موج گرانی دیزل به اروپا می‌رسد؟

بررسی آمارهای اخیر بازار سوخت آمریکا نشان می‌دهد که قیمت دیزل با شتابی چشمگیر افزایش یافته و این رشد از افزایش قیمت سایر فرآورده‌های نفتی متمایز است. این پرسش مطرح است که آیا همه فرآورده‌ها به یک اندازه گران شده‌اند و دیزل صرفا به دلیل اثر مستقیم بر زندگی روزمره مردم پررنگ دیده می‌شود یا آنکه سازوکار عرضه و تقاضای دیزل به‌طور خاص دچار اختلال شده است. به باور دکتر رحمت، پاسخ در ترکیب همزمان چند شوک عرضه و ویژگی ساختاری اقتصاد آمریکا نهفته است که دیزل را از بنزین متمایز می‌کند. نخستین عامل به روسیه بازمی‌گردد که یکی از بزرگ‌ترین تامین‌کنندگان دیزل در جهان به شمار می‌رود. تحت تاثیر جنگ اوکراین و راهبرد تازه کی‌یف برای هدف قرار دادن پالایشگاه‌های روسیه، بخش قابل ملاحظه‌ای از دیزل صادراتی این کشور از بازار حذف شده است. از این رو جهان امروز با کمبود عرضه دیزل ناشی از جنگ اوکراین مواجه است. این کمبود در ادامه با کاهش یا قطع صادرات دیزل و بنزین از چین که خود پیامد جنگ ایران و آمریکاست تشدید شده و فشار مضاعفی بر موازنه جهانی فرآورده وارد کرده است.

عامل دوم به چرخه فصلی مصرف در آمریکا مربوط می‌شود. در آستانه پایان فصل سفرها در این کشور، مصرف بنزین رو به کاهش گذاشته در حالی که مصرف دیزل چنین روندی را دنبال نمی‌کند. دلیل این تفاوت به جایگاه دیزل در ساختار لجستیک آمریکا بازمی‌گردد. زنجیره تامین در فاصله اقیانوس اطلس تا اقیانوس آرام تا حد بسیار زیادی بر حمل جاده‌ای و ریلی متکی است که سوخت غالب آن دیزل است. از این رو آنچه بر میز صبحانه خانوار آمریکایی قرار می‌گیرد و آنچه در سبد مصرف و نیازهای روزمره اوست، به‌طور مستقیم از کرایه‌های حمل اثر می‌پذیرد. بر همین اساس، دیزل در مقایسه با بنزین نقش بسیار پررنگ‌تری در سبد معیشت مردم آمریکا دارد و افزایش قیمت آن با سرعت بیشتری به تورم کالاها و خدمات منتقل می‌شود.

عامل سوم به جابه‌جایی تقاضای اروپا به سمت آمریکا مربوط است. کاهش تولید دیزل در روسیه و انسداد دریایی در خاورمیانه در کنار افت صادرات فرآورده‌های … …