در فهرست هزینههای فولاد مبارکه، از خرید تجهیزات پزشکی و کمک به محرومان تا کمک مالی به فرمانداری، دادگستری، برگزاری ایونت هفته ناجا، تامین هزینه های اربعین، عتبات، اماکن مذهبی و حتی تأمین اتوبوس برای حضور مردم در رویدادهای ملی و مذهبی دیده میشود.
حالا یک پرسش جدی مطرح است: دامنه مسئولیت اجتماعی یک شرکت فولادی چه باید باشد؟
فولاد مبارکه در سال ۱۴۰۴ در مجموع ۱۱ هزار و ۸۰ میلیارد ریال یا همان ۱۱۰۸ میلیارد تومان یا حدود ۱.۱ همت برای مسئولیت اجتماعی هزینه کرده است. انتشار جزئیات این هزینهها فرصتی برای بررسی دوباره این پرسش ایجاد کرده که یک شرکت بزرگ صنعتی منابع مسئولیت اجتماعی خود را با چه اولویتهایی توزیع میکند و اساساً مرز میان مسئولیت اجتماعی، کمک عمومی و هزینههای نهادی کجاست.
موضوع زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند که بدانیم بودجه مسئولیت اجتماعی فولاد مبارکه برای سال جاری نیز افزایش یافته است. براساس مصوبه مجمع عمومی، این بودجه از ۱۱۰۰ میلیارد تومان به ۲۰۰۰ میلیارد تومان رسیده است. فولاد مبارکه اعلام کرده این افزایش برای یک سال و با توجه به ضرورت مشارکت در بازسازی برخی خسارات جنگی در نظر گرفته شده است. حال آنکه فولاد خودش یکی از قربانیان جنگ است.
در همین مجمع، بودجه باشگاه سپاهان نیز از ۲۰۰۰ به ۲۵۰۰ میلیارد تومان افزایش یافت؛ بنابراین مجموع سقف هزینه های اجتماعی و فرهنگی شرکت فولاد مبارکه به ۴۵۰۰ میلیارد تومان میرسد. این دو رقم البته از نظر ماهیت یکسان نیستند و نباید بودجه باشگاه را با هزینه مسئولیت اجتماعی یکی دانست. با این حال، بزرگی منابعی که در این دو حوزه قرار میگیرد، اهمیت نظارت و شفافیت را بیشتر میکند. یک فهرست بلندبالا
نگاهی به جدول هزینههای سال ۱۴۰۴ نشان میدهد که بخش قابلتوجهی از منابع در حوزههایی هزینه شده که ارتباط آنها با جامعه پیرامونی فولاد مبارکه روشن است.
برای نمونه، بیش از ۱۲۱.۵ میلیارد تومان برای ارائه خدمات به محرومان، نیازمندان و ایتام تحت پوشش کمیته امداد و سایر مؤسسات عامالمنفعه هزینه شده است. این بزرگترین ردیف منفرد در جدول هزینههای سال ۱۴۰۴ است.
در بخش درمان نیز فولاد مبارکه هزینههای قابلتوجهی داشته است. حدود ۵۶.۴ میلیارد تومان برای خرید تجهیزات پزشکی، ساختمانی و تعمیرات بیمارستان محمد رسولالله(ص) مبارکه اختصاص یافته است. ۱.۱ میلیارد تومان نیز برای تجهیز و تکمیل شبکه بهداشت استان اصفهان ثبت شده است.
همچنین برای خرید دستگاه آنژیوگرافی و سایر تجهیزات بیمارستان الزهرا(س) اصفهان هزینهای ثبت شده است. تا اینجای کار، ارتباط این هزینهها با مفهوم مسئولیت اجتماعی روشنتر است و منابع واقعاً در خدمت جامعه هزینه شدهاند.
در حوزه آموزش نیز ۱۰ میلیارد ریال برای مجمع خیرین مدرسهساز شهرستان مبارکه و ۱۰ میلیارد ریال دیگر برای آموزش و پرورش شهرستان مبارکه، با هدف خرید تجهیزات و اقلام آموزشی مدارس، اختصاص یافته است.
اینکه یک بنگاه صنعتی در منطقه فعالیت خود بخشی از منابعش را برای درمان، آموزش، محرومیتزدایی و زیرساختهای اجتماعی هزینه کند، با تعریف متعارف مسئولیت اجتماعی همخوانی دارد. اما فهرست فولاد مبارکه در همین نقطه متوقف نمیشود. کمک به فرمانداری و دادگستری!
بیشتر بخوانید:
سود فولاد مبارکه کم شد، پاداش هیئتمدیره بیشتر؛ پول بازسازی کجا میرود؟
بحران نیروی کار در بزرگترین کارخانه فولاد ایران؟ | روایت تعدیل و تعلیق پنهان پس از حملات موشکی
حمله به فردای اقتصاد ایران | انفجار صنایع فولاد چگونه سرآغاز دومینوی بحران در برق و معیشت خواهد بود؟
یکی از ردیفهایی که توجه را به خود جلب میکند، کمک حدود ۶.۰۵ میلیارد تومانی به فرمانداری مبارکه برای خرید دستگاه ژنراتور و سایر تجهیزات مورد نیاز ساختمان فرمانداری است.
در ردیف دیگری، ۳۰۰ میلیون ریال برای پروژههای عمرانی دادگستری در سطح استان اصفهان اختصاص یافته است. ۱۱ میلیارد ریال نیز برای تأمین بخشی از هزینههای برنامهها و مراسم هفته ناجا ثبت شده است.
اینجا همان جایی است که بحث درباره مرزهای مسئولیت اجتماعی جدیتر میشود.
شرکتهای بزرگ صنعتی با توجه به آسیب هایی که به محیط زیست اطراف خود وارد می کنند، به طور طبیعی در قبال محیط پیرامون خود مسئولیتهایی دارند. ساخت مدرسه، تجهیز بیمارستان، کمک به اقشار کمبرخوردار، توسعه زیرساختهای شهری و حتی پروژههای محیطزیستی میتواند در چارچوب مسئولیت اجتماعی تعریف شود. اما زمانی که منابع یک بنگاه اقتصادی به تأمین تجهیزات یک فرمانداری یا هزینه برگزاری مراسم یک نهاد دولتی اختصاص پیدا میکند، این پرسش مطرح میشود که آیا چنین هزینهای باید در سبد مسئولیت اجتماعی یک شرکت قرار گیرد یا تأمین آن بر عهده بودجه عمومی است؟
این پرسش به معنای نفی اصل کمک نیست؛ مسئله، منبع تأمین و نحوه اولویتبندی منابع است. کمک به تامین مالی مراسم اربعین، عتبات و مراسم
در فهرست فولاد مبارکه، حوزههای مذهبی و مراسم عمومی نیز سهم مشخصی دارند.
برای تأمین دستگاه یخساز و ۸۰۰ هزار بطری آب معدنی برای همایش اربعین، بیش از ۷.۷ میلیارد تومان هزینه شده است.
۳ میلیارد تومان نیز به ستاد توسعه و بازسازی عتبات عالیات استان اصفهان اختصاص یافته است.
۵ میلیارد ریال برای تکمیل مجموعه فرهنگی، دینی و اجتماعی مصلی امام خمینی(ره) ثبت شده و ۱۱ میلیارد ریال نیز برای ترمیم و تکمیل بناهای تاریخی و مذهبی استان اصفهان اختصاص یافته است.
همچنین ۲.۵۷ میلیارد ریال برای تأمین اتوبوس جهت حضور مردم اصفهان در رویدادهای ملی و مذهبی هزینه شده است.
این ردیفها نشان میدهد تعریف مسئولیت اجتماعی در فولاد مبارکه صرفاً به مسائل مرتبط با صنعت، محیطزیست یا جامعه محلی محدود نمانده و به طیف گستردهای از فعالیتهای اجتماعی و مذهبی نیز رسیده است. محیطزیست هم سهم دارد
در میان این هزینهها، پروژههای محیطزیستی نیز دیده میشود.
حدود ۶.۱ میلیارد تومان برای کشت بذر بادام کوهی و جنگلکاری اراضی شهرستان مبارکه با هدف مقابله با خشکسالی اختصاص یافته است. لایروبی و احیای قناتهای حوزه آبریز زایندهرود نیز در فهرست هزینهها قرار دارد.
این بخش از هزینهها از منظر یک بنگاه فولادی اهمیت ویژهای دارد. فولاد مبارکه در منطقهای فعالیت میکند که موضوع آب، خشکسالی و فشار بر منابع طبیعی از مهمترین مسائل آن است؛ بنابراین هزینه در پروژههای مرتبط با آب و محیطزیست میتواند مستقیماً با اثرات فعالیت صنعتی و جامعه پیرامون شرکت ارتباط پیدا کند.
پرسش مهم این است که آیا سهم این پروژههای بلندمدت و زیرساختی از بودجه مسئولیت اجتماعی میتواند افزایش پیدا کند و آیا برای آنها شاخص مشخصی برای سنجش نتیجه وجود دارد؟ ۱۱۰۸ میلیارد تومان و یک سؤال بزرگ
اگر تمام این ارقام را کنار هم بگذاریم، با سبدی بسیار متنوع مواجه میشویم؛ از محرومیتزدایی و درمان گرفته تا مدرسهسازی، محیطزیست، زندانیان، ورزش، مراسم مذهبی، دستگاههای دولتی و رویدادهای عمومی.
همین گستردگی، مهمترین سؤال این گزارش را شکل میدهد.
آیا هر پرداختی که با هدف کمک به جامعه انجام میشود باید در قالب مسئولیت اجتماعی یک شرکت صنعتی قرار گیرد؟
مسئولیت اجتماعی در ادبیات اقتصادی امروز صرفاً به معنای بخشش منابع نیست. انتظار میرود شرکتها منابع خود را بهگونهای تخصیص دهند که اثر اجتماعی آن قابل اندازهگیری باشد؛ یعنی مشخص باشد یک پروژه چه مسئلهای را حل میکند، چه تعداد نفر از آن منتفع میشوند، چه نتیجهای حاصل شده و چرا این پروژه نسبت به گزینههای دیگر اولویت داشته است.
در مورد فولاد مبارکه، انتشار ریز هزینهها یک قدم مهم در مسیر شفافیت است. اما گام بعدی میتواند انتشار اطلاعات تکمیلی باشد؛ اینکه هر پروژه براساس چه شاخصی انتخاب شده، چه میزان پیشرفت داشته و اثر اجتماعی آن چگونه ارزیابی شده است. مسئولیت اجتماعی یا بودجه عمومی؟
مسئله اصلی در این گزارش مخالفت با هزینهکرد اجتماعی نیست. اتفاقاً شرکتی در ابعاد فولاد مبارکه که یکی از بزرگترین بنگاههای صنعتی کشور است، نمیتواند نسبت به جامعه پیرامونی خود بیتفاوت باشد.
بحث بر سر حد و مرز است.
وقتی یک شرکت برای بیمارستان، مدرسه، محیطزیست و محرومان هزینه میکند، ارتباط آن با مسئولیت اجتماعی روشنتر است. اما وقتی همین فهرست به فرمانداری، دادگستری، هفته ناجا، مراسم مذهبی، عتبات و تأمین اتوبوس برای رویدادهای عمومی میرسد، ضرورت تعیین یک چارچوب روشن بیشتر احساس میشود.
این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که بودجه مسئولیت اجتماعی فولاد مبارکه در سال جاری نیز تقریباً دو برابر شده است. بودجه از ۱۱۰۰ میلیارد تومان به ۲۰۰۰ میلیارد تومان رسیده و طبق اعلام رسمی، این افزایش برای یک سال و با هدف مشارکت در بازسازی خسارات جنگی در نظر گرفته شده است.
به این ترتیب، پرسش درباره نحوه هزینهکرد دیگر صرفاً درباره ۱۱۰۸ میلیارد تومان سال گذشته نیست؛ بحث بر سر منابعی است که در سال جاری میتواند تقریباً دو برابر شود.
![[محمدعلی مهتدی] سوریه؛ میدان تقابل ترکیه و رژیم صهیونیستی](/news/u/2026-08-23/ettelaat-071n0.jpg)
