بازگشت شادمهر؛ از شایعه تا چراغ سبز

آرمان امروز :   ۲۸   سال پیش در سال ۱۳۷۷ قطعه «گل یاس» از شادمهر عقیلی ساخته و منتشر شد. این اثر که یکی از قطعات نخستین آلبوم رسمی عقیلی به نام «مسافر» است، یکی از شاخص‌ترین آثار آلبوم نیز به شمار می‌رود. البته که خود این آلبوم یکی از پرفروش‌ترین آلبوم‌های تاریخ موسیقی پاپ ایران است.

اظهارات اخیر مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور درباره تسهیل ورود ایرانیان خارج از کشور، همزمان با بازخوانی قطعه «گل یاس» توسط شادمهر عقیلی، موجی از گمانه‌زنی‌ها را درباره احتمال بازگشت این خواننده به ایران به راه انداخت؛ گمانه‌زنی‌هایی که پیش از این درباره چهره‌هایی چون معین و بیژن مرتضوی مطرح شده بود.

۲۸ سال پیش در سال ۱۳۷۷ قطعه «گل یاس» از شادمهر عقیلی ساخته و منتشر شد. این اثر که یکی از قطعات نخستین آلبوم رسمی عقیلی به نام «مسافر» است، یکی از شاخص‌ترین آثار آلبوم نیز به شمار می‌رود. البته که خود این آلبوم یکی از پرفروش‌ترین آلبوم‌های تاریخ موسیقی پاپ ایران است.

«گل یاس» از همان ابتدا با روایت‌ها و گمانه‌زنی‌های مختلفی درباره علت ساختش همراه شد. یکی از مشهورترین برداشت‌ها این بود که این قطعه برای حضرت فاطمه(س) ساخته شده است. این تصور از آنجا شکل گرفت که «گل یاس» در ادبیات و ترانه‌سرایی پس از انقلاب بارها به‌عنوان نمادی از حضرت زهرا (س) به کار رفته است. بر همین اساس، برخی معتقد بودند شادمهر این اثر را به خواست خود یا به توصیه و درخواست مادرش، که ارادت ویژه‌ای به حضرت زهرا (س) داشت، اجرا کرده است.

در مقابل، روایت دیگری نیز به گوش می‌رسید که می‌گفت «گل یاس» هدیه‌ای به مادر شادمهر عقیلی بوده است و او با استفاده از «یاس» به‌عنوان نمادی از پاکی و معصومیت، از زحمات و صبوری‌های مادرش قدردانی کرده است. اما عقیلی بعدها در این‌باره صحبت کرد و گفت که «گل یاس» در آن مقطع، پروژه‌ای بود که برای صداوسیما یا ارائه‌های رسمی آن دوران تولید شد. به گفته او، «گل یاس» در این چارچوب شکل گرفت؛ ترانه‌ای که برای حضرت فاطمه (س) سروده شده بود و او آن را با همان مضمون اجرا و ضبط کرد.

با این حال، شادمهر در صحبت‌هایش به نقش مادرش نیز اشاره کرد. به گفته او، مادرش که فردی مذهبی بود، ارادت ویژه‌ای به اهل بیت (ع)، به‌ویژه حضرت فاطمه (س) داشت، در نتیجه این قطعه برای مادرش اثری محبوب بود و علاقه و رضایت او نسبت به اجرای آن بی‌تاثیر نبود.

اکنون پس از گذشت نزدیک به ۳۰ سال از انتشار این اثر، شادمهر عقیلی در سالگرد فوت مادرش، اجرایی از این قطعه را به همراه پیانو در منزل خود به اشتراک گذاشت که واکنش‌های مثبتی را به همراه داشت.

البته انتشار این قطعه همزمان شد با صحبت‌های رئیس‌جمهور درباره تلاش‌هایی که برای ورود بلامانع ایرانی‌های مقیم خارج از کشور به ایران شده است. همین امر موجب شد برخی همزمانی انتشار این ویدئو با سالگرد درگذشت مادر شادمهر عقیلی را فراموش کرده و از احتمال علاقه او برای بازگشت به ایران بگویند.

در همین زمان، برخی گمانه‌زنی‌ یا برداشت کردند که احتمالا بازخوانی این اثر چراغ سبزی از سمت شادمهر عقیلی برای بازگشت به کشور است.

رئیس‌جمهور اخیرا در تازه‌ترین مصاحبه خود گفته است: «برای حل مساله بازگشت ایرانی‌ها به کشور قرار شد نامه‌ای خدمت مقام معظم رهبری نوشته شود. من همچنین به وزارت امور خارجه گفتم که به دستگاه‌های امنیتی دستور داده شود هر ایرانی که قصد سفر به ایران را دارد، با مشکلی مواجه نشود. اگر قرار است فردی اجازه ورود نداشته باشد، باید همان ابتدا به او گفته شود که نیاید. اما اگر ویزا گرفت و وارد کشور شد، دیگر نباید او را بازداشت یا برایش مشکل ایجاد کرد. اگر هم پس از ورود مشخص شد که مساله‌ای وجود دارد، همان‌جا به او گفته شود که به کشور محل اقامتش بازگردد، نه اینکه او را در داخل کشور نگه دارند. در نتیجه، هر ایرانی که در خارج از کشور زندگی می‌کند، باید بتواند به‌راحتی به ایران که خانه خودش است، سفر کند و بدون مشکل نیز از کشور خارج شود. ما نباید برای او مانع ایجاد کنیم. اگر قرار است محدودیتی وجود داشته باشد، باید از ابتدا اعلام شود که نیاید؛ نه اینکه وارد کشور شود و بعد بگوییم «تو را می‌گیریم و اجازه خروج نمی‌دهیم». این نامردی است.»

اما این گمانه‌زنی‌ها نخستین بار نیست که مطرح می‌شوند و هر بار به بهانه‌ای، بحث بازگشت هنرمندان به کشور داغ می‌شود. نزدیک‌ترین نمونه گمانه‌زنی‌ها پس از گفت‌وگوی مجید واشقانی با همسر بیژن مرتضوی صورت گرفت؛ به‌گونه‌ای که برخی از احتمال بازگشت این خواننده، آهنگساز و نوازنده ویولن به ایران سخن گفتند. پیش از این نیز بارها درباره بازگشت نصرالله معین به ایران گمانه‌زنی‌ شده است و برخی از رسانه‌ها روی این موج، احتمالا در تلاش برای جذب مخاطب بوده‌اند. اگرچه معین هر بار پس از مطرح شدن این ادعاها آنها را تکذیب و از مردم درخواست کرده که اخبار مربوط به او را صرفا از طریق صفحه مجازی خودش پیگیری کنند.

با در نظر گرفتن سخنان اخیر رئیس‌جمهور درباره تسهیل ورود ایرانیان مقیم خارج از کشور، موضوع دیگری که مطرح می‌شود مهیا بودن زمینه فعالیت حرفه‌ای برای هنرمندان است.

از سوی دیگر، تجربه بازگشت برخی هنرمندان به کشور نیز نشان داده است که بازگشت لزوما به معنای فراهم شدن امکان ادامه فعالیت حرفه‌ای نیست. از جمله می‌توان به حبیب اشاره کرد که پس از بازگشت به ایران، با وجود نداشتن سابقه فعالیت سیاسی، امکان برگزاری کنسرت پیدا نکرد و نتوانست فعالیت حرفه‌ای خود را در عرصه موسیقی از سر بگیرد. موضوعی که بعدها برخی مسوولان هم گفتند می‌شد به گونه دیگری مدیریت شود.