سه شنبه, ۹ بهمن, ۱۴۰۳ / 28 January, 2025
مجله ویستا

لامپی برای همه فصول


لامپی برای همه فصول

لامپ های ویژه LED در بهبود جنبه های مختلف زندگی همانند تمرکز و خواب به ما کمک می کند

با وجود پیشرفت‌های چشمگیر فناوری در سال‌های اخیر، شاید عجیب به نظر برسد که چرا ساختار لامپ‌های مورد استفاده ما تغییرات چندانی نیافته است، اما واقعیت آن است که دانشمندان مدت‌هاست دست به کار شده‌اند و بتازگی توانسته‌اند نوعی لامپ ال.ای.دی قابل تنظیم طراحی و تولید کنند که نه‌تنها محیط زندگی ما را روشن می‌سازد، بلکه می‌تواند سبب افزایش توانایی در تمرکز و حتی بهبود خواب شبانگاهی شود.

شرکت فیلیپس نهم آبان امسال از لامپ جدید خود که Hue bulb نام دارد رونمایی کرد. این لامپ به گونه‌ای طراحی شده که می‌توان با تلفن همراه هوشمند یا تبلت آن را تنظیم کرد تا نور به رنگ دلخواه ما را تولید کند. این لامپ امکانات جذاب دیگری نیز به همراه دارد. به عنوان نمونه وقتی تلفن همراه شما زنگ می‌خورد، این لامپ می‌تواند ترکیبی زیبا و دیدنی از رنگ‌های مختلف را تولید و محیطی را که در آن هستید پرهیجان کند. اما این سامانه تنها برای سرگرمی ساخته نشده است. در واقع ایده اصلی الهام بخش طراحی این لامپ می‌تواند تاثیرات شگرفی بر زندگی روزمره ما داشته باشد.

پژوهش‌ها نشان داده است رنگ‌های مختلف نور، تاثیری فراتر از آنچه به شکل خودآگاه می‌بینیم، دارند. در چشم انسان مجموعه‌ای از گیرنده‌های نوری وجود دارد که به نور آبی واکنش نشان می‌دهد و جلوی تولید هورمون طبیعی ملاتونین را که هورمون تولیدکننده خواب است، می‌گیرد. در واقع نور آبی موجود در روز سبب هوشیار نگاه داشتن ما می‌شود. در مقابل، نور مایل به قرمز که یادآور غروب خورشید است سبب آرامش و ایجاد خواب می‌شود.

اما از آن‌سو لامپ‌های مهتابی و نیز کم مصرف، در بردارنده مقدار زیادی نور آبی است و قرار گرفتن در معرض آنها به مدت زیاد در طول شب یا روز به ایجاد مشکلاتی در خوابیدن منجر می‌شود. لامپ‌های ال.ای.دی معمولی نیز از این قاعده مستثنا نیستند؛ زیرا آنها هم با استفاده از ال.ای.دی‌های آبی پوشیده شده از ترکیبی ویژه، نور سفیدرنگ را می‌تابانند. در این میان این سامانه نوین، در بردارنده ال.ای.دی‌هایی به رنگ‌های قرمز، سبز و آبی است. با این که ساخت این سامانه پرهزینه‌تر از ال.ای.دی‌های سفید رنگ است، اما در مقابل این نوآوری قابلیت تغییر رنگ را دارد و به وسیله آن می‌توان طیف گسترده‌ای از نور به رنگ‌های مختلف را تولید کرد. حتی تولید نور سفید رنگ که رنگ آبی کمی در آن موجود باشد نیز با این دستگاه امکان‌پذیر است.

البته استفاده از فناوری‌هایی اینچنینی محدود روی زمین نخواهد بود. مشکلاتی که حضور در ایستگاه بین‌المللی فضایی برای خواب فضانوردان ایجاد می‌کند، ناسا را به فکر استفاده از سامانه مشابهی انداخته است. در این سیستم که قرار است در آینده مورد استفاده قرار گیرد، در مواقعی که فضانوردان به کار مشغولند، از نور آبی رنگ استفاده شود و پس از پایان کار و در زمان استراحت نیز رنگ این نور به شکل تدریجی به قرمز تبدیل شود. یکی از پژوهش‌هایی که به شکل‌گیری این فناوری نوین کمک کرده، مطالعه‌ای بود که روی کارکرد دانشجویان در محیط‌هایی با رنگ نور متفاوت به انجام رسیده بود. در این پژوهش مشخص شده نور قرمز سبب ایجاد آرامش در این افراد شده بود، حال آن‌که قرار گرفتن در محیطی با نور آبی سبب پرتوان‌ترشدن آنها شده و نور زرد نیز تمرکز آنها را افزایش داده بود.

پژوهشگران امیدوارند به کارگیری این فناوری بتواند اثرات نامطلوب نورهای مصنوعی فعلی را تا حد امکان کاهش دهد.

Newscientist

مترجم: صالح سپهری‌فر