چین و همسایه‌ها در آزمون تحریم‌های ایران | نفت ما

در گزارش الجزیره آمده است که وزارت امور خارجه آمریکا نیز در بیانیه‌ای اعلام کرد: «ایالات متحده مقام‌های نظامی ایران و شبکه‌های دخیل در خرید تسلیحات و جمع‌آوری اطلاعات را هدف قرار می‌دهد. این تحریم‌ها نهادهای ایرانی را هدف می‌گیرد که برای هدف قرار دادن نیروهای آمریکایی و متحدانشان در منطقه، اطلاعات جمع‌آوری می‌کردند.»

وزارت امور خارجه آمریکا همچنین اعلام کرده است که به آنچه «اخلال، افشاگری و برچیدن فعالیت‌های نظامی و هسته‌ای ایران» خوانده، ادامه خواهد داد و واشنگتن از جامعه جهانی می‌خواهد برای پاسخگو کردن افرادی که به ادعای آمریکا در فعالیت‌های ایران نقش دارند، با این کشور همراه شوند.

وزارت خارجه آمریکا همچنین اعلام کرده است که شرکت‌های کشتیرانی و واسطه‌هایی را هدف قرار می‌دهد که در انتقال نفت ایران از مسیر امارات متحده عربی، چین، سنگاپور و اروپا نقش دارند.

با توجه به اینکه آمریکا در دور جدید فشارها، شبکه‌های حمل‌ونقل، واسطه‌ها و تجارت نفت ایران را هدف گرفته است، آیا این اقدامات می‌تواند مسیرهای تجاری ایران را واقعاً مسدود کند یا چین و سایر شرکای تجاری همچنان می‌توانند بخشی از این فشارها را خنثی کنند؟

حذف ایران از بازار جهانی، تأثیر چندانی بر بازارها نمی‌گذارد

مرتضی بهروزی‌فر، کارشناس حوزه انرژی، در گفت‌وگو با «نفت ما» درباره اقدامات جدید آمریکا علیه ایران گفت: «آمریکا با این اقدام به دنبال محصور کردن ایران و قطع ارتباط آن با دنیاست و متأسفانه این قدرت را هم دارد که فشار بیشتری به ایران وارد کند.»

وی با اشاره به وضعیت صادرات نفت ایران اظهار کرد: «ما عملاً صادرات نفت چندانی نداریم. حتی در حدود هفت یا هشت سال گذشته نیز صادرات قابل توجهی نداشتیم. اگر بخواهیم وضعیت را در مقایسه با ظرفیت مازاد تولید کشورهای حوزه خلیج فارس ببینیم، حجم صادرات ایران پیش از جنگ هم چندان بالا نبود.»

بهروزی‌فر افزود: «در شرایط جنگی، صادرات کشورهای منطقه نیز با اختلال مواجه شده است. با این حال، مسئله مهم این است که نقش ایران در بازار انرژی و اقتصاد جهانی آن‌قدر کوچک شده که حذف ایران از بازار جهانی، تأثیر چندانی بر بازارها نمی‌گذارد. متأسفانه امروز نه در اقتصاد جهانی نقش تعیین‌کننده‌ای داریم و نه در بازار انرژی جهان.»

این کارشناس حوزه انرژی درباره مشکلات ایجادشده در تأمین بنزین نیز گفت: «مشکلی که در حال حاضر برای بنزین پیش آمده، صرفاً به این موضوع برمی‌گردد که امکان واردات بنزین نداریم. به دلیل محاصره دریایی، واردات بنزین امکان‌پذیر نیست و این حجم از بنزین هم نمی‌تواند از مسیر زمینی تأمین شود. اگر اتفاقی که از دوشنبه آغاز شده، ادامه پیدا کند و به تشدید تحریم‌ها و محاصره اقتصادی شدیدتر منجر شود، طبیعتاً فشار بیشتری به کشور وارد خواهد شد و می‌تواند مشکلات موجود را تشدید کند.»

چین تا کجا حاضر به حمایت از ایران است؟

بهروزی‌فر درباره واکنش چین به شرایط جدید نیز اظهار کرد: «ما قرارداد ۲۵ ساله با چین داشتیم، اما اگر به عملکرد چین در این سال‌ها نگاه کنیم، باید ببینیم این کشور چه میزان سرمایه‌گذاری در ایران انجام داده است؟ اینکه انتظار داشته باشیم یک کشور خودش را در معرض تحریم‌های آمریکا قرار دهد و به دلیل حمایت از ایران با بزرگ‌ترین اقتصاد دنیا دچار مشکل شود، منطقی نیست و چین طبیعتاً منافع ملی خودش را در نظر می‌گیرد.»

این کارشناس حوزه انرژی تصریح کرد: «اگر چین احساس کند ارتباط با ایران منافع ملی‌اش را به خطر می‌اندازد، مثلاً با تعرفه‌های سنگین مواجه شود یا دسترسی‌اش به بازار آمریکا با مشکل روبه‌رو شود، مسلماً اولویت را به منافع خودش می‌دهد و ممکن است ایران را کنار بگذارد.»

بهروزی‌فر ادامه داد: «امیدواریم وضعیت بهتر شود و به یک جمع‌بندی برسیم تا تفاهم‌نامه‌ای که دو، سه ماه پیش بسته شد، دوباره قابلیت اجرا پیدا کند. در این صورت می‌توان چارچوب‌های لازم را برای بهبود شرایط اقتصادی کشور در سال‌های آینده مشخص کرد. اگر این وضعیت ادامه پیدا کند، مسلماً مردم کشور با مشکلات بیشتری مواجه خواهند شد.»

نباید روی حمایت سایر کشورها حساب باز کرد

این کارشناس حوزه انرژی درباره نقش سایر کشورهای منطقه نیز گفت: «ترکیه عضو ناتو، متحد آمریکا و دارای روابط قوی با این کشور است. بنابراین طبیعی است که در چنین شرایطی منافع ملی خودش را دنبال کند. شاید شرکت‌های کوچک‌تر یا برخی افراد و گروه‌های اقتصادی در ترکیه بتوانند ارتباطات محدودی با ایران داشته باشند، اما اینکه انتظار داشته باشیم دولت ترکیه در چنین شرایطی به شکل گسترده از ایران حمایت کند، واقع‌بینانه نیست.»

بهروزی‌فر درباره عراق نیز اظهار کرد: «عراق هم در نهایت اقتصادی دارد که به‌شدت تحت تأثیر آمریکاست. حتی اگر قرار باشد نیروهای نظامی آمریکا از این کشور خارج شوند، همه می‌دانند که عراق همچنان تا حد زیادی تحت نفوذ و حمایت آمریکاست. در نهایت اینکه فکر کنیم سایر کشورها در چنین شرایطی قرار است به کمک ایران بیایند، به نظر من می‌تواند یک اشتباه خطرناک باشد.»

چین تحریم‌های یک‌جانبه آمریکا را به رسمیت نمی‌شناسد

مجیدرضا حریری، رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و چین، در گفت‌وگو با «نفت ما» درباره اقدامات جدید آمریکا در حوزه تحریم‌ها، آن را نشانه‌ای از تغییر مسیر فشارهای واشنگتن دانست و گفت: «اولین علامت این اقدام، این است که آمریکا از نظر نظامی به اهدافش نرسیده و به نوعی عقب‌نشینی کرده است. حالا دوباره به همان حوزه‌ تحریم برگشته که از ابتدا در مواجهه با ایران دنبال می‌کرد.»

وی با اشاره به هزینه‌های تحریم و درگیری نظامی برای ایران اظهار کرد: «ما در دوره تحریم‌ها ضربه خوردیم و نمی‌توانیم بگوییم خسارتی ندیدیم، در حمله نظامی هم آسیب دیدیم. با این حال، در دو مرحله قبلی دشمن به هدف خود نرسید و ایران توانست به خوبی از خود دفاع کند.»

حریری با بیان اینکه بخشی از تهدیدهای مطرح‌شده از سوی آمریکا را نباید جدی گرفت، افزود: «یک زمانی می‌گفتند ایران را به عصر حجر می‌بریم. حالا دوباره بخش زیادی از فشارها به حوزه اقتصاد برگشته است. این حرف‌ها که هرکس با ایران کار کند، با او برخورد می‌کنیم، بخش زیادی‌اش رجزخوانی است. دنیا هم این‌طور نیست که هرچه آمریکا گفت، همه کشورها بپذیرند.»

رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و چین در ادامه به موضع پکن در قبال تحریم‌های آمریکا اشاره کرد و گفت: «چینی‌ها از همان ابتدا موضع خودشان را اعلام کردند؛ اینکه تحریم‌های آمریکا را به رسمیت نمی‌شناسند و رفتارشان را بر اساس منافع خودشان تنظیم می‌کنند، نه بر مبنای خواسته آمریکا.»

وی تاکید کرد: طبیعی است که این اقدامات خسارت ایجاد می‌کند و زندگی مردم را سخت‌تر خواهد کرد. تا زمانی که مناقشه ایران و آمریکا به شکلی فیصله پیدا نکند، فشار بیشتری به مردم وارد می‌شود اما در حال حاضر مسئله تاب‌آوری است.»

چین؛ مهم‌ترین شریک تجاری ایران

رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و چین درباره اهمیت چین در شرایط جدید گفت: «چین بزرگ‌ترین تعیین‌کننده این معادله و بیشترین مبادلات ما با چین انجام می‌شود. در بخش نفت تقریباً عمده فروش ما به چین است و در حوزه غیرنفتی هم سهم قابل توجهی از تجارت ایران با این کشور انجام می‌شود.»

حریری درباره آینده روابط اقتصادی تهران و پکن نیز اظهار کرد: «تحولات بین‌المللی قابل اندازه‌گیری دقیق نیستند و متغیرهای مختلفی می‌توانند شرایط را تغییر دهند. ما به روابطمان با چین امیدوار هستیم، اما نمی‌خواهیم وارد جزئیات این روابط شویم. هرچه بیشتر درباره جزئیات صحبت کنیم، ممکن است طرف مقابل نسبت به مسیرهای همکاری حساس‌تر شود و فشار بیشتری روی آنها وارد کند.»

وی با اشاره به سابقه همکاری اقتصادی ایران و چین گفت: «چین تا امروز نشان داده که تحریم‌های آمریکا علیه ایران را به صورت ۱۰۰ درصدی اجرا نکرده است. تحریم‌ها ابتدا بیشتر نفت را هدف گرفتند، اما چین همچنان نفت ایران را خرید. با وجود همه این محدودیت‌ها، همکاری با چین ادامه داشته و به نظر من ظرفیت آن همچنان وجود دارد و اینکه این روابط در آینده به چه سمتی حرکت کند، به تحولات پیش‌رو بستگی دارد.»