نسل Z از تریبون مطالبه‌گری تا میز سیاست‌گذاری

 ملیسا کرامت؛ خبرنگار /  نسلی که با یک چشم به کلاس درس و دانشگاه و با چشم دیگر به جهان پرشتاب فناوری و فضای مجازی نگاه می‌کند، مسائلش هم دیگر در یک قاب محدود نمی‌شود. از کیفیت آموزش و آینده شغلی گرفته تا سلامت، اقتصاد، هویت دیجیتال، مهاجرت نخبگان، ورزش، فرهنگ و حتی آینده کشور؛ مجموعه‌ای از دغدغه‌ها در زندگی روزمره نسل Z شکل گرفته که برای پاسخ به آنها، تنها شنیدن کافی نیست و باید راهی برای شناخت، تحلیل و پیگیری آنها پیدا کرد.

در همین راستا، نشست بررسی و نهایی‌سازی ساختار و کمیته‌های تخصصی نسل Z با حضور اعضای این مجموعه، به صورت حضوری و برخط، در محل معاونت فرهنگی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان برگزار شد. این نشست با ریاست معصومه نعمتی، رئیس کارگروه، برگزار شد و اعضا درباره ساختاری گفت‌وگو کردند که قرار است نسل جدید را از جایگاه صرفاً «مخاطب تصمیم‌ها» به جایگاه «شریک در شناخت و حل مسائل» نزدیک‌تر کند.

آنچه در این نشست بیش از تعداد کمیته‌ها اهمیت داشت، تلاش برای پاسخ به یک پرسش اساسی بود: نسل Z چگونه می‌تواند درباره مسائل خودش حرف بزند، آنها را علمی بررسی کند و در مسیر تصمیم‌سازی و سیاست‌گذاری اثرگذار باشد؟

در نخستین نشست کارگروه نسل Z، بابک نگاهداری، رئیس مرکز پژوهش‌های مجلس، با تأکید بر اهمیت مطالبه‌گری و نظارت مردمی، نقش شبکه‌سازی جوانان و استفاده از تجربه زیسته آنان در فرآیند حکمرانی را مهم دانست و بر ضرورت جدی گرفتن فعالیت این مجموعه تأکید کرد.

همچنین حمزه صفربیگی، دبیر شورای راهبری اندیشکده‌های حکمرانی و قانونگذاری استانی مرکز پژوهش‌های مجلس، نسل Z را نسلی پرسشگر و مشارکت‌طلب توصیف کرد و گفت تعامل با این نسل باید جدی گرفته شود و کارگروه نسل Z می‌تواند بستری برای شنیدن و پیگیری مسائل این نسل باشد.

حامد صبوری، رئیس سازمان دانش‌آموزی نیز پیوند نسل Z با فناوری و فضای مجازی و توان این نسل در طرح و تحلیل مسائل را از ظرفیت‌های مهم آن دانست و بر استفاده از این ظرفیت برای آینده کشور تأکید کرد.

در ادامه، نشست دوم کارگروه نسل Z با محوریت بررسی و نهایی‌سازی ساختار کمیته‌های تخصصی برگزار شد و اعضا وارد مرحله‌ای شدند که قرار است این ایده‌ها را از سطح گفت‌وگو به ساختاری عملیاتی و مسئله‌محور تبدیل کند.

بر اساس مباحث مطرح‌شده، قرار نیست کمیته‌های تخصصی صرفاً مجموعه‌ای از عناوین زیبا در یک ساختار اداری باشند. هر کمیته باید مسئله مشخص، مأموریت روشن، نیروی متخصص و خروجی قابل ارائه داشته باشد.

از همین رو، اعضا بر پرهیز از موازی‌کاری و حرکت تدریجی ساختار تأکید کردند؛ یعنی مجموعه ابتدا از ظرفیت واقعی نیروهای خود آغاز کند و با افزایش تجربه و توان تخصصی، دامنه فعالیت‌هایش را توسعه دهد.

این نگاه، ساختار پیشنهادی را از یک تقسیم‌بندی ساده موضوعی فراتر می‌برد؛ چراکه هدف، ساختن اتاق‌هایی جدا از هم نیست، بلکه ایجاد شبکه‌ای از تخصص‌هاست که بتوانند مسائل پیچیده نسل جدید را از زوایای مختلف ببینند.

در فهرست اولیه، ۱۵ حوزه تخصصی برای تشکیل کمیته‌ها پیشنهاد شد؛ رسانه و هنر، سیاسی و اجتماعی، روابط عمومی و ارتباطات، اقتصاد، طب و سلامت، فناوری اطلاعات و هوش مصنوعی، فرهنگی و مذهبی، علمی و آموزشی، ورزش، انرژی، آینده‌پژوهی، نخبگان، صنعت و کشاورزی، زنان و خانواده و دیپلماسی و روابط بین‌الملل.

این فهرست هنوز نهایی نیست و قرار است اعضا درباره حذف، ادغام، تفکیک یا اضافه‌شدن حوزه‌های جدید تصمیم‌گیری‌های لازم را انجام دهند.

در این میان، برخی موضوعات به دلیل پیوند عمیقشان با زندگی روزمره نسل Z، توجه بیشتری را به خود اختصاص دادند. فناوری اطلاعات، هوش مصنوعی، زیست‌بوم مجازی و هویت دیجیتال از جمله این حوزه‌ها بودند؛ موضوعاتی که دیگر صرفاً واژه‌هایی تخصصی نیستند و بخشی از زیست واقعی نوجوانان و جوانان امروز را تشکیل می‌دهند.

از سوی دیگر، موضوعاتی مانند سلامت، آموزش، اقتصاد، ورزش و فرهنگ نیز در ساختار پیشنهادی جای گرفته‌اند تا مسائل نسل جدید نه تک‌بعدی، بلکه در پیوند با یکدیگر بررسی شوند.

یکی از پیشنهادهای مطرح‌شده، تشکیل کمیته نخبگان بود؛ کمیته‌ای که می‌تواند به مسائل دانش‌آموزان و جوانان نخبه، المپیادهای علمی، حمایت از استعدادهای برتر، مهاجرت نخبگان و تبدیل ظرفیت علمی به فرصت‌های اثرگذار بپردازد.

با این حال، نگاه مطرح‌شده در جلسه این بود که نخبه بودن نباید فرد را به یک عنوان یا یک کمیته محدود کند. هر فرد می‌تواند تخصص خود را در هر یک از حوزه‌های مورد نیاز به کار بگیرد و بخشی از راه‌حل مسائل کشور باشد.

در بررسی حوزه زنان و خانواده نیز بر همین نگاه چندبعدی تأکید شد. مسائل زنان تنها در یک حوزه خلاصه نمی‌شود و با موضوعاتی مانند سلامت، ورزش، اقتصاد، فرهنگ و حضور اجتماعی پیوند دارد.

از همین رو، مقرر شد عنوان و مأموریت این حوزه با دقت بیشتری بررسی شود تا هم با جامعه هدف نوجوان و جوان تناسب داشته باشد و هم مرز مشخصی با مأموریت سایر کمیته‌ها ایجاد کند.

شاید یکی از مهم‌ترین مباحث نشست، تأکید بر نگاه «مسئله‌محور» و «حکمرانی» بود.

نسل جدید با مسائل به‌هم‌پیوسته‌ای روبه‌روست؛ مسئله آموزش می‌تواند به اقتصاد خانواده گره بخورد، فضای مجازی می‌تواند با فرهنگ و هویت پیوند بخورد و موضوع سلامت می‌تواند با سبک زندگی، ورزش و محیط اجتماعی ارتباط پیدا کند.

بنابراین، اگر هر موضوع در یک جزیره جداگانه بررسی شود، بخشی از واقعیت نادیده می‌ماند. ساختار پیشنهادی نسل Z قرار است تخصص را حفظ کند، اما دیوار میان تخصص‌ها را کوتاه‌تر کند.

این رویکرد با توجه فزاینده به ضرورت شنیده‌شدن تجربه زیسته نسل Z در فرایندهای سیاست‌گذاری نیز هم‌جهت است؛ چنانکه در نشست اخیر جوانان نسل Z با رئیس مرکز پژوهش‌های مجلس نیز بر نقش‌آفرینی این نسل و استفاده از تجربه‌ها و دیدگاه‌های آنان در مسیر سیاست‌گذاری تأکید شده است.

آنچه این حرکت را از یک تشکل صرفاً گفت‌وگومحور متمایز می‌کند، تأکید بر خروجی است.

شناسایی مسئله، مطالعه و پژوهش، برگزاری نشست‌های تخصصی، شبکه‌سازی با متخصصان، تولید یادداشت و محتوای تخصصی، مطالبه‌گری اجتماعی، ارائه پیشنهادهای کارشناسی و انتقال مسائل به مرکز پژوهش‌های مجلس از جمله مأموریت‌هایی است که برای کمیته‌ها در نظر گرفته شده است.

به این ترتیب، قرار است فاصله میان آنچه یک دانش‌آموز در مدرسه تجربه می‌کند، آنچه یک دانشجو در دانشگاه با آن روبه‌روست و آنچه یک جوان در جامعه مطالبه می‌کند، کوتاه‌تر شود؛ فاصله‌ای که اگر درست فهم نشود، می‌تواند میان نسل‌ها و میان مسئله و تصمیم شکاف ایجاد کند.

در این مسیر، نقش معصومه نعمتی، رئیس کارگروه، در هدایت فرایند شکل‌گیری ساختار و هماهنگی اعضا نیز مورد توجه است؛ ساختاری که اکنون در مرحله جمع‌بندی و دریافت نظر اعضا قرار دارد و قرار است پس از نهایی‌شدن، وارد مرحله تعیین مسئولان کمیته‌ها و تدوین مأموریت‌های اجرایی شود.

پس از نهایی‌شدن ساختار، شورای تصمیم‌گیری تشکیل میشود و مأموریت و برنامه عملیاتی هر کمیته تعیین می شود تا فعالیت مجموعه وارد مرحله اجرایی شود.

این نشست را می‌توان بیش از آنکه جلسه‌ای برای انتخاب چند عنوان دانست، تلاشی برای ساختن یک زبان مشترک میان دغدغه‌های نسل Z و ادبیات سیاست‌گذاری تلقی کرد؛ تلاشی برای اینکه مسئله‌های دانش‌آموزان، دانشجویان و جوانان در میان انبوه خبرها و تصمیم‌ها گم نشود و صدای نسلی که قرار است آینده را بسازد، پیش از رسیدن به فردا شنیده شود.

نسل Z در این مسیر نمی‌خواهد فقط درباره آینده سؤال کند؛ می‌خواهد بخشی از فرآیند ساختن پاسخ آن باشد.

انتهای پیام/