نقشه مسیرهای تجاری خاورمیانه؛ از تنگه هرمز تا راه‌های زمینی جایگزین

همشهری آنلاین - گروه سیاسی: از کامیون‌های عراق و ترکیه تا خطوط ریلی ایران و پروژه‌های انتقال نفت، جنگ ایران وابستگی تاریخی خاورمیانه به مسیرهای دریایی را به چالش کشیده است؛ هرچند مسیرهای زمینی هنوز از نظر هزینه و ظرفیت با دریا فاصله زیادی دارند.

اختلال در تردد کشتی‌ها از تنگه هرمز، تجارت منطقه را وارد مرحله تازه‌ای کرده است؛ مرحله‌ای که در آن نه فقط جاده و راه‌آهن، بلکه مرزهای زمینی، خطوط لوله و حتی مسیرهای دریایی جایگزین به عناصر اصلی امنیت اقتصادی تبدیل شده‌اند.

ایران بیش از دیگر کشورهای منطقه به سمت استفاده از مرزهای زمینی حرکت کرده است. فایننشال تایمز در گزارشی که ۱۸ سپتامبر منتشر کرد، نوشت بیش از ۸۰ درصد تجارت دوطرفه ایران پیش از جنگ از طریق بنادر جنوبی انجام می‌شد، اما اکنون بخش قابل توجهی از این تجارت به سمت مرزهای زمینی تغییر مسیر داده است.

مرز گوربولاک ترکیه با ایران به یکی از نقاط مهم این تغییر تبدیل شده است. طبق داده‌های گمرکی ایران، واردات از این مرز در ۵ ماه منتهی به ۱۲ اوت ۲۵۰ درصد افزایش یافته و شمار کامیون‌های عبوری از ترکیه به ایران به حدود ۵۰۰ دستگاه در روز رسیده است؛ رقمی که حدود ۳۰ درصد بیشتر از سال گذشته است. تجارت دوجانبه ایران و ترکیه نیز در نیمه نخست سال ۱۹ درصد افزایش یافته و به ۳.۲ میلیارد دلار رسیده است.

اما افزایش تردد جاده‌ای به معنای جایگزینی ساده دریا نیست. یک صف کامیون‌ها در مرز گوربولاک تا ۷ کیلومتر کشیده شده و رانندگان از انتظارهای طولانی سخن می‌گویند. … …