نویسندگی پشت تریبون!

هفت صبح|  نویسنده روزگاری پشت میز کارش شناخته می‌شد، میان کاغذهای خط‌خورده، جمله‌هایی که بارها بازنویسی می‌شدند و کتاب‌هایی که شاید سال‌ها برای انتشارشان وقت صرف کرده بود. امروز ممکن است نویسنده‌ای را بشناسیم که هر هفته در برنامه‌ای حضور دارد، درباره عشق و تنهایی حرف می‌زند، در همایش‌ها سخنرانی می‌کند و ویدئوهایش هزاران بار دست‌به‌دست می‌شوند، ولی اگر سراغ تازه‌ترین اثر جدی‌اش را بگیریم، به سکوتی طولانی برسیم.

 

انگار در بخشی از فضای فرهنگی، نویسندگی به حرفه‌ای تبدیل شده که انجام‌دادن مهم‌ترین وظیفه‌اش چندان ضرورتی ندارد! برنامه‌هایی مانند «کتاب‌باز» و «اکنون» با آوردن نویسندگان، مترجمان و چهره‌های فرهنگی مقابل دوربین، سهمی در عمومی‌تر شدن گفت‌وگو درباره ادبیات داشته‌اند. این دستاورد ارزشمند است، ولی در حاشیه آن، پدیده‌ای قابل تأمل رشد کرده است؛ تبدیل اهل قلم به شخصیت‌های محبوب رسانه‌ای که گاهی اعتبارشان بیشتر مدیون قدرت بیان، جذابیت ظاهری و مهارت حضور مقابل دوربین است تا کیفیت و استمرار فعالیت ادبی.

   نویسنده‌ای که به جای کتاب، خودش را منتشر می‌کند

رسانه تصویری قواعد خودش را دارد. آدم خوش‌صحبت، خوش‌بیان و مسلط به جمله‌های تأثیرگذار، شانس بیشتری برای دیده‌شدن پیدا می‌کند. نویسنده‌ای که بتواند درباره رنج انسان معاصر، روابط عاطفی یا معنای زندگی چند دقیقه جذاب حرف بزند، به‌سرعت در شبکه‌های اجتماعی تکثیر می‌شود. مخاطب نیز گاهی پیش از خواندن یک صفحه از آثار او، شیفته شخصیت رسانه‌ای‌اش می‌شود. اینجاست که معیار شهرت تغییر می‌کند.

 

نویسنده دیگر الزاماً با جهان داستانی، قدرت تخیل یا جسارت فکری‌اش شناخته نمی‌شود؛ چند جمله مناسب برای برش‌خوردن در اینستاگرام می‌تواند او را به چهره‌ای پرطرفدار تبدیل کند. حتی پیچیدگی اندیشه نیز باید در قالب توصیه‌هایی کوتاه و خوش‌مصرف بسته‌بندی شود. خطر اصلی، شکل‌گیری نوعی ادبیات شفاهیِ بی‌کتاب است؛ فرهنگی که در آن درباره نوشتن فراوان صحبت می‌شود، ولی محصول خلاقه چندانی پدید نمی‌آید. شهرت نویسنده از آثارش جلو می‌زند و سرانجام خود او به مهم‌ترین محصول فرهنگی خویش تبدیل می‌شود.

  اقتصاد سخنرانی، وسوسه‌ای شیرین‌تر از نوشتن

نوشتن کاری … …