خزر در مرز هشدار لزوم همکاری فراتر از سیاست

به‌طور کلی، روند برگزاری این کاپ را از نظر شکل‌گیری همکاری اجرایی و واقعی - نه صرفاً روی کاغذ - میان پنج کشور ساحلی خزر چگونه ارزیابی می‌کنید؟

ابتدا باید به این نکته اشاره کنم که پیش از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، تنها دو کشور در دو سوی دریای خزر قرار داشتند. در دوران جنگ سرد، اتحاد جماهیر شوروی یک ابرقدرت بود و در عمل امکان فعالیت گسترده از سوی ما در دریای خزر وجود نداشت. در دوره پهلوی نیز، در سال‌های طولانی‌ای که ایران و اتحاد جماهیر شوروی تنها همسایگان این دریا بودند، امکان حضور ایران فراتر از خط فرضی آستارا ـ حسین‌قلی چه در بحث کشتیرانی و چه هر فعالیت دیگری وجود نداشت. یکی از پیامدهای فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی این بود که به جای دو کشور، تعداد کشورهای اطراف کاسپین به پنج کشور، ایران، روسیه، قزاقستان، آذربایجان و ترکمنستان رسید. از زمان سقوط اتحاد جماهیر شوروی تا امروز بسیاری از مباحث مربوط به دریای کاسپین به خاطر پیچیدگی موضوعات، پیشرفت چندانی نسبت به سه دهه گذشته نداشته است. اما حوزه محیط‌ زیست از جمله زمینه‌هایی بود که پنج کشور توانستند در آن نسبتاً زودتر به تفاهم برسند.محیط زیست خیلی تابع مرزهای سیاسی نیست. مسائل دریا هم با توجه به گذشت زمان، تغییرات اقلیمی، کاهش شدید تراز دریای کاسپین و... فزاینده شد. در 30 سال گذشته هم افزایش سطح آب و پیشروی دریا در دهه 70 شمسی و هم پسروی شدید دریا را در سال‌های اخیر داریم. این پسروی در مناطق شمالی که عمق کمتری داشته‌اند، خیلی شدید‌تر است تا سمت کشور ما. کنوانسیون تهران در سال ۲۰۰۳ شکل گرفت و در سال ۲۰۰۶ به امضا رسید و اجرایی شد. البته در همین حوزه نیز همچنان چالش‌ها و مسائل متعددی وجود دارد. …