم‌گیری‌های ملی مورد استفاده قرار گیرند.»

۵- «مشارکت جوامع محلی و سازمان‌های مردم‌نهاد به‌عنوان یکی از ارکان حفاظت پایدار مورد توجه قرار گیرد. حفاظت بلندمدت جنگل‌های هیرکانی بدون همراهی و مشارکت جوامع محلی و نهادهای مدنی فعال در حوزه محیط‌زیست و منابع طبیعی امکان‌پذیر نیست. ایجاد اعتماد و همکاری مؤثر میان دولت، دانشگاه، جوامع محلی و سازمان‌های مردم‌نهاد، همراه با بهره‌گیری از دانش بومی و ظرفیت‌های علمی و اجتماعی، از الزامات موفقیت برنامه‌های آینده حفاظت و مدیریت پایدار جنگل است.»

نگارندگان با اشاره به اینکه جنگل‌های هیرکانی متعلق به یک سازمان، یک دوره مدیریتی یا یک نسل خاص نیستند و این جنگل‌ها سرمایه طبیعی ملت ایران و امانتی برای آیندگان هستند، در این نامه آورده‌اند: «تصمیمات امروز درباره این اکوسیستم‌ها می‌تواند آثار خود را برای دهه‌ها و حتی قرن‌های آینده بر جای گذارد. از جنابعالی درخواست می‌شود با توجه به اهمیت ملی و جهانی این موضوع، دستور فرمایید ضمن جلوگیری از اجرای شتاب‌زده الگوهای مدیریتی جدید، موضوع از سوی معاونت حقوقی ریاست‌جمهوری، با همکاری دستگاه‌های تخصصی و جامعه علمی کشور، بررسی شود و چارچوبی مبتنی بر علم، قانون و منافع بلندمدت کشور برای آینده جنگل‌های هیرکانی ارائه شود.»

امضاکنندگان این نامه شامل استادان ۲۱ دانشگاه و مرکز علمی و پژوهشی هستند:

۱- دانشگاه تهران؛ دکتر مجید مخدوم، دکتر وحید اعتماد، دکتر باریس مجنونیان.

۲- دانشگاه تربیت مدرس؛ دکتر سید محسن حسینی، دکتر سید محمود قاسمپوری، دکتر مسعود طبری، دکتر حامد یوسف‌زاده، دکتر حبیب‌الله یونسی، دکتر نادر بهرامی‌فرد.

۳- دانشگاه مازندران؛ دکتر محمد رحمانی، دکتر محمد سینکا کریمی، دکتر محسن احمدپور.

۴- دانشگاه علم و فناوری مازندران؛ دکتر کامران نصیر احمدی، دکتر مریم تقی‌زاده، دکتر بهاره افشاری، دکتر فریبا شادان، دکتر آرش کامران پیرزمان، دکتر مریم تقی‌زاده، دکتر افشین دهقانی، دکتر سینا مجیدیان، دکتر ستار ارشدی، دکتر محمدرضا جمالی.

۵- دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری؛ دکتر عبدالله درزی، دکتر سارا حق‌پرست، دکتر محمد حجتی، دکتر سید مهدی امینی‌نسب.

۶- دانشگاه ارومیه؛ دکتر رمضانی، دکتر سیدی.

۷- دانشگاه کردستان؛ دکتر نوید زمانی، دکتر ولی‌پور، خانم دکتر پیرباوقار.

۸- دانشگاه کرمانشاه؛ دکتر بازیار.

۹- دانشگاه ایلام؛ دکتر جواد میرزایی، دکتر مهدی حیدری، دکتر ناجی.

۱۰- دانشگاه یاسوج؛ دکتر اشرف‌زاده.

۱۱- دانشگاه محقق اردبیلی؛ دکتر کیومرث سفیدی.

۱۲- مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع؛ دکتر محمدعلی هادیان، دکتر محسن جوانمیردی.

۱۳- دانشگاه صنعتی شاهرود؛ دکتر عباس تنهاییان.

۱۴- دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان؛ دکتر عبدالرسول سلمان ماهینی، دکتر حمیدرضا کامیاب، دکتر سپیده سعیدی، دکتر سعید شربتی، دکتر مریم شهبازی.

۱۵- دانشگاه لرستان؛ دکتر رحیم ملک‌نیا.

۱۶- دانشگاه گیلان؛ دکتر علی صالحی.

۱۷- مرکز علمی‌کاربردی خانه کارگر گرگان؛ دکتر نرگس عرب.

۱۸- مؤسسه آموزش عالی میلاد گلستان؛ دکتر دانشور.

۱۹- دانشگاه ملایر؛ میرمهرداد میرسنجری.

۲۰- دانشگاه زابل؛ ملیحه عرفانی.