مسعود پزشکیان از ۷ مرداد ۱۴۰۳ ریاست دولت چهاردهم را بر عهده گرفت و در این مدت با مجموعهای از تحولات سیاسی و اقتصادی مواجه شد. ترور اسماعیل هنیه در تهران، افزایش تنشهای منطقهای، جنگ ۱۲ روزه، حوادث دیماه و در ادامه جنگ ایران، آمریکا و اسرائیل، از جمله رخدادهایی بودند که بر فضای اقتصادی کشور اثر گذاشتند.
افزایش نااطمینانی سیاسی، تحریمها، فشارهای ارزی و تورم بالا نیز باعث شد قیمت داراییها در این دوره با رشد قابل توجهی همراه شود. در چنین فضایی، دلار از ابتدای دولت پزشکیان تاکنون ۲۴۶ درصد رشد کرده، در حالی که شاخص بورس در همین بازه افزایش ۱۸۸ درصدی را ثبت کرده است. دلار در دولت پزشکیان ۲۴۶ درصد رشد کرد
بررسی عملکرد بازار ارز در دولت چهاردهم نشان میدهد دلار یکی از بازارهای مهم و اثرپذیر از تحولات سیاسی بوده است. نرخ دلار از زمان آغاز ریاستجمهوری مسعود پزشکیان تاکنون ۲۴۶ درصد افزایش یافته است.
این میزان رشد نشان میدهد افزایش ریسکهای سیاسی و اقتصادی، فشار تورمی و محدودیتهای ارزی، نقش مهمی در تغییرات نرخ ارز داشتهاند. با وجود این، دلار در این دوره از نظر بازدهی اسمی، پایینتر از طلا و سکه قرار گرفته است. بازدهی بورس در دولت پزشکیان به ۱۸۸ درصد رسید
بازار سرمایه نیز در دولت چهاردهم رشد قابل توجهی را تجربه کرده است. شاخص بورس در این مدت ۱۸۸ درصد افزایش یافته، اما همچنان حدود ۵۸ واحد درصد پایینتر از رشد دلار قرار دارد.
به این ترتیب، مقایسه عملکرد بورس و دلار نشان میدهد در دوره ریاستجمهوری پزشکیان، بازار ارز عملکرد بهتری نسبت به بازار سهام داشته است. این فاصله را میتوان در کنار متغیرهایی مانند تورم، نرخ ارز، ریسکهای سیاسی و تغییر انتظارات سرمایهگذاران بررسی کرد.
البته رشد ۱۸۸ درصدی بورس به معنای زیانده بودن بازار سرمایه نیست، بلکه نشان میدهد سرعت افزایش شاخص بورس در این بازه از رشد نرخ دلار کمتر بوده است. مقایسه دلار و بورس در دولتهای مختلف
برای مقایسه عملکرد دولت پزشکیان با دولتهای گذشته، یک بازه زمانی مشابه حدود دو ساله در نظر گرفته شده است. با استفاده از این روش، امکان مقایسه عملکرد دلار و بورس در شرایط زمانی مشابه فراهم میشود.
در دولت یازدهم و در دوره دو ساله ریاستجمهوری حسن روحانی از مرداد ۱۳۹۲ تا شهریور ۱۳۹۴، دلار تنها حدود ۲.۵ درصد رشد کرد، در حالی که بورس در همین بازه ۱۲.۱ درصد افزایش یافت.
در آن دوره، مذاکرات هستهای و در نهایت دستیابی به توافق برجام، فضای سیاسی و اقتصادی کشور را تحت تأثیر قرار داده بود. کاهش ریسکهای سیاسی و افزایش انتظارات درباره بهبود روابط خارجی به ثبات نسبی بازار ارز کمک کرد و در همین شرایط، بورس توانست عملکرد بهتری نسبت به دلار داشته باشد. جهش دلار و بورس در دولت دوم روحانی
شرایط در دوره دوم ریاستجمهوری حسن روحانی کاملاً متفاوت بود. از ۱۲ مرداد ۱۳۹۶ تا ۷ شهریور ۱۳۹۸، دلار حدود ۱۹۲ درصد رشد کرد و بورس نیز افزایش ۲۴۹ درصدی را تجربه کرد.
خروج آمریکا از برجام و بازگشت تحریمها از سال ۱۳۹۷، یکی از عوامل مهم تغییر فضای بازار ارز بود و دلار جهش قابل توجهی را تجربه کرد.
در همین دوره، بورس نیز وارد یکی از کمسابقهترین دورههای رونق خود شد. رشد شاخص و افزایش بازدهی بازار سهام موجب شد تعداد زیادی از مردم با هدف کسب سود وارد بورس شوند و بخشی از سرمایه خود را از سایر بازارها به بازار سرمایه منتقل کنند.
در اوج این روند حتی گزارشهایی درباره فروش خانه، خودرو و سایر داراییها برای ورود سرمایه به بورس منتشر شد. با این حال، این رونق پایدار نماند و از مرداد ۱۳۹۹ بازار سهام وارد روند نزولی شد؛ اتفاقی که زیان سنگینی را به بخش قابل توجهی از سهامداران تازهوارد تحمیل کرد. عملکرد دلار و بورس در دولت رئیسی
در دوره ریاستجمهوری مرحوم ابراهیم رئیسی، از ۱۲ مرداد ۱۴۰۰ تا ۷ شهریور ۱۴۰۲، دلار حدود ۹۱.۱ درصد رشد کرد، در حالی که بازدهی بورس به ۵۲.۴ درصد رسید.
در نتیجه، در این دوره نیز بازار ارز از نظر رشد اسمی عملکرد بهتری نسبت به بورس داشت. این مقایسه نشان میدهد رابطه میان عملکرد دلار و بورس در دورههای مختلف تابع شرایط اقتصادی و سیاسی هر دوره بوده و نمیتوان یک الگوی ثابت برای آن در نظر گرفت. کاهش موقت قیمت دلار، طلا و سکه با تغییر فضای خبری
بازار ارز و طلا در روزهای اخیر نیز نمونه دیگری از تأثیرپذیری قیمتها از اخبار سیاسی و اقدامات بازارساز را نشان داد. پس از ثبت رکوردهای جدید، قیمت دلار، تتر، طلا و سکه وارد فاز اصلاحی شدند.
عرضه ۵۰۰ میلیون دلار از سوی بانک مرکزی و انتشار برخی سیگنالهای سیاسی مثبت، از جمله عواملی بودند که به کاهش التهاب بازار کمک کردند. همچنین اخبار مربوط به سفر عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، و رایزنیهای منطقهای مورد توجه معاملهگران قرار گرفت.
این تحولات نشان میدهد در شرایطی که انتظارات تورمی و ریسک سیاسی بالاست، حتی اخبار کوتاهمدت نیز میتواند جهت معاملات بازار ارز و طلا را تغییر دهد. طلا و سکه؛ برندگان بزرگ بازارها در دولت پزشکیان
با مقایسه عملکرد بازارهای مختلف از ابتدای ریاستجمهوری پزشکیان تاکنون، طلا و سکه در صدر جدول بازدهی قرار گرفتهاند.
طلای ۱۸ عیار با رشد ۵۵۴ درصدی، بالاترین بازدهی را در میان داراییهای مورد بررسی ثبت کرده است. به این ترتیب، قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار در این مدت بیش از شش برابر شده است.
طلای آبشده نیز با بازدهی ۵۴۹ درصدی تقریباً همپای طلای ۱۸ عیار حرکت کرده و در رتبه دوم قرار گرفته است. موبایل از سکه امامی هم بیشتر رشد کرد
یکی از نکات قابل توجه در مقایسه بازارها، عملکرد بازار موبایل است. بر اساس این بررسی، یک مدل از تلفن همراه برند سامسونگ با رشد ۴۶۴ درصدی، سومین بازدهی بالای جدول را ثبت کرده و حتی از سکه امامی نیز عملکرد بهتری داشته است.
این اختلاف بازدهی از یک منظر نشان میدهد در دوره تورمی، خرید برخی کالاهای مصرفی بادوام نیز میتواند از نظر حفظ ارزش اسمی دارایی اهمیت پیدا کند. برای مثال، فردی که در ابتدای این دوره به یک تلفن همراه نیاز داشته اما خرید آن را به تعویق انداخته و سرمایه خود را به سکه تبدیل کرده باشد، از منظر قیمت همان کالا با افزایش هزینه بیشتری برای خرید مواجه شده است. بازدهی سکه امامی به ۴۲۸ درصد رسید
سکه امامی با رشد ۴۲۸ درصدی در رتبه بعدی قرار گرفته است. نیمسکه نیز ۳۹۱ درصد، سکه گرمی ۳۵۷ درصد و ربعسکه ۳۰۶ درصد افزایش قیمت داشتهاند.
تفاوت بازدهی قطعات مختلف سکه نشان میدهد عملکرد بازار سکه تنها به تغییرات قیمت طلای جهانی و نرخ دلار وابسته نیست و تغییرات حباب سکه نیز میتواند نقش مهمی در میزان بازدهی هر قطعه داشته باشد. دلار و بورس از طلا عقب ماندند
در این مقایسه، دلار با رشد ۲۴۶ درصدی پایینتر از طلای ۱۸ عیار، طلای آبشده، موبایل و انواع سکه قرار گرفته است. با وجود این، رشد بیش از دو برابری نرخ دلار در این دوره نشاندهنده افزایش قابل توجه سطح عمومی قیمتها و فشارهای موجود بر بازار ارز است.
بورس نیز با بازدهی ۱۸۸ درصدی پایینتر از دلار قرار دارد و خودرو با رشد ۱۵۲ درصدی در رتبه بعدی قرار گرفته است. بنابراین از نظر رشد اسمی قیمت، این دو بازار فاصله محسوسی با طلا و سکه داشتهاند.
اونس جهانی طلا نیز در این مدت حدود ۹۴ درصد افزایش یافته است. بنابراین بخشی از رشد قیمت طلا در بازار داخلی را میتوان در کنار افزایش نرخ دلار و بخشی دیگر را در ارتباط با رشد قیمت جهانی طلا تحلیل کرد. برنده بزرگ بازارها در دولت پزشکیان کدام بود؟
تصویر کلی بازارها از ابتدای ریاستجمهوری پزشکیان تاکنون یک پیام روشن دارد؛ طلا و سکه بزرگترین برندگان این دوره از نظر بازدهی اسمی بودهاند. طلای ۱۸ عیار و طلای آبشده با رشد بیش از ۵۴۰ درصدی در صدر قرار گرفتهاند و پس از آنها نیز موبایل و انواع سکه بازدهیهای قابل توجهی ثبت کردهاند.
در میان داراییهای مورد بررسی، دلار با رشد ۲۴۶ درصدی عملکردی بهتر از بورس و خودرو داشته، اما همچنان از طلا، سکه و حتی موبایل عقب مانده است. آینده بورس و دلار به سیاست و اقتصاد گره خورده است
مقایسه عملکرد بازارها در دولتهای مختلف نشان میدهد هرچه نااطمینانیهای سیاسی و اقتصادی افزایش یافته، رفتار دلار و بورس نیز متفاوتتر شده است. در برخی دورهها بورس توانسته از دلار جلو بزند و در برخی دورههای دیگر، بازار ارز عملکرد بهتری داشته است.
به همین دلیل، ارزیابی عملکرد این دو بازار بدون در نظر گرفتن شرایط کلی اقتصاد، تورم، سیاست خارجی، تحریمها و انتظارات سرمایهگذاران تصویر کاملی ارائه نمیدهد.
اگر شرایط سیاسی و اقتصادی کشور به سمت ثبات، کاهش ریسکهای سیاسی، کنترل تورم و بهبود چشمانداز اقتصادی حرکت کند، میتوان انتظار داشت فشار بر بازار ارز کاهش پیدا کند و بورس نیز از افزایش اعتماد سرمایهگذاران و بهبود فضای اقتصادی بهرهمند شود.
در چنین شرایطی، احتمال تکرار جهشهای شدید نرخ دلار کاهش مییابد و بازار سرمایه میتواند فرصت بیشتری برای رشد و جبران بخشی از فاصله خود با بازارهای رقیب داشته باشد.
