پنجشنبه, ۲۸ تیر, ۱۴۰۳ / 18 July, 2024
مجله ویستا

حصار کم رویی را بشکنیم


حصار کم رویی را بشکنیم

برای یافتن منشأ کم رویی باید به دوران کودکی افراد خجالتی بازگشت کودکانی که در خانواده هایی بزرگ شده اند که کاملا مورد حمایت پدر و مادر بوده اند, بچه هایی که در جمع بزرگترها, حق حضور و یا اظهارنظر نداشته اند, کودکانی که مورد توجه و محبت والدین نیستند و یا دائماً شاهد مشاجره و دعوا در محیط خانه هستند, در آینده افرادی کم رو و خجالتی خواهند بود

کم رویی یک مشکل جزیی رفتاری است که بسیاری از افراد می توانند آن را خود به خود کنار بگذارند. اما اگر این مشکل فرد را کلافه کند و مشکلات عاطفی و جسمی برای او به وجود آورد، در این صورت دیگر نمی توان از کنار آن به راحتی گذشت و حتماً باید به فکر چاره بود، چون در غیر این صورت کم رویی، فرد را به انزوا و افسردگی می کشاند.

در زندگی همه افراد شرایطی مانند صحبت کردن در جمع، ارتباط برقرار کردن با غریبه ها، امتحان شفاهی و... پیش می آید که می بایست خجالت را کاملا فراموش کرد. در واقع این موضوع در بسیاری موارد فرصت های طلایی را از انسان سلب می کند. هرچه فرد مدت زمان بیشتری با خجالت و کم رویی دست و پنجه نرم کند، رهایی و غلبه بر آن مشکل تر می شود.

در واقع افراد خجالتی نسبت به دیگران مدت زمان بیشتری وقت لازم دارند تا خود را با شرایط جدید وفق دهند، چرا که اضطراب و دلهره زیادی بر آنها غالب است. این افراد همیشه نسبت به خود منفی نگر هستند، خود و توانایی هایشان را قبول نمی کنند و هیچ وقت به حد کافی اعتماد به نفس ندارند. انسان های کم رو هیچ وقت این جرأت را به خود نمی دهند که در پی رسیدن به آرزوهایشان باشند و همیشه با حسرت و اندوه از فرصت هایی که از دست داده اند یاد می کنند. آنها هیچ وقت نمی توانند اولین گام را برای برقراری ارتباط با دیگران بردارند. این افراد گاه تا آخر عمر حتی جرأت نمی کنند عشق خود نسبت به یک نفر را به او ابراز کنند.

ترس از شکست خوردن مهم ترین عاملی است که فرد را از اظهارنظر باز می دارد. این ترس چنان وجود او را فراگرفته است که عکس العمل او در برابر موقعیت های مختلف، بیش از حد منفی است. به عنوان مثال اگر از این فرد انتقادی شود، آن را شکست و سرخوردگی می داند و یا اگر محترمانه یکی از خواسته های او رد شود، خود را تحقیر شده تصور می کند. ذهن شخص کم رو به حدی آمیخته با افکار منفی است که انگار نمی تواند بپذیرد زندگی آمیخته با شکست، موفقیت، سختی و... است. به عقیده چنین فردی، فقط افراد ممتاز و مهم، حق صحبت کردن و اظهارنظر دارند.

● علت کم رویی

برای یافتن منشأ کم رویی باید به دوران کودکی افراد خجالتی بازگشت. کودکانی که در خانواده هایی بزرگ شده اند که کاملا مورد حمایت پدر و مادر بوده اند، بچه هایی که در جمع بزرگترها، حق حضور و یا اظهارنظر نداشته اند، کودکانی که مورد توجه و محبت والدین نیستند و یا دائماً شاهد مشاجره و دعوا در محیط خانه هستند، در آینده افرادی کم رو و خجالتی خواهند بود. به طور کلی افرادی که دچار کمبود محبت و توجه هستند، بیش از دیگران، از کم رویی رنج می برند. شکست تحصیلی و جابجایی بی موقع منزل نیز، از عواملی هستند که نباید آنها را از یاد برد.

● علائم خجالت

به طور کلی کم رویی با ترس و هول، ناراحتی زیاد و از دست دادن اعتماد به نفس در مقابل دیگران، همراه است. اما گاهی نیز این مشکل به صورت رفتارهای پرخاشگرانه بروز می کند که کاملا نشان دهنده نبود اعتماد به نفس است. این رفتارها هم جنبه روانی و هم جنبه فیزیکی دارد. عرق کردن، احساس خفگی، قرمز شدن یا برعکس رنگ پریدگی چهره، لکنت زبان، گرفتگی صدا به طوری که صحبت های فرد واضح شنیده نمی شود، گرفتگی عضلات که باعث می شود شخص دستپاچه شود و لرزش، عکس العمل های فیزیکی افراد خجالتی است.

از نظر روانشناسی نیز فرد خجالتی احساس عجز و ناتوانی می کند، خود را از انجام هر کاری حتی بسیار جزیی ناتوان می داند و کاملا تصور می کند مورد توجه طرف مقابل است و حرکاتش زیر ذره بین است. ارتباط برقرار کردن او با دیگران تحت تأثیر رابطه غالب و مغلوب است. از ملاقات با دیگران گریزان است و خود را حقیر و کوچک می پندارد. در موارد خیلی شدید، شخص تصور می کند دیگران می خواهند او مشکل و ناراحتی داشته باشد و به همین دلیل نه از کسی چیزی می خواهد و نه به کسی علاقه مند می شود.

● درمان کم رویی

درمان قطعی کم رویی، رفتار درمانی است تا در این صورت فرد خجالتی منشأ کم رویی، تشویش، ناراحتی های ذهنی و یاس و ناامیدی خود را بشناسد. این شیوه درمان، برای تمام افراد در سنین مختلف مناسب است و به فرد اجازه می دهد تا به تدریج در برابر موقعیت هایی که از آنها هراس داشته، دست و پنجه نرم کند. در این صورت روان درمانگر نقش افراد مختلف را بازی می کند و علل ترس و هول او بررسی می شود. در مورد درمان دارویی باید گفت که داروی مشخصی برای کم رویی وجود ندارد اما بعضی از داروها می تواند عکس العمل های فرد خجالتی را تا حدی کاهش دهد. شرکت در ورزش های گروهی و ایجاد رابطه صمیمانه با افراد گروه، بسیار مؤثر است و به فرد کمک می کند تا با انزوا و گوشه گیری مقابله کند.

در مورد کودکان خجالتی باید این نکته را مدنظر داشت که رفتار پدر و مادر بسیار مهم است. در مواردی که او در مسائل مدرسه یا روابطش با دیگران، اعتماد به نفس خود را از دست می دهد، والدین باید به او امیدواری و قوت قلب دهند.

نمی توان گفت که کم رویی الزاما یک مانع برای صحبت کردن و اظهارنظر محسوب می شود. بسیاری از بازیگران، خوانندگان و سخنرانان در ابتدای برنامه خود این موضوع را مطرح می کنند تا راحت تر بتوانند بر اضطراب خود غلبه کنند. مطمئناً در هنگام صحبت کردن این احتمال وجود دارد که فرد مورد سؤال قرار گیرد و ضعف هایش مشخص شود. اما در خلال گفتگوها و تقویت روابط عمومی، می توان خود را فردی کامل به دیگران معرفی کرد.

● گریز از مشکل؛ نگاه خوشبینانه به خود

خود را پشت سر دیگران مخفی نکنید و به دنبال بهانه نگردید تا از یک قرار ملاقات یا یک جلسه فرار کنید. بپذیرید که فردی خجالتی هستید. بدانید که بیشتر از آنچه تصور می کنید دیگران شما را قبول می کنند. شخص کم رو مسخره و احمق نیست، چنین فردی فقط بسیار حساس است. این فکر را به دیگران القا می کند که خواستار توجه و حمایتی مادرانه است. پیدا کردن دوست و پشتیبان چندان کار مشکلی نیست. به نزدیکانتان بگویید که چه شرایطی و روبرو شدن با چه کسانی شما را دستپاچه می کند. باید کم کم ایده های منفی را به دست فراموشی بسپارید و اعتماد به نفس پیدا کنید. اگر این مشکل زندگی شما را خیلی تحت تأثیر قرار داده به یک روانشناس مراجعه کنید و مطمئن باشید می تواند به ما کمک کند.

مریم سادات کاظمی