«کوساما» در ۲۲ مارس ۱۹۲۹ در ماتسوموتوی ژاپن به دنیا آمد و دوران کودکی ناخوشایندی را تجربه کرد. خانوادهٔ ثروتمند او دارای گلخانههای پرورش گیاه بودند و کوساما تا سن ۱۰ سالگی مینشست و گلها را نقاشی میکشید و در نهایت آثار پر از نقطههای خالخالی، بعدها به امضای جهانی او تبدیل شد.
«کوساما» از کودکی دچار توهماتی شد که در آنها، گلها دور او جمع میشدند و با او حرف میزدند. مکانیسم مقابل او این بود که آنچه را میدید، نقاشی کند. این نقطهها از توهماتی الهام گرفته شده بودند که گمان میرود ریشه در یک کودکی پر از تروما داشته باشند.
در طول جنگ جهانی دوم، کوسامای ۱۳ ساله برای تولید پارچه برای چترهای نجات ارتش ژاپن فراخوانده شد. او بعدها در کیوتو، نیهونگا (سبک سنتی نقاشی ژاپنی) را آموخت، اما از محدودیتهای آن ناامید شد و از سبک سنتی ژاپنی که آموزش میدید، فاصله گرفت. او در سال ۱۹۵۸ ژاپن را به مقصد نیویورک ترک کرد. در آنجا با نقاشیهای «شبکهٔ بینهایت» خود که از نقطههای خالخالی ضخیم که در سراسر بوم گسترده شده بودند، به موفقیتی چشمگیر دست یافت. در سال ۱۹۶۲، اولین تابلو از این مجموعه را به قیمت ۷۵ دلار به فرانک استلا و جاد فروخت.
کوساما نخستینبار در اواخر دههٔ ۱۹۵۰ مجموعه «شبکههای بیپایان» را با پر کردن بومها از حلقههای هندسی بیانتها که تمام فضا را اشغال میکردند، آغاز کرد. کوسامای جوان گاهی تا ۵۰ ساعت بیوقفه روی این نقاشیها کار میکرد و خواب و غذا را فدای خلق اثر میکرد. یکی از آثار اولیهٔ این مجموعه با نام «بدون عنوان» (شبکهها) که به سال ۱۹۵۹ مربوط است، در سال ۲۰۲۲ در خانهٔ حراج فیلیپس نیویورک به قیمت ۱۰.۵ میلیون دلار فروخته شد و رکورد بالاترین قیمت برای اثر کوساما را ثبت کرد. شبکههای بیپایان [Orupx] (۲۰۱۳) ستارهٔ نمایشگاه آرت بازل هنگکنگ در همان سال بود و با قیمت ۳.۵ میلیون دلار به فروش رسید که بالاترین قیمت ثبتشده برای اثری در آن نمایشگاه بود.
کوساما وقتی ۳۷ ساله بود، روی چمنزار بیرون پاویون ایتالیا در سیوسومین بینال ونیز، ۱۵۰۰ گوی نقرهای بهاندازهٔ توپ فوتبال چید. اما مشکل این بود که او دعوت رسمی برای این کار نداشت. در نهایت پس از اینکه کوساما فروش این کرههای آینهای به عابران، هرکدام به قیمت حدود ۲ دلار را آغاز کرد، مسئولان بینال او را از محوطه بیرون کردند.
کوساما همیشه گفته که بهصورت شفاهی از لوسیو فونتانا نقاش و مجسمهسازی که آن سال نمایندهٔ ایتالیا بود، اجازهٔ اجرای این هنر چیدمان را گرفته بود. او با کیمونویی طلایی در کنار تابلویی که روی آن نوشته بود «باغ نارسیس، کوساما» ایستاده بود و اثری خلق کرد که هم چیدمان هنری و هم اجرای زنده بود. «باغ نارسیس» یکی از شاخصترین اجراهای کوساما تلقی میشود.
اما دههٔ ۷۰، دوران پرتلاطمی از نظر عاطفی برای کوساما بود. مرگ شریک عاطفی او در سال ۱۹۷۲ ضربه بزرگی به او زد. کوساما سال بعد به ژاپن بازگشت. پدرش در ۱۹۷۴ فوت کرد و در ۱۹۷۷ او خود را در بیمارستان روانپزشکی سیوا در توکیو بستری کرد که دورههای کاردرمانی هنری ارائه میداد و ثبات لازم را برای کوساما فراهم آورد تا بدون حواسپرتی، پروژههایش را دنبال کند. او تصمیم گرفت برای همیشه در آنجا زندگی کند و هر روز از صبح تا شب در استودیوی نزدیکش کار میکرد.
شهرت کوساما در اواخر دههٔ ۱۹۸۰ بار دیگر احیا شد و او در سال ۱۹۸۹ شاهد اولین نمایشگاه بزرگ از آثارش در مرکز بینالمللی هنر معاصر نیویورک بود.
کوساما با احیای توجه جهانی به آثارش، در سال ۱۹۹۳ بهطور رسمی نمایندهٔ ژاپن در دوسالانه ونیز شد. او یک اتاق آینهای پر از مجسمههای کدو ارائه کرد که با نقطههای سیاه پوشانده شده بودند. او برای این اثر تحسین شد. از آن پس، کدو به نماد کوساما تبدیل شد. کدو تنبلها با شکل و رنگ عجیب خود منبعی از انرژی بودند و الهامبخش مادامالعمر و موضوع محبوب آثار او محسوب میشدند. در سال ۱۹۹۴، او یک کدوی حدوداً ۲.۵ متری از جنس فایبرگلاس و پلاستیک را روی اسکلهٔ جزیرهٔ نائوشیما در استان کاگاوا نصب کرد. این اثر یکی از بزرگترین کدوهای او تا آن زمان بود و نخستین اثری بود که در فضای باز به نمایش درآمد.
کوساما در دههٔ ۲۰۰۰، تمرکز خود را از دنیای سبزیجات و صیفیجات به دنیای گلها تغییر داد. مجموعهای از گلهای ساختهشده از فایبرگلاس و پلاستیک، از ارتفاع یک تا پنج متر، در نمایشگاهی از آثار او در گالری Gagosian واقع در لسآنجلس، به مناسبت هشتادمین سال تولدش، به نمایش درآمدند. این مجموعه گلها بعداً در استرالیا و باغهای Tuilleries در پاریس نیز به نمایش گذاشته شدند. همانطور که گفته شد کوساما از کودکی شیفتهٔ گلها بوده است.
یک گشت سریع در اینستاگرام کافی است تا محبوبیت «اتاقهای آینه بینهایت» کوساما در «تیت مدرن» لندن را ثابت کند. افراد زیادی از علاقهمندان به هنر، عکسی سلفی در این تالارهای آینهای گرفتهاند. کوساما نخستین «اتاق آینهای بینهایت» خود را در سال ۱۹۶۵ در گالری ریچارد کاستلن در نیویورک ساخت. این اتاقها کوچک هستند و تماماً با آینه پوشیده شدهاند (روی دیوارها، سقف و کف) که حس بیانتهایی را ایجاد میکند. اگر این اتاقها از کدو تنبل پر شده باشند، این یک نمایشگاه «بینهایت کدو تنبل» است.
با توجه به اینکه بیش از ۲۰ اتاق آینهای ساختهٔ کوساما در سراسر جهان وجود دارد، موزه «هرشهورن اسمیتسونین» در واشنگتن با به نمایش گذاشتن همزمان ۶ مورد از این اتاقها در نمایشگاه سال ۲۰۲۲ تاریخساز شد. با وجود اجرای هفتماههٔ این نمایشگاه، به دلیل استقبال زیاد مخاطبان مدت زمان آن تمدید شد.
یک نمایشگاه بزرگ در استرالیا به بررسی سیر تکامل آثار هنری کوساما پرداخت. «گالری ملی ویکتوریا» در دسامبر ۲۰۲۴ یکی از گرانترین نمایشگاههای تاریخ خود را با نمایش آثار هشت دهه از فعالیت کوسامای ۹۵ ساله برگزار کرد. در این نمایشگاه ۱۸۰ اثر متشکل از داراییهای «گالری ملی ویکتوریا» و آثاری که از سایر مؤسسات به امانت گرفته شده بودند، آثار اولیهٔ کوساما را با جدیدترین آثارش، از جمله نخستین نمایش استرالیایی دو هنر چیدمان و یک «اتاق بینهایت» پیوند داد.
اما «کوساما» در دوران حیات خورد رکوردشکنی نیز کرد؛ در سال ۲۰۱۴، اثر «سفید شماره ۲۸» او در حراجی به قیمت ۷.۱ میلیون دلار فروخته شد که در آن زمان رکوردی برای یک هنرمند زن زنده بود.
«کوساما» همچنین در سال ۲۰۱۷، یک موزهٔ کامل را در توکیو افتتاح کرد که به آثار خالخالی او اختصاص داشت.
انتهای پیام
