ایران چگونه حافظه شکست را به قدرت تبدیل کرد؟

نورنیوز-گروه سیاسی : در میان بهت و حیرت جهانیان، ملت بزرگ ایران امروز اقتدار خویش را با تکیه بر سه ضلع «خیابان، میدان و دیپلماسی» به رخ دشمنان این سرزمین کشیده است؛ اقتداری که ریشه در تجربه‌ای تلخ و تاریخی دارد. ۸۵ سال پیش، در سوم شهریور ۱۳۲۰، نیروهای متفقین با محوریت انگلیس، آمریکا، فرانسه و اتحاد جماهیر شوروی، بی‌اعتنا به اعلام بی‌طرفی ایران در جنگ جهانی دوم، مرزهای کشور را درنوردیدند و ایران را به اشغال خود درآوردند؛ رویدادی که در سایه وادادگی حکومت پهلوی و فقدان پیوند واقعی میان حاکمیت و مردم، یکی از تلخ‌ترین صفحات تاریخ معاصر ایران را رقم زد. بی‌طرفی بی‌پشتوانه، تضمین امنیت نیست

اشغال ایران در حالی صورت گرفت که حکومت وقت رسماً بی‌طرفی کشور را اعلام کرده بود؛ اما تجربه شهریور ۱۳۲۰ نشان داد که در منطق قدرت، بی‌طرفیِ فاقد پشتوانه اقتدار، نمی‌تواند سپری در برابر زیاده‌خواهی قدرت‌های بزرگ باشد. غرب در آن روزها نشان داد که آنچه در مناسبات بین‌المللی بیش از هر چیز اصالت دارد، منافع قدرت‌هاست و حتی حقوق و قواعد بین‌الملل نیز در بسیاری از بزنگاه‌ها تحت تأثیر همین موازنه قدرت قرار می‌گیرد.

از همین رو، مهم‌ترین درس آن روزگار، ضرورت «قوی شدن» است؛ اقتداری که صرفاً در سلاح و توان دفاعی خلاصه نمی‌شود، بلکه بر شالوده وحدت ملی، انسجام اجتماعی، اقتصاد قدرتمند، فرهنگ ریشه‌دار و دانش بومی استوار است. کشوری که توان دفاع از خود و اراده صیانت از منافع ملی را نداشته باشد، حتی اگر بی‌طرفی خود را فریاد بزند، ممکن است در معادلات قدرت به موضوع تصمیم دیگران تبدیل شود. وقتی حق تعیین سرنوشت به گروگان گرفته شد …