گروه سیاسی: محسن رضایی، دبیر شورایعالی امنیت ملی، شامگاه شنبه ۳۱ مرداد در گفتوگوی ویژه خبری شبکه خبر از مرحلهای تازه در سیاست دفاعی و دیپلماتیک ایران پس از جنگ ۱۲ روزه سخن گفت؛ مرحلهای که به گفته او بر پایه تجربههای بهدست آمده در جنگ و مذاکرات شکل میگیرد. رضایی این وضعیت را «تکامل» در راهبردهای دفاعی و سیاسی کشور توصیف کرد و گفت، تحول آغاز شده باید «سرآغاز رفتار دیپلماتیک ایران» و «سرآغاز دفاع مقتدرانه ایران در آینده» باشد.
رضایی در توضیح این رویکرد، جنگ و دیپلماسی را دو میدان تجربهاندوزی برای ایران دانست و گفت: «هم جنگ و هم دیپلماسی، دانشگاه تجربهاندوزی ماست تا به سمت رشد حرکت کنیم». از نگاه او، تجربه زمانی اهمیت پیدا میکند که از میدان عمل به تصمیم و راهبرد منتقل شود؛ به همین دلیل تصمیم رهبر انقلاب برای بهکارگیری فرماندهان باتجربه و استحکام ساختارهای دفاعی را نیز در همین چارچوب ارزیابی کرد و گفت، تجربههای یک سال گذشته باید در نبردهای آینده بهکار گرفته شود.
او در پاسخ به این پرسش که آیا تغییرات اخیر در ساختار امنیتی و دفاعی بهمعنای تغییر راهبرد جمهوری اسلامی است، گفت تعبیر دقیقتر «تکامل در راهبردهای دفاعی ایران» است. با این حال رضایی تأکید کرد که در «شیوه اداره و جنگ» تغییراتی ایجاد خواهد شد و «رفتار دیپلماتیک ایران» نیز دستخوش تحول میشود.
در این میان، تجربه مذاکرات با آمریکا جایگاه ویژهای در روایت رضایی داشت. او با انتقاد از عملکرد واشنگتن گفت آمریکاییها به مذاکرات و دیپلماسی «خیانت کردند» و حتی امضای خود را زیر پا گذاشتند. رضایی نتیجه این تجربه را نیاز به بازنگری در شیوه تعامل دیپلماتیک دانست و تصریح کرد: «بنابراین تحولی که امروز شروع شده یک تحول جدید خواهد بود؛ هم سرآغاز رفتار دیپلماتیک ایران و هم سرآغاز دفاع مقتدرانه ایران در آینده خواهد بود».
رضایی البته این بازنگری را محدود به رابطه با آمریکا ندانست. به گفته او، ایران پس از چندین دور مذاکره و تجربه بدعهدیهای آمریکا «بهشدت نیاز» دارد در رفتار دیپلماتیک خود اصلاحاتی انجام دهد. او گفت در این زمینه باید اصلاحاتی صورت گیرد اما همزمان تأکید کرد که سیاست خارجی و دفاعی کشور باید متناسب با تجربههای جدید و تصویری که از ایران در جهان شکل گرفته، تکامل پیدا کند. از نگاه دبیر شورایعالی امنیت ملی، این تغییر شرایط تنها به ایران مربوط نیست. او گفت «ایران امروز دیگر ایران قبل از جنگ نخواهد بود» و در مقابل، آمریکای پس از جنگ نیز دیگر همان آمریکای پیش از آن نیست. رضایی معتقد است، الگوهای رفتاری بینالمللی ایران تغییر کرده و «همه دنیا الان با یک نگاه جدید به ایران مینگرند»؛ بنابراین تهران نمیتواند در برابر این تغییر همان رفتارهای گذشته را ادامه دهد.
او یکی از مهمترین عرصههای این تغییر را توسعه فناوری دانست و تأکید کرد، سرعت توسعه فناوری باید با شتاب ادامه پیدا کند. در نگاه رضایی، تجربه جنگ زمانی به سرمایه راهبردی تبدیل میشود که به توانمندیهای تازه در حوزه دفاعی، فناوری و فرماندهی منجر شود. به همین دلیل نیز تأکید کرد، تصمیم رهبر انقلاب برای استفاده از فرماندهان باتجربه، بهمعنای انتقال تجربههای یک سال گذشته به نبردهای آینده است.
در کنار فناوری و ساختار دفاعی، رضایی بر یک مؤلفه غیرنظامی اما تعیینکننده نیز تأکید کرد: وحدت ملی. او گفت، دشمن روی تفرقه و اختلاف حساب کرده و این مسئله را حتی مهمتر از حمله نظامی میداند. رضایی با تأکید بر اینکه «وحدت ما کمتر از لانچرها در مقابل تفرقهآمیزی آنها نیست»، وحدت را بخشی از قدرت ملی و لازمه عبور از مرحله جدید معرفی کرد. او همچنین ظرفیت رسانهها، قلمزنان و تریبونها را از جمله سرمایههایی دانست که میتوانند به این روند کمک کنند.
