بازار
این مقاله با عنوان «آماده‌سازی آسیب‌شناختی و ناهمزمانی رشد به‌عنوان مفاهیم سازمان‌دهنده در مدل‌های سلول‌های بنیادی پرتوان القایی انسانی برای اختلال طیف اوتیسم» در سال ۲۰۲۶ در مجله علمی Molecular Neurobiology منتشر شده است. پردیس جهان‌دیده از دانشگاه علوم پزشکی تهران و امیررضا بیطرف از دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی نویسندگان این مقاله هستند.
اختلال طیف اوتیسم، وضعیتی عصب‌رشدی و ناهمگون است؛ به این معنا که افراد دارای این اختلال ممکن است ویژگی‌ها و مسیرهای رشدی متفاوتی داشته باشند. اگرچه تفاوت در ارتباطات عصبی و عملکرد سیناپس‌ها از موضوعات شناخته‌شده در مطالعات اوتیسم است، شواهد بررسی‌شده در این مقاله نشان می‌دهد برخی تفاوت‌ها ممکن است از مراحل بسیار ابتدایی رشد مغز آغاز شوند.
در جریان رشد مغز، سلول‌های پیش‌ساز عصبی تکثیر می‌شوند و به انواع سلول‌های عصبی تبدیل می‌شوند. سپس نورون‌ها به‌تدریج به بلوغ می‌رسند و شبکه‌های ارتباطی مغز را شکل می‌دهند. سرعت، ترتیب و مدت‌زمان این فرایندها اهمیت دارد؛ زیرا تغییر در هر مرحله می‌تواند بر مراحل بعدی رشد و در نهایت بر ساختار و عملکرد شبکه‌های عصبی تأثیر بگذارد.
نویسندگان مقاله برای توضیح این فرایندها، دو مفهوم «آماده‌سازی آسیب‌شناختی سلول‌های عصبی» و «ناهمزمانی رشد و بلوغ عصبی» را مطرح کرده‌اند. این مفاهیم قرار نیست همه موارد اوتیسم را با یک سازوکار واحد توضیح دهند، بلکه چارچوبی برای درک تفاوت‌های مشاهده‌شده در زیرگروه‌های مشخص این اختلال ارائه می‌کنند. آماده‌سازی آسیب شناختی به این معنا است که سلول‌های پیش‌ساز عصبی ممکن است از مراحل اولیه رشد، تغییراتی در فعالیت ژن‌ها، تنظیمات اپی‌ژنتیکی و دسترسی به کروماتین داشته باشند. این تغییرات می‌توانند بر نحوه پاسخ سلول‌ها به پیام‌های طبیعی رشد اثر بگذارند و مسیر تکامل بعدی آنها را تغییر دهند. …
