چهارشنبه, ۲۶ دی, ۱۴۰۳ / 15 January, 2025
در جست و جوی مطلق
کسی از امام صادق(ع) پرسید عقل چیست؟ فرمود: عقل چیزی است که به وسیله آن خدا پرستش شود و بهشت به دست آید.
آن شخص گوید: گفتم پس آنچه معاویه داشت چه بود؟ فرمود: آن نیرنگ است، آن شیطنت است، آن نمایش عقل را دارد ولی عقل نیست (اصول کافی، ج ۱). در همین کتاب آمده: مراد از عقل همان قوه تشخیص و ادراک و وادار کننده انسان به نیکی و صلاح و بازدارنده او از شر و فساد بوده و پاداش مردم در روز جزا به مقدار عقل آنان است.
سید حسین نصر، از سنتگرایان بزرگ معاصر با اشاره به کلام قرآن و با ذکر یک حدیث میگوید: در انسان چیزی با ماهیت الهی (ملکوتی) وجود دارد، و اسلام انسان را در پرتو همین ماهیت ژرف در نظر میگیرد. لذا وحی اسلامی به انسان بهعنوان یک موجود «خداگونه» مینگرد و خود را به همان ماهیت الهی در انسان عرضه میدارد.
این ماهیت خدایی اولاً همان عقل است که میتواند بین حق و باطل و واقعی و غیرواقعی تمییز قایل شود و طبعاً به توحید منجر میشود، ثانیاً قدرت اراده است برای انتخاب آزادانه بین حق و باطل، و ثالثاً قدرت کلام است تا انسان به وسیله آن بتواند رابطه بین خدا و انسان را بیان کند. عقل و اراده و کلام هر سه اساساً صفات الهی هستند.
خداست که بهعنوان یکی از صفاتش علم دارد که با «عقل الهی» مرتبط است. نام «العلیم» یعنی او که میداند، یکی از اسماء الهی است و نیز خداست که اختیار مطلق دارد. خدا که لایتناهی است، هیچ چیزی ماورای او نیست تا مانعی بر آزادی و اختیار او باشد. خدا نامتناهی است و تنها نامتناهی مطلقاً آزاد است. کلام نیز از آن خداست. آن از خدا میآید، به خدا تعلق دارد و به او بازمیگردد.
بنابراین صفات عقل و اراده و کلام صفات الهی هستند که خدا آنها را بهطور امانت به انسان داده و از طریق آنها انسان را به سوی خود هدایت میکند.سید حسین نصر در ادامه سخن خود در مورد ماهیت واقعی عقل مینویسد: ماهیت واقعی عقل در نهایت رسیدن به این تصدیق است که لاالهالاالله، یعنی به این شناخت که در نهایت فقط یک واقعیت مطلق وجود دارد، یعنی اعتراف به مطلق بودن ذات خدا و نسبی بودن هر آنچه غیر از اوست. تنها این حقیقت است که عقل میتواند آن را به معنی مطلق بشناسد.
دکتر سالار منافی اناری
ایران مسعود پزشکیان دولت چهاردهم پزشکیان مجلس شورای اسلامی محمدرضا عارف دولت مجلس کابینه دولت چهاردهم اسماعیل هنیه کابینه پزشکیان محمدجواد ظریف
پیاده روی اربعین تهران عراق پلیس تصادف هواشناسی شهرداری تهران سرقت بازنشستگان قتل آموزش و پرورش دستگیری
ایران خودرو خودرو وام قیمت طلا قیمت دلار قیمت خودرو بانک مرکزی برق بازار خودرو بورس بازار سرمایه قیمت سکه
میراث فرهنگی میدان آزادی سینما رهبر انقلاب بیتا فرهی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی سینمای ایران تلویزیون کتاب تئاتر موسیقی
وزارت علوم تحقیقات و فناوری آزمون
رژیم صهیونیستی غزه روسیه حماس آمریکا فلسطین جنگ غزه اوکراین حزب الله لبنان دونالد ترامپ طوفان الاقصی ترکیه
پرسپولیس فوتبال ذوب آهن لیگ برتر استقلال لیگ برتر ایران المپیک المپیک 2024 پاریس رئال مادرید لیگ برتر فوتبال ایران مهدی تاج باشگاه پرسپولیس
هوش مصنوعی فناوری سامسونگ ایلان ماسک گوگل تلگرام گوشی ستار هاشمی مریخ روزنامه
فشار خون آلزایمر رژیم غذایی مغز دیابت چاقی افسردگی سلامت پوست